ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ចាកាតា (Jakarta) គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំជាងគេនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ យោងតាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស ចាកាតាមានឋានៈជាតំបន់រដ្ឋធានីពិសេស ដែលស្មើនឹងខេត្តមួយ។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅលើឆ្នេរភាគពាយ័ព្យនៃកោះជ្វា ហើយមានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តជ្វាខាងលិច និងខេត្តបានតេន និងបែរមុខទៅសមុទ្រជ្វា។ តំបន់ទីក្រុងចាកាតាមានផ្ទៃដីប្រមាណ ៦៦២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ប៉ុន្ដែតំបន់ជាយក្រុងធំជាងគេដែលមានឈ្មោះថា ចាបូដេតាបែក (Jabodetabek) មានប្រជាជនជាង ៤០ លាននាក់ ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាតំបន់ទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេមួយក្នុងពិភពលោក។ តាម Wikipedia ភាសាខ្មែរ ចំណែកទីក្រុងចាកាតាសុទ្ធមានប្រជាជនប្រហែល ៩,៦ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០១០។ ចាកាតាជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌របស់ឥណ្ឌូនេស៊ី ហើយជាទីតាំងស្ថាប័នជាតិជាច្រើន ការិយាល័យក្រុមហ៊ុនធំៗ និងលេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមភូមិសាស្ត្រ ចាកាតាស្ថិតនៅលើតំបន់ដីសណ្តទន្លេជ្វាភាគពាយ័ព្យ ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិច និងទទួលរងឥទ្ធិពលខ្យល់មូសុង។ រូបខាងលើបង្ហាញពីកម្រិតសីតុណ្ហភាព និងទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំនៅទីក្រុងនេះ។ ទីក្រុងចាកាតាជាផ្ទះរបស់ក្រុមជនជាតិដើមហៅថា បេតាវី (Betawi) ក៏ដូចជាជនចំណាកស្រុកពីតំបន់ផ្សេងៗនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី រួមមាន ជ្វា ស៊ុនដា ម៉ាឡេ និងក្រុមជនជាតិចិន។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី ប៉ុន្ដែនៅក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ គេនិយមប្រើភាសាបេតាវី ភាសាជ្វា និងភាសាស៊ុនដាផងដែរ។ ចាកាតាចែកចេញជា ៥ ក្រុង (kota) និង ១ ស្រុកកោះនាងទាំងពាន់ (Kepulauan Seribu) ដែលស្ថិតក្រោមរដ្ឋបាលតែមួយ។ ដង់ស៊ីតេប្រជាជនក្នុងតំបន់កណ្តាលទីក្រុងគឺខ្ពស់ណាស់ ដោយសារតែកំណើនប្រជាជនយ៉ាងលឿន និងលំហូរចូលពីជនបទ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ តំបន់ចាកាតាមានដើមកំណើតជាកំពង់ផែសាន់ដាកេឡាប៉ា (Sunda Kelapa) នៃព្រះរាជាណាចក្រសាន់ដា។ នៅដើមសតវត្សទី ១៦ ព័រទុយហ្គាល់បានចុះសន្ធិសញ្ញាជាមួយព្រះរាជាណាចក្រសាន់ដា ដើម្បីបង្កើតមូលដ្ឋានពាណិជ្ជកម្ម ប៉ុន្ដែក្រោយមកទីក្រុងនេះត្រូវបានកាន់កាប់ដោយស្តេចហ្វាតាហ៊ីឡា (Fatahillah) ពីស្តុនដាឡាតា និងប្តូរឈ្មោះទៅជា ចាយ៉ាការតា (Jayakarta) ក្នុងឆ្នាំ ១៥២៧។ ដោយយោងតាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស ក្នុងអំឡុងសម័យអាណានិគមហូឡង់ ទីក្រុងនេះត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា បាតាវីយ៉ា (Batavia) និងបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចរបស់ក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌាខាងកើតហូឡង់ (VOC)។ រូបថតនេះបង្ហាញពីបាតាវីយ៉ានៅឆ្នាំ១៨៧០ ដែលបានក្លាយជាទីក្រុងកំពង់ផែពាណិជ្ជកម្មដ៏មមាញឹក។

ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ជប៉ុនបានកាន់កាប់ទីក្រុងនេះ ហើយប្តូរឈ្មោះវាទៅជា ឌ្ចាការតា (Djakarta)។ នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ប្រធានាធិបតីស៊ូការណូ (Sukarno) បានអានសេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីនៅមុខផ្ទះលេខ ៥៦ វិថីប៉េហ្កាងសាអានធីមួរ (Jalan Pegangsaan Timur) ក្នុងទីក្រុងចាកាតា។ បន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យ ចាកាតាបានក្លាយជារដ្ឋធានីនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ឈ្មោះបច្ចុប្បន្ន “ចាកាតា” ត្រូវបានប្រកាសប្រើជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩៧២ ក្រោយចប់សម័យអាណានិគមយូរអង្វែង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ចាកាតាគឺជាក្បាលម៉ាស៊ីនសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី។ យោងតាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស តំបន់ពាណិជ្ជកម្មកណ្តាល ស៊ូឌីរម៉ាន (Sudirman Central Business District) គឺជាទីតាំងនៃការិយាល័យក្រុមហ៊ុនពហុជាតិ និងធនាគារធំៗ។ ទីក្រុងនេះក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតកម្ម ពាណិជ្ជកម្មលក់រាយ និងសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុផងដែរ។ ផ្សារទំនើបធំៗដូចជា ហ្គ្រេនឥណ្ឌូនេស៊ី (Grand Indonesia) បានទាក់ទាញអ្នកទស្សនាពីទូទាំងប្រទេស និងអន្តរជាតិ។

វប្បធម៌នៅចាកាតាមានលក្ខណៈចម្រុះ ដោយសារភាពជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃក្រុមជនជាតិជាច្រើន។ សារមន្ទីរជាតិឥណ្ឌូនេស៊ី (រូបខាងលើ) ផ្ទុកនូវបណ្តុំវត្ថុបុរាណដែលបង្ហាញពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសិល្បៈរបស់ប្រជាជាតិ។ របាំ និងល្ខោនប្រពៃណីបេតាវី ដូចជា អុនដេលអុនដេល (Ondel-ondel) គឺជានិមិត្តរូបដ៏សំខាន់របស់ទីក្រុង។ ម្ហូបអាហារដូចជា សូតូបេតាវី (Soto Betawi) និងគ្រឿងសង្វារតាមដងផ្លូវបានបង្ហាញពីការបញ្ចូលគ្នានៃវប្បធម៌ជាតិ និងអន្តរជាតិ។ ទាក់ទងនឹងកីឡា ពហុកីឡាដ្ឋានជាតិប៊ុងការណូ (Bung Karno Stadium) និងពហុកីឡាដ្ឋានអន្តរជាតិចាកាតា (Jakarta International Stadium) គឺជាកន្លែងសំខាន់សម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាជាតិ និងអន្តរជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ចាកាតាកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាជាច្រើន ដូចជាការកកស្ទះចរាចរណ៍ធ្ងន់ធ្ងរ ការដួលរលំដី (subsidence) និងគ្រោះទឹកជំនន់ញឹកញាប់។ ដោយយោងតាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីបានប្រកាសពីគម្រោងផ្លាស់រាជធានីមួយទៅកាន់តំបន់នូសានតារ៉ា (Nusantara) ក្នុងកោះបរនេអូ ដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធលើទីក្រុងចាកាតា។ ទោះជាយ៉ាងណា ចាកាតានឹងនៅតែជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ ហើយអាជ្ញាធរក្រុងកំពុងវិនិយោគលើប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនមហាជន ដូចជា ប្រព័ន្ធឡានក្រុងត្រានចាការតា (Transjakarta) និងប្រព័ន្ធរថភ្លើងក្រោមដី (MRT) ដើម្បីកែលម្អគុណភាពជីវិតប្រជាពលរដ្ឋ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដានការអភិវឌ្ឍនៅចាកាតាគឺមានសារៈសំខាន់ ព្រោះជាទីក្រុងជិតខាងក្នុងតំបន់អាស៊ាន ដែលឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយរបស់វាប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។