ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រធានបទ «តន្ត្រីករអៀរឡង់» សំដៅលើបញ្ជីឈ្មោះតន្ត្រីករនិងក្រុមតន្ត្រីដែលមានដើមកំណើត ឬសញ្ជាតិអៀរឡង់ ដែលត្រូវបានចងក្រងនៅលើគេហទំព័រវិគីភីឌា (Wikipedia)។ យោងតាមទំព័រនេះ ប្រទេសអៀរឡង់ ទោះជាកោះតូចមួយក្ដី ក៏បានផលិតតន្ត្រីករដែលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើឆាកតន្ត្រីពិភពលោក។ បញ្ជីនេះគ្របដណ្ដប់គ្រប់ប្រភេទតន្ត្រី ចាប់ពីតន្ត្រីប្រជាប្រិយបុរាណ តន្ត្រីរ៉ុក ប៉ុប រហូតដល់តន្ត្រីបុរាណ និងតន្ត្រីអេឡិចត្រូនិកទំនើប។

ទំព័រវិគីភីឌានេះមានគោលបំណងជាឯកសារយោងសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវ និងអ្នកចូលចិត្តតន្ត្រី។ វាត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាប្រចាំដោយអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ដើម្បីរួមបញ្ចូលតន្ត្រីករថ្មីៗ និងព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធ។ បញ្ជីនេះក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពសម្បូរបែបនៃវប្បធម៌អៀរឡង់ ដោយរួមបញ្ចូលទាំងតន្ត្រីករដែលច្រៀងជាភាសាអង់គ្លេស និងភាសាអៀរឡង់ (Gaeilge) ព្រមទាំងអ្នកដែលប្រើឧបករណ៍ប្រពៃណីផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

កោះអៀរឡង់ស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយត្រូវបានបែងចែកជាពីរផ្នែកនយោបាយគឺ សាធារណរដ្ឋអៀរឡង់ និងអៀរឡង់ខាងជើង (ដែលជាផ្នែកនៃចក្រភពអង់គ្លេស)។ យោងតាមបញ្ជីវិគីភីឌា តន្ត្រីករដែលមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីនេះមកពីគ្រប់តំបន់នៃកោះ ដោយមិនប្រកាន់ព្រំដែននយោបាយឡើយ។ ប្រជាជនអៀរឡង់មានមោទនភាពចំពោះមរតកតន្ត្រីរបស់ខ្លួន ហើយតន្ត្រីដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ជាតិ។

ជនជាតិអៀរឡង់ដែលបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅក្រៅប្រទេស ជាពិសេសទៅសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងអូស្ត្រាលី ក៏បានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងដល់វិស័យតន្ត្រីពិភពលោក។ បញ្ជីនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលរបស់ឌីយ៉ាស្ប៉ូរ៉ាអៀរឡង់ តាមរយៈតន្ត្រីករដែលមានដើមកំណើតអៀរឡង់ ប៉ុន្តែកើត ឬធំធាត់នៅបរទេស។ ឧទាហរណ៍ តន្ត្រីករជាច្រើននៅក្នុងវិស័យតន្ត្រីរ៉ុក និងកន់ធី (country) របស់អាមេរិក មានឫសគល់ពីអៀរឡង់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តន្ត្រីអៀរឡង់មានប្រវត្តិយូរលង់ ដោយមានឫសគល់ពីសម័យបុរាណ នៅពេលដែលបាដ (bards) និងអ្នកលេងពិណ (harper) ដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសង្គម។ យោងតាមបញ្ជីវិគីភីឌា តន្ត្រីករប្រពៃណីបុរាណដូចជា Turlough O'Carolan (អ្នកនិពន្ធពិណដ៏ល្បី) ត្រូវបានរាប់បញ្ចូល ដោយបង្ហាញពីការបន្តវេននៃប្រពៃណីនេះរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

នៅសតវត្សរ៍ទី ២០ មានការរស់ឡើងវិញយ៉ាងខ្លាំងនៃតន្ត្រីប្រជាប្រិយអៀរឡង់ ដែលដឹកនាំដោយក្រុមដូចជា The Clancy Brothers, The Dubliners និង The Chieftains។ ក្រុមទាំងនេះបាននាំតន្ត្រីអៀរឡង់ចេញពីហាងស្រា (pubs) ទៅកាន់ឆាកអន្តរជាតិ ហើយបានជះឥទ្ធិពលដល់តន្ត្រីករជំនាន់ក្រោយ។

ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ តទៅ តន្ត្រីអៀរឡង់បានវិវត្តទៅជាប្រភេទរ៉ុក និងប៉ុប ដោយមានតន្ត្រីករល្បីៗដូចជា Van Morrison, Thin Lizzy, U2, The Cranberries និង The Corrs។ ក្រុមទាំងនេះមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីវិគីភីឌា ហើយបានលក់អាល់ប៊ុមរាប់លានសន្លឹកទូទាំងពិភពលោក។ U2 ជាពិសេស បានក្លាយជាក្រុមតន្ត្រីមួយក្នុងចំណោមក្រុមដែលលក់ដាច់ជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយបានប្រើប្រាស់ភាពល្បីល្បាញរបស់ខ្លួនដើម្បីលើកកម្ពស់បុព្វហេតុសង្គម។

នៅសតវត្សរ៍ទី ២១ រលកថ្មីនៃតន្ត្រីអ៊ីនឌី (indie) និងអាល់ទែណាទីវ (alternative) បានលេចឡើងជាមួយក្រុមដូចជា Snow Patrol, Two Door Cinema Club, Kodaline និង Hozier ដែលបានបន្តពង្រីកឥទ្ធិពលតន្ត្រីអៀរឡង់។ លើសពីនេះ តន្ត្រីករទោលដូចជា Enya និង Sinéad O'Connor បានទទួលការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ដោយ Enya ល្បីខាងតន្ត្រីបែបញូវអេច (new-age) និង Sinéad O'Connor ល្បីដោយសារសំឡេងដ៏មានឥទ្ធិពលនិងសារនយោបាយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នាពេលបច្ចុប្បន្ន តន្ត្រីករអៀរឡង់នៅតែមានសកម្មភាពខ្លាំងក្លាលើឆាកពិភពលោក ដោយចេញអាល់ប៊ុមថ្មីៗ និងធ្វើដំណើរទេសចរណ៍ជាបន្តបន្ទាប់។ ព្រឹត្តិការណ៍ដូចជា ទិវាសន្តប៉ាទ្រីក (St. Patrick's Day) ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងទូទាំងពិភពលោក ដោយមានការសម្តែងតន្ត្រីអៀរឡង់ជាផ្នែកសំខាន់។ តន្ត្រីករជាច្រើនដែលមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីវិគីភីឌា តែងតែចូលរួមក្នុងការប្រារព្ធទាំងនេះ ដែលបញ្ជាក់ពីការបន្តវត្តមានរបស់វប្បធម៌អៀរឡង់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ នៅកម្ពុជា ក៏មានការប្រារព្ធទិវានេះដោយសហគមន៍អន្តរជាតិផងដែរ ដែលអាចជាឱកាសសម្រាប់អ្នកអានស្វែងយល់ពីតន្ត្រីអៀរឡង់ដោយផ្ទាល់។

ទំព័របញ្ជីវិគីភីឌាត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាទៀងទាត់ ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីការចូលរួមរបស់តន្ត្រីករថ្មី និងសមិទ្ធផលនានា។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការស្វែងយល់អំពីតន្ត្រីករអៀរឡង់មិនត្រឹមតែជាការពង្រីកចំណេះដឹងវប្បធម៌សកលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងតន្ត្រីប្រពៃណី និងទំនើប ដែលមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងការអភិរក្សតន្ត្រីបុរាណនៅកម្ពុជាផងដែរ។

បញ្ជីវិគីភីឌានេះក៏ជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រយោជន៍សម្រាប់អ្នកចង់ស្វែងរកតន្ត្រីថ្មី ឬស្វែងយល់ពីឥទ្ធិពលរបស់តន្ត្រីអៀរឡង់នៅក្នុងឧស្សាហកម្មតន្ត្រីសហសម័យ។ តាមរយៈការសិក្សាបញ្ជីនេះ អ្នកអានអាចរកឃើញតន្ត្រីករពីអតីតកាល និងបច្ចុប្បន្ន ដែលបានបន្សល់ទុកស្នាដៃមិនអាចបំភ្លេចបាន។