ទំនាក់ទំនងរវាងកូរ៉េខាងជើង និងកូរ៉េខាងត្បូង

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទំនាក់ទំនងរវាងកូរ៉េខាងជើង និងកូរ៉េខាងត្បូង កើតចេញពីការបែងចែកឧបទ្វីបកូរ៉េ ដែលធ្លាប់ជាជាតិតែមួយអស់រាប់សតវត្ស មុនពេលត្រូវបានជប៉ុនធ្វើអាណានិគមនៅឆ្នាំ ១៩១០។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ បញ្ចប់នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ឧបទ្វីបនេះត្រូវបានចែកជាតំបន់កាន់កាប់ដោយសូវៀតនៅខាងជើង និងអាមេរិកនៅខាងត្បូង ដោយមានខ្សែស្របទី ៣៨ ជាបន្ទាត់បែងចែក។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៨ រដ្ឋាភិបាលពីរដាច់ដោយឡែកបានកើតឡើងគឺ របបកុម្មុយនីស្តនិយមនៅខាងជើង ក្រោមការដឹកនាំរបស់គីម អ៊ីលស៊ុង និងរបបប្រជាធិបតេយ្យនិយមនៅខាងត្បូង ក្រោមការដឹកនាំរបស់ស៊ីងម៉ាន់ រី។

ប្រទេសទាំងពីរបានធ្វើសង្គ្រាមកូរ៉េពីឆ្នាំ ១៩៥០ ដល់ ១៩៥៣ ដែលបានបញ្ចប់ដោយកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ មិនមែនជាសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពទេ ដូច្នេះតាមបច្ចេកទេស ប្រទេសទាំងពីរនៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាមនៅឡើយ។ តាមវិគីភីឌា ភាគីទាំងពីរសុទ្ធតែអះអាងអធិបតេយ្យភាពលើឧបទ្វីបកូរ៉េទាំងមូល ហើយបានចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ ១៩៩១។ ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ កិច្ចពិភាក្សាការទូត និងគម្រោងសហប្រតិបត្តិការបានធ្វើឡើងជាបន្ត ប៉ុន្តែតែងតែមានការឡើងចុះដោយសារបញ្ហាយោធា និងនុយក្លេអ៊ែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ឧបទ្វីបកូរ៉េស្ថិតនៅអាស៊ីបូព៌ា មានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសចិននៅខាងជើង និងរុស្ស៊ីនៅភាគឦសាន។ កូរ៉េខាងជើងមានផ្ទៃដីប្រហែល ១២០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងប្រជាជនប្រមាណ ២៥ លាននាក់ ខណៈកូរ៉េខាងត្បូងមានផ្ទៃដីប្រហែល ១០០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ តែមានប្រជាជនដល់ទៅជាង ៥១ លាននាក់។ ប្រជាជនទាំងពីរប្រទេសនិយាយភាសាកូរ៉េដូចគ្នា ប៉ុន្តែការបែងចែកជាយូរឆ្នាំបានបង្កើតភាពខុសគ្នាខ្លះៗក្នុងការបញ្ចេញសំឡេង និងវាក្យសព្ទ។ តាមវិគីភីឌា សូចនាករសុខភាពដូចជាអាយុសង្ឃឹមរស់ បង្ហាញពីគម្លាតយ៉ាងធំរវាងប្រទេសទាំងពីរ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពខុសគ្នានៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងប្រព័ន្ធសុខាភិបាល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឧបទ្វីបកូរ៉េបានធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ជប៉ុនពីឆ្នាំ ១៩១០ ដល់ ១៩៤៥។ ក្រោយការចាញ់សង្គ្រាមរបស់ជប៉ុន សហភាពសូវៀត និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានចែកតំបន់កាន់កាប់នៅខ្សែស្របទី ៣៨។ កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៤៨ កូរ៉េខាងត្បូងបានប្រកាសជាសាធារណរដ្ឋកូរ៉េ ដោយមានការគាំទ្រពីអាមេរិក។ មួយខែក្រោយមក កូរ៉េខាងជើងក៏បានប្រកាសជាសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតប្រជាធិបតេយ្យកូរ៉េ ក្រោមការគាំទ្រពីសូវៀត។

សង្គ្រាមកូរ៉េបានផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៥០ នៅពេលកងទ័ពកូរ៉េខាងជើងឆ្លងកាត់ខ្សែស្របទី ៣៨ និងវាយដណ្ដើមបានស្ទើរតែទាំងមូលនៃឧបទ្វីបនេះ។ កងទ័ពអង្គការសហប្រជាជាតិដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានវាយតបវិញ ហើយរុញច្រានកងកម្លាំងកូរ៉េខាងជើងទៅដល់ព្រំដែនចិន។ ការចូលធ្វើអន្តរាគមន៍របស់ចិនបានធ្វើឱ្យសង្គ្រាមជាប់គាំង ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ត្រូវបានចុះនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៥៣។ តាមវិគីភីឌា សង្គ្រាមនេះបានបណ្តាលឱ្យមនុស្សរាប់លាននាក់ស្លាប់ និងបន្សល់ទុកនូវឧបទ្វីបដែលបែងចែកយ៉ាងដាច់ស្រឡះ។

