ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិ គឺជាវិធានការសេដ្ឋកិច្ច និងការទូតដែលដាក់ចេញដោយប្រទេសមួយ ឬច្រើន ដើម្បីបង្ខំឱ្យប្រទេសគោលដៅផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយរបស់ខ្លួន។ ទណ្ឌកម្មអាចរួមមានការហាមឃាត់ពាណិជ្ជកម្ម ការបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ ការកម្រិតការធ្វើដំណើរ និងការហាមឃាត់ការផ្ទេរប្រាក់ជាដើម។

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ជាភាសាអង់គ្លេស ទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់ គឺជាកញ្ចប់វិធានការទណ្ឌកម្មដែលដាក់ចេញដោយសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប អង្គការសហប្រជាជាតិ និងប្រទេសជាច្រើនទៀត។ ទណ្ឌកម្មទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្តក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងគោលនយោបាយរបស់អ៊ីរ៉ង់ រួមមានកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ ការគាំទ្រភេរវកម្ម ការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងសកម្មភាពយោធានៅឈូងសមុទ្រពែក្ស។

អ៊ីរ៉ង់ធ្លាប់ជាប្រទេសដែលទទួលរងទណ្ឌកម្មច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក រហូតដល់រុស្ស៊ីវ៉ាដាច់ក្រោយការឈ្លានពានអ៊ុយក្រែនក្នុងឆ្នាំ២០២២។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

អ៊ីរ៉ង់ ជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅភាគខាងលិចនៃទ្វីបអាស៊ី មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងឈូងសមុទ្រពែក្ស សមុទ្រកាសព្យែន និងប្រទេសជិតខាងជាច្រើន។ តាមព័ត៌មានពី Wikipedia អ៊ីរ៉ង់មានប្រជាជនប្រមាណជាង ៨០ លាននាក់ និងជាប្រទេសមួយដែលមានវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប ព្រមទាំងមានធនធានរ៉ែ និងប្រេងដ៏សំខាន់។ អ៊ីរ៉ង់ក៏មានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរលង់ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃអរិយធម៌បុរាណ។

ទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ ដោយធ្វើឱ្យមានការលំបាកក្នុងការទទួលបានថ្នាំពេទ្យ អាហារ និងទំនិញចាំបាច់ផ្សេងៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃទណ្ឌកម្មដាក់លើអ៊ីរ៉ង់បានចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាម និងវិបត្តិចំណាប់ខ្មាំងនៅស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិក។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ៊ីរ៉ង់ និងដាក់ទណ្ឌកម្មពាណិជ្ជកម្ម។ ក្នុងទសវត្សរ៍បន្តបន្ទាប់ ទណ្ឌកម្មត្រូវបានពង្រីកដោយរួមបញ្ចូលការហាមឃាត់លើវិស័យប្រេង ធនាគារ និងសព្វាវុធ។

នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ក្តីបារម្ភអំពីកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់បាននាំឱ្យមានដំណោះស្រាយពីក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលដាក់ទណ្ឌកម្មបន្ថែម។ កិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរឆ្នាំ២០១៥ (JCPOA) ត្រូវបានចុះហត្ថលេខារវាងអ៊ីរ៉ង់ និងមហាអំណាចពិភពលោកទាំង ៦ (P5+1) ក្នុងគោលបំណងបញ្ឈប់ការរីកចម្រើននុយក្លេអ៊ែរ ជាថ្នូរនឹងការដកទណ្ឌកម្ម។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ២០១៨ សហរដ្ឋអាមេរិកបានដកខ្លួនពីកិច្ចព្រមព្រៀង និងដាក់ទណ្ឌកម្មឡើងវិញ ដែលបង្កជាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការនាំចេញប្រេង។ ទណ្ឌកម្មបានធ្វើឱ្យសមត្ថភាពនាំចេញធ្លាក់ចុះ និងបង្កជាអតិផរណាខ្ពស់ គ្មានការងារធ្វើ និងការធ្លាក់ចុះតម្លៃរូបិយប័ណ្ណ។ ដើម្បីទប់ទល់ រដ្ឋាភិបាលបានអនុវត្តគោលនយោបាយ "សេដ្ឋកិច្ចធន់ទ្រាំ" ដោយលើកទឹកចិត្តផលិតកម្មក្នុងស្រុក និងការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធប្តូរប្រាក់ជំនួសឱ្យប្រាក់ដុល្លារ។

វប្បធម៌នៃការសម្របខ្លួនបានកើតមានក្នុងចំណោមប្រជាជន ដូចជាការប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណឌីជីថល និងបណ្តាញជួញដូរក្រោមដី ដើម្បីគេចពីទណ្ឌកម្ម។ វិស័យបច្ចេកវិទ្យាក៏រីកចម្រើនដោយសារការអភិវឌ្ឍផលិតផលក្នុងស្រុកជំនួសការនាំចូល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នាពេលបច្ចុប្បន្ន កិច្ចចរចាដើម្បីស្តារកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរឡើងវិញនៅតែបន្ត ប៉ុន្តែមិនទាន់មានការឯកភាពគ្នាឡើយ។ កិច្ចចរចានៅទីក្រុងវីយែនបានបន្ត ដោយមានឧបសគ្គជាច្រើនដូចជាការទាមទារឲ្យដកកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ចេញពីបញ្ជីភេរវកម្ម និងការដកទណ្ឌកម្មទាំងស្រុង។ អ៊ីរ៉ង់បានបន្តពង្រីកកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួន និងប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធអន្តរជាតិកាន់តែខ្លាំង។

តាម Wikipedia អ៊ីរ៉ង់ធ្លាប់ជាប្រទេសដែលមានទណ្ឌកម្មច្រើនជាងគេ ប៉ុន្តែចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២២ រុស្ស៊ីបានប្រែក្លាយជាប្រទេសដែលមានទណ្ឌកម្មច្រើនជាង ក្រោយការឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន។ ទោះជាយ៉ាងណា អ៊ីរ៉ង់នៅតែជាតួអង្គសំខាន់ក្នុងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ហើយការអភិវឌ្ឍទាក់ទងនឹងទណ្ឌកម្មប៉ះពាល់ដល់តម្លៃប្រេងពិភពលោក ដែលនេះក៏ប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាផងដែរ។