ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា ជម្លោះរវាងហេសបូឡានិងអ៊ីស្រាអែល គឺជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធដែលអូសបន្លាយរាប់ទសវត្សរ៍ រវាងក្រុមហេសបូឡាដែលជាគណបក្សនយោបាយស៊ីអ៊ីត និងអង្គការយោធាមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសលីបង់ ជាមួយនឹងរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល។ ជម្លោះនេះជាផ្នែកមួយនៃជម្លោះប្រូកស៊ីរវាងអ៊ីរ៉ង់និងអ៊ីស្រាអែល និងជម្លោះអ៊ីស្រាអែល-លីបង់។ ហេសបូឡាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៨៥ ក្នុងគោលបំណងទប់ទល់នឹងការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងត្បូងលីបង់ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក ជម្លោះទាំងពីរបានរីករាលដាលទៅជាសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំ ការវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែត និងការប៉ះទង្គិចតាមព្រំដែនជាបន្តបន្ទាប់។

តាមការកត់សម្គាល់របស់វិគីភីឌា ជម្លោះនេះមិនមែនត្រឹមតែជារឿងយោធាទេ ប៉ុន្តែក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងនយោបាយតំបន់ មនោគមវិជ្ជា និងការប្រកួតប្រជែងអំណាចភូមិភាគផងដែរ។ ភាពតានតឹងទាំងនេះបានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ និងបានបង្កឱ្យមានវិបត្តិមនុស្សធម៌ជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងតំបន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា តំបន់សំខាន់នៃជម្លោះស្ថិតនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនរវាងលីបង់ខាងត្បូង និងភាគខាងជើងនៃអ៊ីស្រាអែល។ តំបន់នេះរួមមានខេត្តលីបង់ខាងត្បូង (South Lebanon Governorate) និងខេត្តណាបាទីយ៉េ (Nabatieh Governorate) ដែលជាទីតាំងរឹងមាំរបស់ហេសបូឡា។ ប្រជាជនភាគច្រើននៅទីនោះជាអ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាមនិកាយស៊ីអ៊ីត ដែលជាមូលដ្ឋានគាំទ្រដ៏សំខាន់របស់ហេសបូឡា។ ម្យ៉ាងវិញទៀត តំបន់នេះក៏មានទីតាំងជំរុំជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីនផងដែរ ដែលបង្កើនភាពស្មុគស្មាញនៃប្រជាសាស្ត្រ។

តំបន់ព្រំដែននេះមានសារៈសំខាន់ខាងយុទ្ធសាស្ត្រ ដោយសារតែវាជាផ្លូវចូលទៅកាន់ទីក្រុងធំៗរបស់អ៊ីស្រាអែល ដូចជា ក្រុងហៃហ្វា (Haifa) និងទីក្រុងគីរីយ៉ាតស្មូណា (Kiryat Shmona)។ លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រភ្នំ និងជ្រលងភ្នំ បានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ក្រុមហេសបូឡាក្នុងការលាក់ខ្លួន និងការបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែត។ ទឹកដីសេបាហ្វាម (Shebaa Farms) ដែលជាតំបន់ជម្លោះដីមួយនៅតាមព្រំដែន ក៏បានក្លាយជាចំណុចផ្ទុះឡើងជាញឹកញាប់ផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា ឫសគល់នៃជម្លោះអាចត្រូវបានគេតាមដានត្រឡប់ទៅការលុកលុយរបស់អ៊ីស្រាអែលលើប្រទេសលីបង់នៅឆ្នាំ១៩៨២ ដែលជាលទ្ធផលនៃសង្គ្រាមស៊ីវិលលីបង់ និងវត្តមានរបស់ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីន។ អ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់តំបន់ភាគខាងត្បូងលីបង់អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ដែលនាំឱ្យមានការបង្កើតក្រុមហេសបូឡានៅឆ្នាំ១៩៨៥ ដោយមានការគាំទ្រពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ តាមរយៈឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមរបស់ខ្លួន ដើម្បីប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់នេះ។

វិគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា ការដកទ័ពអ៊ីស្រាអែលចេញពីលីបង់នៅឆ្នាំ២០០០ មិនបានបញ្ចប់ជម្លោះនោះទេ ព្រោះហេសបូឡាបានអះអាងថា ដែនដីសេបាហ្វាមនៅតែស្ថិតក្រោមការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល។ ភាពតានតឹងបានផ្ទុះឡើងជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០០៦ នៅខែកក្កដា នៅពេលដែលហេសបូឡាបានបើកការវាយប្រហារឆ្លងព្រំដែន ចាប់ទាហានអ៊ីស្រាអែលពីរនាក់។ អ៊ីស្រាអែលបានឆ្លើយតបដោយការទម្លាក់គ្រាប់បែកទ្រង់ទ្រាយធំ និងការវាយលុកលើដី ដែលបណ្តាលឱ្យមានការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងមនុស្សស្លាប់ជាច្រើននាក់។ សង្គ្រាមនោះបានបញ្ចប់ដោយដំណោះស្រាយលេខ១៧០១ នៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលហៅឱ្យមានការឈប់បាញ់ និងការពង្រាយកងកម្លាំង UNIFIL ពង្រឹង។

