ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

គណបក្សសង្គមនិយមជប៉ុន (Japan Socialist Party ឬ JSP) គឺជាគណបក្សនយោបាយដ៏សំខាន់មួយរបស់ជប៉ុន ដែលមានជំហរសង្គមនិយម រីកចម្រើន និងឆ្វេងនិយម។ តាមវិគីភីឌា (Wikipedia) គណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៤៥ ហើយបានក្លាយជាអ្នកតំណាងចម្បងនៃកម្លាំងឆ្វេងនិយមជប៉ុន ព្រមទាំងជាគូប្រកួតចម្បងរបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី (Liberal Democratic Party ឬ LDP) ដែលជាគណបក្សស្តាំនិយម អស់រយៈពេលភាគច្រើននៃអាយុកាលរបស់ខ្លួន។

ក្នុងរយៈពេលជាង ៥០ ឆ្នាំ គណបក្សនេះបានដើរតួជាស្នូលនៃការប្រឆាំងនយោបាយនៅជប៉ុន ដោយធ្លាប់ចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះទាំងនៅទសវត្សរ៍ ១៩៤០ និងទសវត្សរ៍ ១៩៩០ មុនពេលប្តូរឈ្មោះទៅជាគណបក្សសង្គមប្រជាធិបតេយ្យជប៉ុន (Social Democratic Party ឬ SDP) នៅឆ្នាំ ១៩៩៦។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

គណបក្សសង្គមនិយមជប៉ុន ជាគណបក្សថ្នាក់ជាតិដែលមានសកម្មភាពនៅទូទាំងប្រទេសជប៉ុន ហើយទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួនស្ថិតនៅតំបន់ Nagatacho ក្នុងទីក្រុងតូក្យូ។ អគារនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា មជ្ឈមណ្ឌលសង្គម និងវប្បធម៌ (Shakai Bunka Kaikan)។

តាមវិគីភីឌា មូលដ្ឋានគាំទ្រសំខាន់របស់គណបក្សគឺស្ថិតក្នុងចំណោមសហជីពកម្មករ និងអ្នកបោះឆ្នោតនៅទីប្រជុំជន។ គណបក្សនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយមេដឹកនាំលេចធ្លោជាច្រើនជំនាន់ ចាប់ពីលោក Katayama Tetsu និងលោក Inejiro Asanuma រហូតដល់លោកស្រី Takako Doi និងលោក Tomiichi Murayama។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គណបក្សសង្គមនិយមជប៉ុនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៤៥ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ បានបញ្ចប់ ដោយក្រុមសង្គមនិយមផ្សេងៗគ្នាបានចូលរួមបង្កើតជាគណបក្សតែមួយ។ តាមវិគីភីឌា គណបក្សនេះបានក្លាយជាកម្លាំងឆ្វេងនិយមចម្បងរបស់ជប៉ុន ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៤៧ បានដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលចម្រុះក្រោមលោក Katayama Tetsu ដែលបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេមកពីគណបក្សសង្គមនិយម។ រដ្ឋាភិបាលនេះកាន់អំណាចពីឆ្នាំ ១៩៤៧ ដល់ឆ្នាំ ១៩៤៨។

នៅឆ្នាំ ១៩៥១ គណបក្សបានបែកបាក់ជាពីរបក្ស គឺសង្គមនិយមឆ្វេង និងសង្គមនិយមស្តាំ ដោយសារជម្លោះជុំវិញសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាព San Francisco និងសន្ធិសញ្ញាសន្តិសុខរវាងជប៉ុន និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ បក្សទាំងពីរបានរួមបញ្ចូលគ្នាវិញនៅឆ្នាំ ១៩៥៥ ដែលជាឆ្នាំដូចគ្នានឹងការបង្កើតគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី (LDP) នាំឱ្យនយោបាយជប៉ុនចូលដល់យុគសម័យហៅថា ប្រព័ន្ធ ១៩៥៥ ដោយ LDP កាន់អំណាចជាប់ៗគ្នាយូរអង្វែង និងគណបក្សសង្គមនិយមជប៉ុនជាគូប្រឆាំងចម្បង។

