ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ (ISS) គឺជាស្ថានីយអវកាសមួយស្ថិតក្នុងគន្លងផែនដីទាប (LEO) ហើយជាលទ្ធផលនៃកម្មវិធីសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិដ៏ធំមួយ។ វាត្រូវបានដំណើរការដោយទីភ្នាក់ងារអវកាសចំនួនប្រាំគឺ NASA នៃសហរដ្ឋអាមេរិក, Roscosmos នៃរុស្ស៊ី, ESA នៃអឺរ៉ុប, JAXA នៃជប៉ុន និង CSA នៃកាណាដា។ នេះជាស្ថានីយអវកាសដំបូងគេដែលត្រូវបានសាងសង់ ថែរក្សា និងផ្តល់នាវិកតាមរយៈកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ហើយក៏ជាយានអវកាសដែលមានមនុស្សជិះដ៏ធំបំផុតមិនធ្លាប់មាន។

ISS ជាមន្ទីរពិសោធន៍ស្រាវជ្រាវក្នុងគន្លងគោចរ ដែលធ្វើការពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រក្នុងស្ថានភាពមីក្រូទំនាញ និងសិក្សាពីបរិស្ថានអវកាស។ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី ២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០០ មក វាមានវត្តមានមនុស្សរស់នៅជាបន្តបន្ទាប់ ដែលជាកំណត់ត្រានៃរយៈពេលវែងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអវកាស។ បច្ចុប្បន្ន ISS គឺជាស្ថានីយមួយក្នុងចំណោមស្ថានីយអវកាសពីរដែលកំពុងដំណើរការ រួមជាមួយស្ថានីយ Tiangong របស់ចិន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ISS ស្ថិតក្នុងគន្លងផែនដីទាប ហើយមានរចនាសម្ព័ន្ធដ៏ស្មុគស្មាញ ដែលរួមមានម៉ូឌុលសម្រាប់ការស្នាក់នៅ មន្ទីរពិសោធន៍ និងប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ថាមពល។ រូបភាពនិងគំនូរបច្ចេកទេសបានបង្ហាញពីប្លង់ និងទីតាំងនៃម៉ូឌុលសំខាន់ៗដូចជា Zarya, Unity, Zvezda, Destiny, Kibō, Columbus, Cupola និងម៉ូឌុលថ្មីៗទៀត។

“ប្រជាជន” របស់ ISS គឺជាក្រុមនាវិកអន្តរជាតិ ដែលផ្លាស់ប្តូរតាមរយៈយាន Soyuz និងយានពាណិជ្ជកម្មដូចជា Crew Dragon។ តាមវិគីភីឌា នាវិកទាំងនេះមិនត្រឹមតែធ្វើការពិសោធន៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងថែទាំស្ថានីយ និងអនុវត្តការដើរក្នុងលំហ (spacewalk) ដូចដែលឃើញក្នុងរូបភាពមួយចំនួន។ ជីវិតប្រចាំថ្ងៃនៅលើ ISS រួមមានការហាត់ប្រាណដើម្បីទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់នៃមីក្រូទំនាញ និងការប្រើប្រាស់ម៉ូឌុល Cupola ដើម្បីសង្កេតផែនដី។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឫសគល់នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអវកាសអន្តរជាតិ ត្រូវបានកត់សម្គាល់ដោយគម្រោង Apollo-Soyuz កាលពីឆ្នាំ ១៩៧៥ ដែលយានអាមេរិក Apollo និងយានសូវៀត Soyuz បានភ្ជាប់គ្នាក្នុងលំហ។ សព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌាបានឱ្យដឹងថា កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តររដ្ឋាភិបាលស្តីពីស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ ត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៩៨ ដែលមានផ្ទាំងអនុស្សាវរីយ៍បង្ហាញ។

ការសាងសង់ជាក់ស្តែងបានចាប់ផ្តើមក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ ជាមួយការបាញ់បង្ហោះម៉ូឌុល Zarya របស់រុស្ស៊ីនិងម៉ូឌុល Unity របស់អាមេរិក (ដែលថតបានក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០០ ដោយយាន Space Shuttle)។ ម៉ូឌុល Zvezda បានមកដល់នៅឆ្នាំ ២០០០ ហើយនាវិកដំបូង (Expedition 1) បានចាប់ផ្តើមរស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍នៅថ្ងៃទី ២ ខែវិច្ឆិកា។ បន្ទាប់មក ម៉ូឌុលមន្ទីរពិសោធន៍សំខាន់ៗដូចជា Destiny, Columbus, Kibō និង Cupola ត្រូវបានបន្ថែមជាបន្តបន្ទាប់ ហើយការដំឡើងភាគច្រើនបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ២០១១ ដោយប្រើយាន Space Shuttle របស់ណាសា។

ក្រោយឆ្នាំ ២០១១ ម៉ូឌុលថ្មីៗត្រូវបានដឹកជញ្ជូនដោយយានរុស្ស៊ីនិងពាណិជ្ជកម្ម។ ទាំងនេះរួមមានម៉ូឌុលពង្រីក BEAM, ម៉ូឌុលរុស្ស៊ី Nauka និង Prichal ក៏ដូចជាម៉ូឌុលខ្យល់ពាណិជ្ជកម្ម Bishop។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ ការចំណាយសាងសង់និងដំណើរការ ISS ត្រូវបានចែករំលែកដោយប្រទេសដៃគូ។ វិគីភីឌាបញ្ជាក់ថា ISS គឺជាគម្រោងវិស្វកម្មដែលមានតម្លៃថ្លៃបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ យានដឹកជញ្ជូនឥតមនុស្សបើកដូចជា Progress របស់រុស្ស៊ី ដែលបានបំពេញបេសកកម្មជិត ១០០ លើក និងយាន ATV របស់អឺរ៉ុប បានផ្គត់ផ្គង់សម្ភារៈចាំបាច់ជាច្រើន។

ក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ នាវិកមកពីជាតិសាសន៍ផ្សេងៗបានរស់នៅនិងធ្វើការជាមួយគ្នា។ ជាឧទាហរណ៍ រូបភាពពីវិគីភីឌាបង្ហាញអំពីនាវិកកំពុងកាន់សាត្រាស្លឹករឹតដើមរបស់លោក Jules Verne ក្នុងយាន ATV ដែលជាសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌។ ម៉ូឌុល Cupola ដែលមានបង្អួចធំៗ ផ្តល់ឱ្យអវកាសយានិកនូវទេសភាពដ៏អស្ចារ្យនៃផែនដី ដែលជានិមិត្តរូបនៃទស្សនៈរួមរបស់មនុស្សជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ISS កំពុងឈានចូលដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃដំណើរការ ហើយការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ស្ថានីយអវកាសពាណិជ្ជកម្មកំពុងត្រូវបានរៀបចំ។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមហ៊ុន Axiom Space មានគម្រោងភ្ជាប់ម៉ូឌុល Payload Power Thermal Module (PPTM) ទៅនឹង ISS មុននឹងផ្តាច់ចេញដើម្បីក្លាយជាស្ថានីយឯកជនដំបូងគេ។

លើសពីនេះ ការពិសោធន៍វិទ្យាសាស្ត្រនៅតែបន្ត។ គម្រោង XROOTS ឧទាហរណ៍ បានសាកល្បងដាំរុក្ខជាតិដោយគ្មានដី ដោយប្រើប្រព័ន្ធអ៊ីដ្រូប៉ូនិច និងអេរ៉ូប៉ូនិច។ រូបភាពប្រៀបធៀបចំហេះទៀននៅលើផែនដី និងក្នុងស្ថានភាពមីក្រូទំនាញនៅលើ ISS បង្ហាញពីលក្ខណៈពិសេសនៃការស្រាវជ្រាវក្នុងលំហ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ISS ជាសក្ខីភាពនៃសមត្ថភាពវិទ្យាសាស្ត្រ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសកល ដែលអាចជម្រុញទឹកចិត្តយុវជនឱ្យចាប់អារម្មណ៍លើវិស័យ STEM។