អ៊ីស្តង់ប៊ុល

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលគឺជាទីក្រុងធំជាងគេនៅក្នុងប្រទេសតួគី និងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេស។ ដោយមានប្រជាជនជាង ១៥ លាននាក់ ទីក្រុងនេះមាន ១៨% នៃប្រជាជនសរុបរបស់ប្រទេសតួគី។ វាស្ថិតនៅលើទ្វីបពីរគឺ ប្រហែល ២/៣ នៃប្រជាជនរស់នៅលើទ្វីបអឺរ៉ុប និងសល់នៅលើទ្វីបអាស៊ី ដោយមានច្រក Bosphorus ជាព្រំដែនធម្មជាតិ។ អ៊ីស្តង់ប៊ុលជាទីក្រុងមួយក្នុងចំណោមទីក្រុងធំៗនៅអឺរ៉ុប និងនៅលើពិភពលោក ហើយក៏ជាច្រកទឹកសំខាន់មួយរវាងសមុទ្រម៉ាម៉ារ៉ា និងសមុទ្រខ្មៅដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលមានផ្ទៃដី ៥ ៤៦១ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា ដែលត្រូវគ្នានឹងខេត្តអ៊ីស្តង់ប៊ុល។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃប្រទេសតួគី ដោយលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយច្រក Bosphorus ដែលជាច្រកទឹកមមាញឹកបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក និងតភ្ជាប់រវាងសមុទ្រម៉ាម៉ារ៉ា និងសមុទ្រខ្មៅ។ ដោយសារតែទីតាំងភូមិសាស្ត្រនេះហើយ ទើបទីក្រុងនេះមានអាកាសធាតុដែលរងឥទ្ធិពលពីសមុទ្រខ្មៅ ដោយមានរមណីយដ្ឋានមាត់សមុទ្រដូចជា Şile និង Kilyos ជាដើម។ ប្រជាជនសរុបមានជាង ១៥ លាននាក់ ដែលស្មើនឹង ១៨% នៃចំនួនប្រជាជនទូទាំងប្រទេស។ ប្រជាជនប្រហែល ២/៣ រស់នៅទ្វីបអឺរ៉ុប និងសល់នៅទ្វីបអាស៊ី។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាទួរគី ប៉ុន្តែទីក្រុងនេះក៏មានភាពចម្រុះវប្បធម៌យ៉ាងសម្បូរបែបដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលមានឫសគល់តាំងពីសម័យចក្រភពប៊ីហ្សង់ទីន (Byzantine)។ តាមវិគីភីឌា ព្រះវិហារ Hagia Irene ត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយអធិរាជ Constantine the Great នៅសតវត្សទី៤ និងត្រូវបានកសាងឡើងវិញដោយអធិរាជ Justinian I ក្រោយកុបកម្ម Nika នៅឆ្នាំ៥៣២។ អធិរាជ Justinian ក៏បានកសាងអគារ Hagia Sophia នៅសតវត្សទី៦ ដែលជាស្នាដៃស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យរបស់សម័យនោះ និងកន្លែងស្តុកទឹក Basilica Cistern ផងដែរ។

នៅពេលដែលចក្រភពអូតូម៉ង់បានកាន់កាប់ទីក្រុងនេះ ស្តេចស៊ុលតង់ម៉េហ្មេតទី២ (Mehmed II) បានសាងសង់វិមាន Topkapı រវាងឆ្នាំ១៤៥៩ និង១៤៦៥ ដែលក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយនៃចក្រភពអូតូម៉ង់អស់ជាច្រើនសតវត្ស។ នៅសតវត្សទី១៦ ស្តេចស៊ុលតង់ស៊ូឡីម៉ានដ៏អស្ចារ្យ (Suleiman the Magnificent) បានសាងសង់វិហារអ៊ីស្លាម Süleymaniye រវាងឆ្នាំ១៥៥០ និង១៥៥៧ ដែលជាស្នាដៃរបស់ស្ថាបត្យករដ៏ល្បី Mimar Sinan។ ផែនទីសតវត្សទី១៦ ដែលគូរដោយប៉ូលីម៉ាតអូតូម៉ង់ Matrakçı Nasuh បង្ហាញពីភាពរុងរឿងរបស់ទីក្រុងនេះក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អូតូម៉ង់។

បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃចក្រភពអូតូម៉ង់ និងការបង្កើតសាធារណរដ្ឋតួគី ទីក្រុងនេះនៅតែបន្តជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ ថ្វីបើមានការផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនក៏ដោយ។ រូបថតក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៣០ និងឆ្នាំ១៩៦៦ បង្ហាញពីការវិវត្តនៃទីក្រុង រួមទាំងការស្ថាបនាស្ពាន Bosphorus នៅឆ្នាំ១៩៧៣ ដែលបានភ្ជាប់ទ្វីបទាំងពីរដោយផ្ទាល់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា អ៊ីស្តង់ប៊ុលគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់របស់ប្រទេសតួគី។ តំបន់ហិរញ្ញវត្ថុសំខាន់ៗរួមមាន Levent, Maslak និង Şişli នៅទ្វីបអឺរ៉ុប និងមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុអ៊ីស្តង់ប៊ុល (Istanbul Financial Center) នៅ Ataşehir ក្នុងទ្វីបអាស៊ី។ កាលពីឆ្នាំ១៩៩៥ ផ្សារភាគហ៊ុនអ៊ីស្តង់ប៊ុលបានផ្លាស់ទីទៅ İstinye ខណៈដែលធនាគារធំៗជាច្រើនបានផ្លាស់ទៅ Levent និង Maslak។ ផ្លូវ Bağdat Avenue និង Nişantaşı ជាផ្លូវដើរទិញឥវ៉ាន់ដ៏ល្បីល្បាញ។ ទីក្រុងនេះក៏មានប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនទំនើបដូចជា រថភ្លើងក្រោមដី Marmaray ដែលឆ្លងកាត់ក្រោមសមុទ្រ និងខ្សែរថភ្លើងបន្ថែមផ្សេងទៀត។

តាមវប្បធម៌ អ៊ីស្តង់ប៊ុលមានបេតិកភណ្ឌដ៏សម្បូរបែប ដោយមានវិមានប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជា Hagia Sophia, វិហារខៀវ (Blue Mosque), វិមាន Topkapı, និងវិហារ Süleymaniye ជាដើម។ សារមន្ទីរសំខាន់ៗមានដូចជា សារមន្ទីរបុរាណវត្ថុអ៊ីស្តង់ប៊ុល ដែលបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៨៩១ និងសារមន្ទីរសិល្បៈទំនើបអ៊ីស្តង់ប៊ុល។ ផ្លូវ İstiklal ក្នុងស្រុក Beyoğlu គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងសិល្បៈដ៏រស់រវើក ដែលមានអគារប្រវត្តិសាស្ត្រ ហាងទំនិញ និងកន្លែងកម្សាន្តជាច្រើន។ ទីក្រុងនេះក៏ល្បីល្បាញដោយសារសត្វឆ្មាតាមដងផ្លូវ និងផ្ទះយ៉ាល់ (yalı) ដ៏ស្រស់ស្អាតនៅតាមបណ្តោយច្រក Bosphorus។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលនៅតែជាចំណុចប្រសព្វសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយដ៏សំខាន់។ តាមវិគីភីឌា លោក Ekrem İmamoğlu នៃគណបក្សប្រជាជនសាធារណរដ្ឋ (Republican People's Party) គឺជាអភិបាលក្រុងទី៣២ និងបច្ចុប្បន្ន ដែលបានជាប់ឆ្នោតលើកទីមួយនៅឆ្នាំ២០១៩ និងជាប់ឆ្នោតឡើងវិញនៅឆ្នាំ២០២៤ ដែលបញ្ជាក់ពីតួនាទីនយោបាយរបស់ទីក្រុងនេះនៅក្នុងប្រទេសតួគី។ ទីក្រុងនេះក៏កំពុងអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមានព្រលានយន្តហោះធំៗពីរគឺ អាកាសយានដ្ឋានអ៊ីស្តង់ប៊ុល (Istanbul Airport) និងអាកាសយានដ្ឋាន Sabiha Gökçen និងប្រព័ន្ធរថភ្លើងក្រោមដីថ្មីៗដូចជាខ្សែ M8 ដែលគ្មានអ្នកបើកបរ។ លើសពីនេះ សារមន្ទីរបរិស្ថាន Müze Gazhane ក្នុងសង្កាត់ Kadıköy ជាសារមន្ទីរការប្រែប្រួលអាកាសធាតុដំបូងគេនៅតួគី។

អ៊ីស្តង់ប៊ុលជាគោលដៅទេសចរណ៍កំពូលមួយនៅលើពិភពលោក ដោយទាក់ទាញអ្នកទស្សនារាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំឱ្យមកទស្សនាស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យ ផ្សារប្រពៃណី និងសម្រស់ធម្មជាតិនៃច្រក Bosphorus។ ទីក្រុងនេះក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃឧស្សាហកម្មភាពយន្តនិងរឿងភាគទូរទស្សន៍ទួរគី ដោយមានផ្ទះយ៉ាល់ (yalı) នៅតាមច្រក Bosphorus ត្រូវបានប្រើជាញឹកញាប់ជាទីតាំងថត។ ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិសំខាន់ៗ និងតួនាទីនយោបាយតំបន់ក៏ធ្វើឱ្យទីក្រុងនេះមានសារៈសំខាន់ជានិច្ចសម្រាប់មជ្ឈដ្ឋានសកល។