នៅថ្ងៃទី ១២ តុលា ១៩៦០ លោក Inejiro Asanuma ប្រធានគណបក្ស ត្រូវបានធ្វើឃាតដោយយុវជនស្តាំនិយមអាយុ ១៧ ឆ្នាំម្នាក់ឈ្មោះ Yamaguchi ក្នុងពេលជជែកដេញដោលជាសាធារណៈនៅទីក្រុងតូក្យូ។ រូបថតនៃព្រឹត្តិការណ៍នោះ ដែលថតដោយអ្នកកាសែត Yasushi Nagao បានទទួលរង្វាន់ Pulitzer។ ក្រោយមក គណបក្សនៅតែជាភាគីប្រឆាំងដ៏សំខាន់ក្នុងរដ្ឋសភា ហើយបានទទួលការគាំទ្រកើនឡើងវិញនៅចុងទសវត្សរ៍ ១៩៨០។

នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ គណបក្សបានចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលចម្រុះក្រោមការដឹកនាំលោក Hosokawa Morihiro ដែលជារដ្ឋាភិបាលចម្រុះដំបូងដោយគ្មាន LDP ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥៥ ហើយលោក Yamahana Sadao ក៏បានចូលរួមក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីនោះផងដែរ។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៩៤ លោក Tomiichi Murayama មកពីគណបក្សសង្គមនិយមបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលជានាយករដ្ឋមន្ត្រីសង្គមនិយមដំបូងគេចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៤៨ មក។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៦ គណបក្សបានប្តូរឈ្មោះទៅជាគណបក្សសង្គមប្រជាធិបតេយ្យជប៉ុន ដែលបន្តដំណើររហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងនាមជាគណបក្សសង្គមនិយម គណបក្សនេះបានតំណាងឱ្យផលប្រយោជន៍របស់កម្មករ និងប្រជាជនសាមញ្ញក្នុងឆាកនយោបាយជប៉ុន ហើយបានក្លាយជាសម្លេងប្រឆាំងដ៏សំខាន់នឹងគោលនយោបាយរបស់គណបក្សកាន់អំណាច LDP។

នៅក្នុងផ្នែកវប្បធម៌នយោបាយ ព្រឹត្តិការណ៍គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយ គឺការជ្រើសរើសលោកស្រី Takako Doi ជាប្រធានគណបក្សនៅឆ្នាំ ១៩៨៦ ដែលជាស្ត្រីដំបូងគេដែលដឹកនាំគណបក្សនយោបាយធំមួយនៅជប៉ុន។ ការជ្រើសរើសនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីជំហររីកចម្រើនរបស់គណបក្ស ហើយបានរួមចំណែកដល់ការគាំទ្រកើនឡើងរបស់ខ្លួននៅចុងទសវត្សរ៍ ១៩៨០។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

គណបក្សសង្គមនិយមជប៉ុនលែងមានវត្តមានក្នុងនាមជាគណបក្សឯករាជ្យ ប៉ុន្តែគណបក្សសង្គមប្រជាធិបតេយ្យជប៉ុន ដែលជាគណបក្សស្នងតំណែង នៅតែបន្តដំណើរការរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ បេតិកភណ្ឌដ៏សំខាន់របស់គណបក្សនេះ គឺតួនាទីជាគូប្រឆាំងចម្បងនឹងគណបក្សកាន់អំណាច LDP អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ដែលបានកំណត់លក្ខណៈនយោបាយជប៉ុនក្រោយសង្គ្រាម។

មរតកមួយទៀតរបស់គណបក្សនេះ គឺជំហរការពាររដ្ឋធម្មនុញ្ញសន្តិភាព ជាពិសេសមាត្រា ៩ ដែលប្រធានបទនេះនៅតែមានការជជែកដេញដោលយ៉ាងសកម្មនៅជប៉ុនសព្វថ្ងៃ។ សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិនយោបាយជប៉ុនបែបនេះក៏មានសារៈសំខាន់ ព្រោះជប៉ុនជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ និងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយរបស់កម្ពុជា។

លើសពីនេះ ការធ្វើឃាតលោក Inejiro Asanuma កាលពីថ្ងៃទី ១២ តុលា ១៩៦០ នៅតែត្រូវបានគេចងចាំរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ហើយថ្ងៃទី ១២ តុលា ២០២៦ នេះ គឺជាខួប ៦៦ ឆ្នាំនៃព្រឹត្តិការណ៍នោះ។