ទិដ្ឋភាពទូទៅ

Jason Arday គឺជាអ្នកសិក្សាជនជាតិអង់គ្លេសដែលទទួលបានការទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យអប់រំ និងសង្គមវិទ្យា។ បច្ចុប្បន្នលោកកាន់តំណែងជាសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកសង្គមវិទ្យានៃការអប់រំ (Professor of Sociology of Education) នៅសាកលវិទ្យាល័យខេមប្រីជ (University of Cambridge) នៃចក្រភពអង់គ្លេស។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសាស្ត្រាចារ្យស្បែកខ្មៅវ័យក្មេងបំផុតនៅសាកលវិទ្យាល័យដ៏ល្បីនេះ ហើយក៏ជាបុគ្គលម្នាក់ក្នុងចំណោមសាស្ត្រាចារ្យស្បែកខ្មៅមួយចំនួនតូចដែលកាន់តំណែងពេញសិទ្ធិនៅខេមប្រីជ ដែលជាគ្រឹះស្ថានអប់រំចំណាស់មួយមានអាយុកាលជាង ៨០០ ឆ្នាំ។

ការតែងតាំងនេះត្រូវបានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនានាចាត់ទុកថាជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ភាពចម្រុះ និងការរួមបញ្ចូលក្នុងវិស័យឧត្តមសិក្សា។ លោក Arday ក៏ជាសមាជិកនៃសមាគមរាជសិល្បៈ (Fellow of the Royal Society of Arts - FRSA) និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវដែលមានជំនាញខាងវិសមភាពពូជសាសន៍ ពិការភាព និងសុខភាពផ្លូវចិត្តក្នុងបរិបទអប់រំ។ ជីវប្រវត្តិរបស់គាត់ពីកុមារដែលជួបប្រទះបញ្ហាអភិវឌ្ឍន៍ធ្ងន់ធ្ងរ មកជាតួឯកក្នុងវិស័យសិក្សា បានបំផុសគំនិតមនុស្សជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅកម្ពុជាផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

Jason Arday កើតនៅឆ្នាំ ១៩៨៥ នៅតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃទីក្រុងឡុងដ៍ ប្រទេសអង់គ្លេស ក្នុងគ្រួសារអន្តោប្រវេសន៍ដែលមានដើមកំណើតមកពីប្រទេសហ្គាណានៅអាហ្វ្រិកខាងលិច។ ឪពុកម្តាយរបស់គាត់បានធ្វើដំណើរមកដល់ចក្រភពអង់គ្លេសនៅអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ដើម្បីស្វែងរកឱកាសថ្មី។ គាត់មានសញ្ជាតិអង់គ្លេស និងជាផ្នែកមួយនៃសហគមន៍ជនអន្តោប្រវេសន៍ហ្គាណាក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស។ ការធំដឹងក្តីនៅក្នុងសង្កាត់ដែលមានភាពចម្រុះជាតិសាសន៍ និងមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ចទាប បានធ្វើឲ្យគាត់ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាជាច្រើន រួមទាំងការរើសអើង និងការខ្វះខាតធនធានអប់រំ។

គ្រួសាររបស់គាត់មានបងប្អូនច្រើននាក់ ហើយ Arday ធំដឹងក្តីក្នុងបរិយាកាសដែលលាយឡំវប្បធម៌អង់គ្លេស និងហ្គាណា។ ភាសាកំណើតរបស់គាត់គឺភាសាអង់គ្លេស ប៉ុន្តែគ្រួសារក៏អាចនិយាយភាសាហ្គាណាមួយចំនួនផងដែរ។ បច្ចុប្បន្ន លោក Arday រស់នៅ និងធ្វើការនៅទីក្រុងខេមប្រីជ ជាកន្លែងដែលគាត់មានតួនាទីស្នូលនៅមហាវិទ្យាល័យអប់រំ (Faculty of Education) នៃសាកលវិទ្យាល័យខេមប្រីជ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ដំណើរជីវិតរបស់ Jason Arday គឺជារឿងដ៏ពិសេសដែលបង្ហាញពីការតស៊ូ និងឆន្ទៈមុតស្រួច។ យោងតាមកំណត់ត្រានៅលើ Wikipedia លោកត្រូវបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យថាមានជម្ងឺអូទីស្សឹម (autism) និងភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ជាសកល (global development delay) តាំងពីវ័យក្មេង គឺនៅអាយុប្រហែល ៣ ឆ្នាំ។ ជម្ងឺនេះធ្វើឲ្យគាត់មិនអាចនិយាយបានរហូតដល់អាយុ ១១ ឆ្នាំ ហើយក៏មិនអាចអាន ឬសរសេរបានដែរ ដោយសារការអភិវឌ្ឍយឺតយ៉ាវ។ ក្នុងវ័យកុមារ គាត់ពឹងផ្អែកលើភាសាសញ្ញា (sign language) ដើម្បីទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកដទៃ។

ទោះបីជាមានឧបសគ្គធ្ងន់ធ្ងរក្តី គាត់បានបង្ហាញចំណង់ចំណូលចិត្តខ្លាំងលើកីឡាបាល់ទាត់។ គាត់បានចូលរួមក្លឹបយុវជនក្នុងតំបន់ ហើយមានក្តីស្រមៃចង់ក្លាយជាអ្នកលេងអាជីព។ ជាអកុសល របួសបានបញ្ឈប់ក្តីស្រមៃនោះ ប៉ុន្តែមិនបានបញ្ឈប់ស្មារតីរបស់គាត់ឡើយ។ នៅអាយុ ១៨ ឆ្នាំ គ្រូបង្រៀនម្នាក់បានជួយគាត់រៀនអាន និងសរសេរ ដោយប្រើទស្សនាវដ្តីបាល់ទាត់ជាទីចំណូលចិត្ត។ នេះបានក្លាយជាចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់ដែលបើកផ្លូវឲ្យគាត់ស្រឡាញ់ការសិក្សា។

ក្រោយពីចេះអាន និងសរសេរ Arday បានធ្វើការជាជំនួយការបង្រៀន (teaching assistant) នៅសាលាបឋមសិក្សាមួយ ដែលធ្វើឲ្យចំណាប់អារម្មណ៍លើវិស័យអប់រំកាន់តែរីកធំ។ គាត់បានបន្តការសិក្សាជាផ្លូវការ ហើយនៅឆ្នាំ ២០១០ បានបញ្ចប់សញ្ញាបត្របរិញ្ញាផ្នែក Physical Education and Youth Studies ពីសាកលវិទ្យាល័យ South Wales។ ក្រោយមកគាត់បានសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតផ្នែកអប់រំនៅសាកលវិទ្យាល័យ Manchester។

ចំណុចកំពូលនៃដំណើរសិក្សាបានមកដល់នៅឆ្នាំ ២០១៨ ពេលគាត់ទទួលបានសញ្ញាបត្របណ្ឌិត (PhD) ពីសាកលវិទ្យាល័យ Liverpool John Moores។ និក្ខេបបទបណ្ឌិតរបស់គាត់បានសិក្សាស៊ីជម្រៅអំពីបទពិសោធន៍របស់និស្សិតស្បែកខ្មៅក្នុងឧត្តមសិក្សានៅចក្រភពអង់គ្លេស និងបានបង្ហាញពីរបាំងជាប្រព័ន្ធដែលពួកគេជួបប្រទះ។ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានសហគមន៍សិក្សាទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយ។

