ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ជម្លោះរវាងក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធលីបង់ ហេសបូឡា និងអ៊ីស្រាអែល បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ៨ តុលា ២០២៣ នៅពេលដែលហេសបូឡាបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែត និងគ្រាប់កាំភ្លើងធំទៅកាន់ទីតាំងរបស់អ៊ីស្រាអែល ក្នុងប្រតិកម្មគាំទ្រក្រុមហាម៉ាស បន្ទាប់ពីការវាយប្រហារថ្ងៃទី ៧ តុលា។ ជម្លោះនេះត្រូវបានហៅជាភាសាអារ៉ាប់ថា "សង្គ្រាមគាំទ្រ" ឬ "សង្គ្រាមគាំទ្រហ្គាហ្សា"។

ជម្លោះបានវិវត្តទៅជាការបាញ់ផ្លោងគ្នាប្រចាំថ្ងៃ ដែលនាំឱ្យមានការផ្លាស់ទីប្រជាជនយ៉ាងច្រើននៅតាមតំបន់ព្រំដែនទាំងសងខាង និងក្លាយជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃវិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា។ ការឈ្លានពានរយៈពេលខ្លីរបស់អ៊ីស្រាអែលចូលទៅក្នុងលីបង់នៅឆ្នាំ ២០២៤ គឺជាការកើនឡើងធំបំផុតនៃជម្លោះនេះ ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ ២០០៦។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់ជម្លោះសំខាន់គ្របដណ្តប់ភាគខាងជើងអ៊ីស្រាអែល រួមមានទីក្រុង Kiryat Shmona និងតំបន់ភ្នំ Golan ព្រមទាំងភាគខាងត្បូងលីបង់ តាមបណ្តោយខ្សែខៀវ (Blue Line)។ ក្រុមហេសបូឡាមានមូលដ្ឋានយ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងសហគមន៍ស៊ីអ៊ីតនៃតំបន់នេះ។

យោងតាមវិគីភីឌា ការបាញ់រ៉ុក្កែតឥតឈប់ឈរបានបង្ខំឱ្យប្រជាជនរាប់ពាន់នាក់នៅអ៊ីស្រាអែល និងរាប់សែននាក់នៅលីបង់ត្រូវជម្លៀសចេញពីលំនៅដ្ឋាន។ ភូមិជាច្រើនត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ ដូចឃើញក្នុងរូបភាពភូមិ Hula នេះ។ ភ្លើងឆេះព្រៃក៏បានបំផ្លាញផ្ទៃដីកសិកម្មយ៉ាងធំធេងផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះអ៊ីស្រាអែល-ហេសបូឡាមានឫសគល់តាំងពីការឈ្លានពានលីបង់ដោយអ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ ១៩៨២ និងការបង្កើតក្រុមហេសបូឡាជាកងកម្លាំងតស៊ូនិយមស៊ីអ៊ីតដែលគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់។ ក្រោយអ៊ីស្រាអែលដកថយនៅឆ្នាំ ២០០០ ហេសបូឡានៅតែបន្តមានឥទ្ធិពល។ សង្គ្រាមឆ្នាំ ២០០៦ បានបញ្ចប់ដោយដំណោះស្រាយអង្គការសហប្រជាជាតិ លេខ ១៧០១ ប៉ុន្តែភាពតានតឹងមិនដែលរលាយឡើយ។

យោងតាមវិគីភីឌា ជម្លោះបច្ចុប្បន្នគឺជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធសាស្ត្រ "រួបរួមជួរមុខ" របស់ក្រុមដែលគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់ ដោយហេសបូឡាបានចូលរួមវាយប្រហារដើម្បីគាំទ្រហាម៉ាស។ ក្រុមនេះបានប្រកាសថានឹងបន្តបាញ់រ៉ុក្កែតដរាបណាអ៊ីស្រាអែលមិនបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការនៅហ្គាហ្សា ដែលនាំឱ្យមានការវាយប្រហារតាមអាកាស និងការប៉ះទង្គិចដោយផ្ទាល់ជាបន្តបន្ទាប់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះនេះបានប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចទាំងសងខាងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ នៅអ៊ីស្រាអែល វិស័យទេសចរណ៍ និងកសិកម្មនៅភាគខាងជើងបានរងការខូចខាតដោយសារការបាញ់រ៉ុក្កែត និងការជម្លៀសប្រជាជន។ នៅលីបង់ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងវិនាសអន្តរាយរួចហើយ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដោយប្រជាជនរាប់សែននាក់បាត់បង់ផ្ទះសម្បែង និងការងារ។

ខាងវប្បធម៌ ហេសបូឡាមិនគ្រាន់តែជាក្រុមប្រដាប់អាវុធប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែមានបណ្តាញសេវាសង្គមយ៉ាងធំ ដូចជាសាលារៀន និងមន្ទីរពេទ្យ ដែលពង្រឹងការគាំទ្រពីសហគមន៍ស៊ីអ៊ីត។ វប្បធម៌តស៊ូនេះត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ខ្លួន។ នៅអ៊ីស្រាអែល សហគមន៍ភាគខាងជើងមានវប្បធម៌ស៊ូទ្រាំនឹងការគម្រាមកំហែងសន្តិសុខយូរអង្វែង។ ការតវ៉ាអន្តរជាតិក៏បានបង្ហាញពីការព្រួយបារម្ភចំពោះស្ថានភាពមនុស្សធម៌នៅតំបន់ជម្លោះដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៦ ជម្លោះនេះនៅតែបន្តមិនទាន់បញ្ចប់។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រតិបត្តិការ "New Order" របស់អ៊ីស្រាអែលកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៤ បានធ្វើឱ្យមេដឹកនាំហេសបូឡា លោក Hassan Nasrallah ស្លាប់ ដែលបង្កឱ្យមានការវាយប្រហារតបវិញពីសំណាក់ក្រុមនេះ។ ការបាញ់រ៉ុក្កែត និងការវាយប្រហារតាមអាកាសនៅតែកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈដែលការបំផ្លិចបំផ្លាញផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការផ្លាស់ទីប្រជាជននៅតែជាបញ្ហាធំ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ជម្លោះនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធដោយសារតែផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានលើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ជាពិសេសទីផ្សារថាមពល និងសន្តិសុខតំបន់។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងការទូតដើម្បីបញ្ចប់អំពើហិង្សានៅតែប្រឈមមុខនឹងឧបសគ្គជាច្រើន ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មុគស្មាញនៃជម្លោះមជ្ឈិមបូព៌ា។