ទោះបីមានបទឈប់បាញ់ក៏ដោយ ក៏ការប៉ះទង្គិចខ្នាតតូចបានកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជាឧបទ្ទវហេតុនៅសេបាហ្វាមឆ្នាំ២០១៥ និងការផ្លាស់ប្តូរភ្លើងនៅតាមព្រំដែន។ ជម្លោះនេះក៏មានទំនាក់ទំនងនឹងសង្គ្រាមស៊ីវិលស៊ីរី ដោយហេសបូឡាបានចូលជ្រោមជ្រែងជួយរដ្ឋាភិបាលស៊ីរី ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរធនធាន និងយុទ្ធសាស្ត្រ ប៉ុន្តែនៅតែរក្សាការប្រឈមមុខជាមួយអ៊ីស្រាអែលជានិច្ច។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា ជម្លោះនេះមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចនៅភាគខាងត្បូងលីបង់។ ការបំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាជន និងការថយចុះនៃវិស័យទេសចរណ៍ និងកសិកម្ម បានធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ធ្លាក់ចុះ។ ប៉ុន្តែហេសបូឡាក៏បានផ្តល់សេវាសង្គមយ៉ាងទូលំទូលាយដល់សហគមន៍ស៊ីអ៊ីត ដូចជា សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ និងកម្មវិធីសុខុមាលភាព ដែលជួយពង្រឹងការគាំទ្រនយោបាយរបស់ខ្លួន។ ការគាំទ្រហិរញ្ញវត្ថុ និងយោធាពីអ៊ីរ៉ង់បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការទ្រទ្រង់ប្រតិបត្តិការរបស់ហេសបូឡា។

ផ្នែកវប្បធម៌ ហេសបូឡាបានបង្កើតបណ្តាញសារព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនដូចជា ទូរទស្សន៍អាល់ម៉ាណា (Al-Manar TV) ដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ការឃោសនា និងការផ្សព្វផ្សាយរូបភាពជាចលនាតស៊ូប្រឆាំងអ៊ីស្រាអែល។ កំណាព្យ តន្ត្រី និងសិល្បៈដែលទាក់ទងនឹងការតស៊ូ ក៏មានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុងសហគមន៍ស៊ីអ៊ីត និងនៅទូទាំងតំបន់។ យោងតាមវិគីភីឌា ជម្លោះនេះក៏បានជះឥទ្ធិពលដល់វិស័យវប្បធម៌នៅអ៊ីស្រាអែល ដោយមានការផលិតខ្សែភាពយន្ត និងអក្សរសិល្ប៍ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបទពិសោធន៍នៃសង្គ្រាម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ជម្លោះកាន់តែមានហានិភ័យឡើងវិញ ជាពិសេសអំឡុងសង្គ្រាមហ្កាហ្សាចាប់ពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ដែលហេសបូឡាបានបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតទៅកាន់ភាគខាងជើងអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីគាំទ្រក្រុមហាម៉ាស។ អ៊ីស្រាអែលបានវាយបកដោយការវាយប្រហារតាមអាកាស និងកាំភ្លើងធំ បណ្តាលឱ្យមានអ្នកស្លាប់ និងរបួសទាំងសងខាង ហើយមានការភៀសខ្លួននៃប្រជាជនស៊ីវិលរាប់ម៉ឺននាក់។ ស្ថានការណ៍នេះបានធ្វើឱ្យពិភពលោកព្រួយបារម្ភពីលទ្ធភាពនៃសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំលើកទីពីររវាងអ៊ីស្រាអែលនិងហេសបូឡា។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ជម្លោះនេះអាចមិនមានផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ទេ ប៉ុន្តែភាពតានតឹងក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក តម្លៃប្រេង និងសន្តិភាពអន្តរជាតិ។ កម្ពុជាក្នុងនាមជាប្រទេសដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់សង្គ្រាម តែងតែយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះដំណោះស្រាយសន្តិភាព និងការទូតអន្តរជាតិ។ យោងតាមវិគីភីឌា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសម្របសម្រួលដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ និងមហាអំណាចកំពុងបន្ត ប៉ុន្តែស្ថានការណ៍នៅតែផុយស្រួយ។