មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (International Monetary Fund) ហៅកាត់ថា IMF គឺជាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ និងជាទីភ្នាក់ងារឯកទេសមួយរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ មូលនិធិនេះមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងសន្និសីទប្រេតតុនវូដ (Bretton Woods) នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៤៤។ បច្ចុប្បន្ន IMF មានប្រទេសជាសមាជិកចំនួន ១៩១ ប្រទេស ដែលធ្វើឱ្យវាជាស្ថាប័នសកលដ៏សំខាន់មួយ។

បេសកកម្មដែលបានប្រកាសរបស់ IMF គឺ "ធ្វើការដើម្បីជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរូបិយវត្ថុសកល ធានាស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុ សម្រួលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ លើកកម្ពស់ការងារខ្ពស់ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រទូទាំងពិភពលោក។" មូលនិធិនេះក៏ដើរតួជាអ្នកផ្តល់ប្រាក់កម្ចីសង្គ្រោះចុងក្រោយ (lender of last resort) ដល់ប្រទេសសមាជិកដែលកំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិសមតុល្យការទូទាត់ជាក់ស្តែង ឬសក្តានុពល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ IMF មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី សហរដ្ឋអាមេរិក។ មូលនិធិនេះមានសមាជិកភាពទូលំទូលាយ ដោយមានប្រទេសចំនួន ១៩១ ចូលរួម។ ប្រទេសជាសមាជិកនីមួយៗមានកូតាចែករំលែក (quota) ដែលកំណត់ឥទ្ធិពលបោះឆ្នោត និងដែនកំណត់នៃធនធានហិរញ្ញវត្ថុដែលខ្លួនអាចទទួលបាន។ សមាជិកមកពីគ្រប់តំបន់ ចាប់ពីប្រទេសឧស្សាហកម្មរហូតដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខណៈជាសកលរបស់ស្ថាប័ន។

ស្ថាប័នកំពូលរបស់ IMF គឺគណៈអភិបាល (Board of Governors) ដែលមានតំណាងមកពីគ្រប់ប្រទេសសមាជិក។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីកិច្ចប្រជុំរបស់គណៈអភិបាលកាលពីឆ្នាំ១៩៩៩ ដែលជាកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់ការពិភាក្សាគោលនយោបាយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា IMF ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងសន្និសីទប្រេតតុនវូដ ដែលធ្វើឡើងនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៤៤ ក្នុងសណ្ឋាគារ Mount Washington រដ្ឋ New Hampshire សហរដ្ឋអាមេរិក។ មេដឹកនាំមកពីប្រទេសចម្រុះបានជួបប្រជុំគ្នាក្នុងបន្ទប់ Gold Room ដើម្បីរចនាស្ថាបត្យកម្មហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោកថ្មី ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ នៅទីនោះ ពួកគេបានចុះហត្ថលេខាបង្កើត IMF និងធនាគារពិភពលោក។

កិច្ចព្រមព្រៀងបង្កើត IMF (Articles of Agreement) បានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី១ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៦ ដូចដែលឃើញនៅលើទំព័រដំបូងនៃឯកសារ ដែលត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងបណ្ណសាររបស់ក្រសួងការបរទេសហ្វាំងឡង់។ ដំបូងឡើយ IMF មានតួនាទីគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធអត្រាប្តូរប្រាក់ថេរដែលគេហៅថាប្រព័ន្ធប្រេតតុនវូដ រហូតដល់ទសវត្សឆ្នាំ១៩៧០ ទើបប្រព័ន្ធនេះត្រូវបានបោះបង់ចោល ហើយ IMF បានផ្លាស់ប្តូរតួនាទីរបស់ខ្លួនទៅតាមការវិវត្តនៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១១ លោកស្រី គ្រីស្ទីន ឡាហ្កាដ ត្រូវបានតែងតាំងជានាយកគ្រប់គ្រង IMF ជំនួសលោក ដូមីនិក ស្ត្រូស-ខាន ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយក្នុងប្រវត្តិដឹកនាំរបស់មូលនិធិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

IMF ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចសកល។ តាមវិគីភីឌា មូលនិធិនេះដើរតួជាអ្នកផ្តល់ប្រាក់កម្ចីចុងក្រោយ ដើម្បីជួយប្រទេសដែលប្រឈមនឹងវិបត្តិសមតុល្យការទូទាត់។ កម្ចីទាំងនេះច្រើនតែភ្ជាប់មកជាមួយលក្ខខណ្ឌបន្ថែម (conditionalities) ដូចជា តម្រូវការឱ្យប្រទេសអ្នកខ្ចីកាត់បន្ថយការចំណាយរដ្ឋាភិបាល ឬធ្វើកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច ដែលជារឿយៗបង្កឱ្យមានការរិះគន់ពីសង្គមស៊ីវិល។

ការតវ៉ាប្រឆាំង IMF បានកើតឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីបាតុកម្មរបស់ក្រុមអនាធិបតេយ្យនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០០៩ ដែលតវ៉ាប្រឆាំងនឹង IMF និងការជួយសង្គ្រោះសាជីវកម្មក្នុងអំឡុងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកល។ ព្រឹត្តិការណ៍បែបនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពតានតឹងផ្នែកវប្បធម៌នយោបាយ និងការជជែកដេញដោលជាសកលអំពីឥទ្ធិពលនៃគោលនយោបាយរបស់ IMF ទៅលើប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចបច្ចុប្បន្ន IMF នៅតែជាស្ថាប័នស្នូលសម្រាប់ស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោក។ វាបន្តផ្តល់កម្ចី ជំនួយបច្ចេកទេស និងការត្រួតពិនិត្យសេដ្ឋកិច្ច (surveillance) ដល់ប្រទេសសមាជិក ជាពិសេសប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលងាយរងគ្រោះដោយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។ ការតែងតាំងលោកស្រី គ្រីស្ទីន ឡាហ្កាដ ជានាយកគ្រប់គ្រងនៅឆ្នាំ២០១១ បានបង្ហាញពីការវិវត្តន៍នៃភាពជាអ្នកដឹកនាំរបស់ស្ថាប័ន ក្នុងការឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាប្រឈមថ្មីៗនាសតវត្សទី២១។

សម្រាប់ប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពី IMF មានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះគោលនយោបាយ និងអនុសាសន៍របស់ខ្លួនអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ ចាប់ពីការគ្រប់គ្រងអត្រាប្តូរប្រាក់ រហូតដល់គោលនយោបាយសារពើពន្ធ។ ទំនាក់ទំនងរវាង IMF និងប្រទេសជាសមាជិកនៅតែបន្តមានភាពពាក់ព័ន្ធ ខណៈពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងអស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុជាដើម។