ចង្វាក់ខ្មែរ
ប្រធានបទ

ទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ទីស្នាក់ការរបស់ IAEA នៅមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិទីក្រុងវីយែន ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ (IAEA) គឺជាអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាលមួយដែលមានគោលបំណងសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរសម្រាប់សន្តិភាព និងការទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់វាក្នុងគោលបំណងយោធា រួមទាំងការអភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែរផងដែរ។ IAEA ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៧ ជាស្ថាប័នស្វយ័តមួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធអង្គការសហប្រជាជាតិ ប៉ុន្តែវាមានសន្ធិសញ្ញាបង្កើតដាច់ដោយឡែក ហើយតម្រូវឱ្យរាយការណ៍ទៅកាន់ទាំងមហាសន្និបាត និងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់ IAEA មានទីតាំងនៅអគារការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំទីក្រុងវីយែន ប្រទេសអូទ្រីស ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិវីយែន (Vienna International Center) ហើយជារឿយៗហៅថា UNO City។ ក្នុងនាមជាអង្គការនាំមុខផ្នែកនុយក្លេអ៊ែរ IAEA ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកំណត់ស្ដង់ដារសុវត្ថិភាព និងជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបច្ចេកទេសទូទាំងពិភពលោក។

ទីតាំង និងរចនាសម្ព័ន្ធ

ទិដ្ឋភាពអគារ UNO City ដែលជាទីតាំងការិយាល័យ IAEA ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពនេះបង្ហាញអគារ UNO City ដែលជាអគារស្នាក់ការរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងទីភ្នាក់ងារផ្សេងៗ រួមទាំង IAEA ផងដែរ។ អង្គការនេះមានសមាជិកភាពបើកចំហសម្រាប់រដ្ឋសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយបច្ចុប្បន្នមានសមាជិករាប់សិបប្រទេសមកពីគ្រប់តំបន់នៃពិភពលោក។ តាមរចនាសម្ព័ន្ធ ស្ថាប័នសំខាន់ៗរបស់ IAEA រួមមានសន្និសីទទូទៅប្រចាំឆ្នាំ ក្រុមប្រឹក្សាអភិបាល (Board of Governors) និងលេខាធិការដ្ឋានដែលដឹកនាំដោយអគ្គនាយក។ អគ្គនាយកបច្ចុប្បន្នគឺលោក Rafael Grossi ដែលបានចូលកាន់តំណែងក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ហើយបានដឹកនាំអង្គការឆ្លងកាត់សម័យកាលដ៏តានតឹងនៃជម្លោះនិងភាពមិនច្បាស់លាស់ខាងសុវត្ថិភាពនុយក្លេអ៊ែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ក្រុមអធិការកិច្ចរបស់ IAEA ដែលដឹកនាំដោយអគ្គនាយក Rafael Grossi នៅរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរ Zaporizhzhia នៅឆ្នាំ ២០២២ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការបង្កើត IAEA មានដើមកំណើតពីគំនិតផ្តួចផ្តើម «Atoms for Peace» ដែលបានស្នើឡើងដោយប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិកលោក Dwight D. Eisenhower កាលពីឆ្នាំ ១៩៥៣។ សន្ធិសញ្ញាបង្កើតត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ ១៩៥៧ ដោយមានការចូលរួមពីបណ្តាប្រទេសនានា។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក IAEA បានដើរតួនាទីគន្លឹះក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗជាច្រើន រួមមានការត្រួតពិនិត្យកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរប្រទេសនានា ការឆ្លើយតបនឹងគ្រោះមហន្តរាយដូចជាករណី Chernobyl ឆ្នាំ ១៩៨៦ និង Fukushima Daiichi ឆ្នាំ ២០១១ និងការចូលរួមក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងមិនសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ (NPT)។ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីមួយគឺការចុះអធិការកិច្ចលើកដំបូងលើរោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរក្នុងតំបន់សង្គ្រាម នៅ Zaporizhzhia ប្រទេសអ៊ុយក្រែន ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២២។ ក្រុមការងារនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយអគ្គនាយក Grossi ព្រមទាំងប្រធាននាយកដ្ឋានសុវត្ថិភាពនុយក្លេអ៊ែរ Lydie Evrard និងប្រធាននាយកដ្ឋានសុវត្ថិភាព Massimo Aparo ដូចដែលបានឃើញក្នុងរូបភាព។

មុខងារ និងសកម្មភាព

បុគ្គលិកមន្ទីរពិសោធន៍នៅអង្គភាពដាំដាំរបស់ IAEA ក្នុង Seibersdorf ពិនិត្យពន្លកចេកក្មេង ប្រភព: Wikipedia

មុខងារស្នូលរបស់ IAEA ផ្តោតលើវិស័យធំៗបីគឺ៖ ការធានាសុវត្ថិភាព (Safeguards) ដោយត្រួតពិនិត្យសម្ភារនុយក្លេអ៊ែរដើម្បីការពារការបង្វែរទៅរកការប្រើប្រាស់យោធា ការលើកកម្ពស់ស្តង់ដារសុវត្ថិភាពនុយក្លេអ៊ែរទូទាំងពិភពលោក និងការជំរុញការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរដើម្បីសន្តិភាពក្នុងវិស័យសុខាភិបាល កសិកម្ម និងការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងគឺការស្រាវជ្រាវនៅអង្គភាពដាំដុះ Seibersdorf ដែលបច្ចេកទេសវិទ្យុសកម្មត្រូវបានប្រើដើម្បីកែលម្អពូជដំណាំ ដូចជាការបង្កាត់ពូជចេកដែលធន់នឹងជំងឺ Fusarium wilt TR4។ នៅក្នុងវិស័យសុខាភិបាល IAEA គាំទ្រការប្រើប្រាស់វិទ្យុសកម្មសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺមហារីក និងធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យជំងឺ។ លើសពីនេះ IAEA តែងតែរៀបចំវគ្គបណ្តុះបណ្តាលថ្នាក់តំបន់ ដូចជាវគ្គបណ្តុះបណ្តាលសម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមកពីអាមេរិកឡាទីនកាលពីឆ្នាំ ២០២២ ដើម្បីផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យានេះទៅកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

រថយន្តរបស់ IAEA នៅក្នុងក្រុង Dnipro ប្រទេសអ៊ុយក្រែន ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន IAEA កំពុងស្ថិតក្នុងការយកចិត្តទុកដាក់របស់សហគមន៍អន្តរជាតិ ដោយសារតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការកាត់បន្ថយហានិភ័យនុយក្លេអ៊ែរអំឡុងសង្គ្រាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន។ រថយន្ត IAEA ដែលបានថតនៅ Dnipro បញ្ជាក់ពីវត្តមាននៅទីវាលរបស់ភ្នាក់ងារ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ IAEA បន្តត្រួតពិនិត្យកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ និងគាំទ្រការអភិវឌ្ឍថាមពលនុយក្លេអ៊ែរស៊ីវិលនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនដែលស្វែងរកប្រភពថាមពលស្អាត។ សម្រាប់ប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ IAEA មានភាពពាក់ព័ន្ធតាមរយៈជំនួយបច្ចេកទេសដល់វិស័យសុខាភិបាល ជាពិសេសការប្រើប្រាស់កាំរស្មីដើម្បីព្យាបាលជំងឺមហារីក និងការគាំទ្រដល់កសិកម្មតាមរយៈការកែលម្អពូជដំណាំ។ ការងារទាំងនេះជួយពង្រឹងសមត្ថភាពជាតិ និងរួមចំណែកដល់គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

មិនទាន់មានអត្ថបទទេ។