ក្រោយបញ្ចប់ថ្នាក់បណ្ឌិត Arday ត្រូវបានតែងតាំងជាសាស្រ្តាចារ្យរង (lecturer) នៅសាកលវិទ្យាល័យ Glasgow ពីឆ្នាំ ២០១៨ ដល់ ២០២២។ នៅទីនោះ គាត់បានបង្កើត និងដឹកនាំគម្រោងស្រាវជ្រាវជាច្រើនស្តីពីការអប់រំដែលរួមបញ្ចូល (inclusive education) សុខភាពផ្លូវចិត្តនិស្សិតជនជាតិភាគតិច និងការកាត់បន្ថយគម្លាតសមិទ្ធផល។ លោកក៏បានបោះពុម្ពផ្សាយអត្ថបទក្នុងទស្សនាវដ្តីសិក្សាឈានមុខ ដែលធ្វើឲ្យឈ្មោះរបស់គាត់កាន់តែល្បី។

នៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ Arday បានចូលកាន់តំណែងជាសាស្រ្តាចារ្យពេញសិទ្ធិនៅសាកលវិទ្យាល័យខេមប្រីជ ដែលធ្វើឲ្យគាត់ក្លាយជាសាស្រ្តាចារ្យស្បែកខ្មៅវ័យក្មេងបំផុតនៅគ្រឹះស្ថាននេះ ហើយបានបង្កើតក្តីសង្ឃឹមថ្មីសម្រាប់យុវជនដែលមានសាវតាប្រហាក់ប្រហែល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សព្វថ្ងៃ Jason Arday ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសំឡេងដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងការតស៊ូដើម្បីសមធម៌ក្នុងវិស័យអប់រំ។ ការងាររបស់គាត់មិនត្រឹមតែផ្តោតលើទ្រឹស្តីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជំរុញការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែង។ គាត់បានថ្លែងសុន្ទរកថានៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ និងបានផ្តល់យោបល់ដល់រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នអប់រំអំពីគោលនយោបាយដែលរួមបញ្ចូល និងសមធម៌។

រឿងរ៉ាវរបស់គាត់ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយធំៗដូចជា BBC, The Guardian, និង ITV ដែលបានរៀបរាប់អំពីដំណើរជីវិតមិនគួរឱ្យជឿរបស់គាត់។ មនុស្សជាច្រើន ជាពិសេសយុវជនដែលមានពិការភាព ឬមកពីសហគមន៍ជនជាតិភាគតិច បានរកឃើញកម្លាំងចិត្តពីបទពិសោធន៍របស់គាត់។ លោក Arday ក៏ជាអ្នកតស៊ូមតិសម្រាប់សុខភាពផ្លូវចិត្ត និងបានបង្កើតកម្មវិធីគាំទ្រ (mentoring) ជាច្រើនសម្រាប់និស្សិតស្បែកខ្មៅ និងនិស្សិតដែលមានពិការភាព។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រព័ន្ធអប់រំដែលមិនទាន់រួមបញ្ចូលពេញលេញសម្រាប់កុមារពិការ និងជនជាតិភាគតិច ជីវិត និងការងាររបស់លោក Arday អាចជាគំរូដ៏មានតម្លៃបង្ហាញថា ការវិនិយោគលើការអប់រំ និងការគាំទ្រផ្ទាល់ខ្លួនអាចផ្លាស់ប្តូរជោគវាសនាមនុស្សបាន។ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកំពុងពង្រឹងវិស័យនេះ ហើយរឿងរបស់ Arday អាចជំរុញឲ្យមានការលើកទឹកចិត្តដល់សហគមន៍ទាំងមូល។

បច្ចុប្បន្ន លោក Arday កំពុងដឹកនាំគម្រោងស្រាវជ្រាវថ្មីស្តីពីតួនាទីបច្ចេកវិទ្យាក្នុងការបង្កើនលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំសម្រាប់ក្រុមដែលងាយរងគ្រោះ។ លោកក៏បន្តសរសេរសៀវភៅ និងអត្ថបទ ដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពលនៃការងាររបស់គាត់ទៅកាន់សាធារណជនទូទៅ។