ក្រោយសង្គ្រាម កូរ៉េខាងត្បូងបានស្ថិតក្រោមរបបផ្តាច់ការយោធាភាគច្រើន ដោយមានសម័យប្រជាធិបតេយ្យខ្លីនៅឆ្នាំ ១៩៦០-១៩៦១ រហូតដល់ការធ្វើប្រជាធិបតេយ្យនីយកម្មនៅឆ្នាំ ១៩៨៧ បន្ទាប់ពីការតវ៉ាទ្រង់ទ្រាយធំ។ រីឯកូរ៉េខាងជើងវិញ បានក្លាយជារដ្ឋបក្សតែមួយដឹកនាំដោយគ្រួសារកីម ដោយគីម អ៊ីលស៊ុង គ្រប់គ្រងរហូតដល់មរណភាពក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ បន្ទាប់មកគីម ជុងអ៊ីល និងបច្ចុប្បន្នគឺគីម ជុងអ៊ុន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចកូរ៉េខាងត្បូងបានអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័ស ក្លាយជាប្រទេសឧស្សាហកម្មទំនើប និងជាមហាអំណាចនាំចេញផលិតផលបច្ចេកវិទ្យា។ ផ្ទុយមកវិញ កូរ៉េខាងជើងប្រកាន់ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចផែនការកណ្តាល ដែលទទួលរងពីបញ្ហាខ្វះខាតថាមពល និងស្បៀង ហើយត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីអង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយសារកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ។ គម្រោងសហប្រតិបត្តិការមួយចំនួនដូចជា តំបន់ឧស្សាហកម្មកែសុង និងគម្រោងទេសចរណ៍ភ្នំគុំកាំង ធ្លាប់ជានិមិត្តរូបនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ប៉ុន្តែបានបិទទ្វារដោយសារភាពតានតឹងនយោបាយ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ប្រទេសទាំងពីរចែករំលែកភាសាកូរ៉េ អក្សរហាន់ហ្គឹល និងប្រពៃណីដូចជាពិធីបុណ្យ និងម្ហូបអាហារ។ ប៉ុន្តែរបបកូរ៉េខាងជើងបានដាក់កំហិតយ៉ាងតឹងរឹងលើលំហូរព័ត៌មាន និងវប្បធម៌បរទេស ខណៈឥទ្ធិពលវប្បធម៌កូរ៉េខាងត្បូង (រលកកូរ៉េ) បានសាយភាយពាសពេញពិភពលោក។ ការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌រវាងរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរតែងតែមានកម្រិត ហើយជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចចរចាការទូត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ទំនាក់ទំនងអន្តរកូរ៉េបានឆ្លងកាត់ចំណុចរបត់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នៅឆ្នាំ ២០១៨ និង ២០១៩ កិច្ចប្រជុំកំពូលជាច្រើនត្រូវបានធ្វើឡើង រួមទាំងការជួបគ្នានៅភូមិបទឈប់បាញ់ប៉ានមួនចុម ដែលគីម ជុងអ៊ុន បានក្លាយជាមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងដំបូងគេដែលបានដើរឆ្លងចូលទឹកដីកូរ៉េខាងត្បូង។ សេចក្ដីប្រកាសប៉ានមួនចុមសន្យានឹងឈានទៅរកការបញ្ចប់សង្គ្រាមជាផ្លូវការ និងការរំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ការចរចាទាំងនោះបានដួលរលំ ដោយសារភាពខ្វែងគំនិតគ្នាលើការដកទណ្ឌកម្ម និងការរំសាយអាវុធ។

តាមវិគីភីឌា ក្រោយពីឆ្នាំ ២០២០ កូរ៉េខាងជើងបានផ្តាច់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយកូរ៉េខាងត្បូង បំផ្លាញការិយាល័យទំនាក់ទំនងរួម និងបន្តធ្វើតេស្តមីស៊ីល រួមទាំងមីស៊ីលផ្លោងអន្តរទ្វីប។ ភាពតានតឹងកើនឡើងជាលំដាប់ ដែលមានឥទ្ធិពលដល់សន្តិសុខក្នុងតំបន់អាស៊ីបូព៌ា។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ទំនាក់ទំនងទាំងនេះសំខាន់ ព្រោះកម្ពុជាមានទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយភាគីទាំងពីរ ហើយស្ថេរភាពនៃឧបទ្វីបកូរ៉េអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខអាស៊ាន។ លើសពីនេះ ប្រទេសកម្ពុជាក៏ជាសមាជិកអាស៊ាន ដែលដើរតួនាទីក្នុងកិច្ចពិភាក្សាសន្តិសុខតំបន់ ដោយមានការចូលរួមពីកូរ៉េខាងជើងនៅក្នុងវេទិកាតំបន់អាស៊ាន (ARF)។ ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៅតែមានភាពមិនច្បាស់លាស់ និងត្រូវបានតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ។