ចាស្ពឺ ចូនស៍

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ចាស្ពឺ ចូនស៍ (Jasper Jones) គឺជាប្រលោមលោកនិពន្ធដោយអ្នកនិពន្ធអូស្រ្តាលី លោក ក្រេហ្គ ស៊ីលវី (Craig Silvey) ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយលើកដំបូងនៅឆ្នាំ២០០៩ ដោយក្រុមហ៊ុន Allen & Unwin។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប្រលោមលោកនេះគឺជាការងារបែបមកកាន់វ័យ (coming-of-age) លាយឡំជាមួយបែបអាថ៌កំបាំង ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅរដូវក្តៅឆ្នាំ១៩៦៥ ក្នុងទីក្រុងប្រឌិតកូរីហ្គែន (Corrigan) ស្ថិតក្នុងរដ្ឋអូស្រ្តាលីខាងលិច។ សាច់រឿងផ្តើមឡើងនៅពេលដែលចាស្ពឺ ចូនស៍ ជាក្មេងជំទង់កាត់ពូជជនជាតិដើមអាបបរីជីន បានគោះបង្អួចផ្ទះឆាលី បាក់ឃីន (Charlie Bucktin) នៅពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រ ហើយនាំគាត់ទៅមើលសាកសពរបស់ឡារ៉ា វីឆាត (Laura Wishart) ដែលព្យួរកនៅលើដើមឈើក្បែរទន្លេ។ ឆាលី ដែលជាក្មេងស្រឡាញ់ការអាន និងមានសីលធម៌ ត្រូវបង្ខំចិត្តជួយចាស្ពឺរកការពិត ខណៈដែលសហគមន៍ទាំងមូលកំពុងតម្រង់ការសង្ស័យទៅលើចាស្ពឺ។ តាមការចុះផ្សាយរបស់ ABC News Australia ប្រលោមលោកនេះត្រូវបានគេកោតសរសើរយ៉ាងទូលំទូលាយ ហើយបានទទួលពានរង្វាន់សៀវភៅប្រចាំឆ្នាំនៃឧស្សាហកម្មសៀវភៅអូស្រ្តាលី (Australian Book Industry Awards) នៅឆ្នាំ២០១០ រួមជាមួយការជ្រើសរើសជាបេក្ខភាពសម្រាប់ពានរង្វាន់ Miles Franklin ដ៏មានកិត្យានុភាព។ ដោយសារសមត្ថភាពក្នុងការដោះស្រាយប្រធានបទឆ្ងាញ់ដូចជាការរើសអើងជាតិសាសន៍ ភាពក្លាហាន និងយុត្តិធម៌ អ្នករិះគន់ជាច្រើនបានប្រៀបធៀបសៀវភៅនេះទៅនឹងស្នាដៃបុរាណ 'To Kill a Mockingbird' របស់ Harper Lee។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តាម Wikipedia ទីក្រុងកូរីហ្គែនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើតំបន់ជនបទដែលលោក ស៊ីលវី ធំឡើងនាទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ដោយមានលក្ខណៈធម្មតាសម្រាប់ទីក្រុងតូចមួយនៅអូស្រ្តាលីខាងលិច៖ មានទីលានកីឡាគ្រិចខេត (cricket oval) បង្គោលវិមានសង្គ្រាម និងព្រៃឈើដុះក្រាស់។ អាកាសធាតុក្តៅហួតហែងនារដូវក្តៅ ធ្វើឲ្យបរិយាកាសកាន់តែតានតឹង។ នៅចំកណ្តាលសង្គមនេះ ការបែងចែកវណ្ណៈ និងជាតិសាសន៍មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង។

ចាស្ពឺ ចូនស៍ ជាតួអង្គដែលត្រូវបានគេមើលងាយបំផុតក្នុងទីក្រុង ដោយសារឪពុកគាត់ជាជនជាតិស្បែកស និងម្តាយជាជនជាតិដើមអាបបរីជីន។ គាត់រស់នៅក្រៅទីក្រុង ហើយត្រូវបានចោទប្រកាន់រាល់ពេលមានរឿងអាក្រក់កើតឡើង។ ឆាលី បាក់ឃីន ជាកូនប្រុសតែមួយ ដែលឪពុកជាគ្រូបង្រៀន និងម្តាយជាស្ត្រីមេផ្ទះដែលមានភាពតឹងរឹង។ គាត់ចូលចិត្តអានសៀវភៅ ហើយជារឿយៗត្រូវគេចំអកថាជា "មនុស្សឆ្លាត"។ ជេហ្វ្រី លូ (Jeffrey Lu) ជាមិត្តរួមថ្នាក់ដើមកំណើតវៀតណាម ដែលត្រូវបានគេរើសអើងជាញឹកញាប់ ប៉ុន្តែមានទេពកោសល្យកីឡាគ្រិចខេតយ៉ាងអស្ចារ្យ។ អេឡាយហ្សា វីឆាត (Eliza Wishart) ជាបងស្រីរបស់ជនរងគ្រោះ ដែលក្រោយមកបានជួយឆាលីក្នុងការស៊ើបអង្កេត។ តួអង្គផ្សេងទៀតរួមមាន ម៉ាត ចាក់ លីយ៉ូណេល (Mad Jack Lionel) ជាមនុស្សចាស់ចម្លែកដែលគេនិយាយថាជាខ្មោចលង។ ការរួមគ្នានៃតួអង្គទាំងនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីភាពស្មុគស្មាញនៃសង្គមអូស្រ្តាលីក្នុងសម័យនោះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាម Wikipedia និងបទសម្ភាសន៍ជាច្រើនរបស់លោក ស៊ីលវី គាត់បានចាប់ផ្តើមសរសេរប្រលោមលោកនេះក្នុងឆ្នាំ២០០៦ បន្ទាប់ពីបានអានសៀវភៅ 'To Kill a Mockingbird' និង 'The Adventures of Huckleberry Finn' ហើយចង់បង្កើតស្នាដៃដែលចាប់យកបទពិសោធន៍យុវវ័យអូស្រ្តាលីដែលពោរពេញដោយជម្លោះសីលធម៌។ គាត់បានចំណាយពេលជិតបីឆ្នាំក្នុងការសរសេរ និងកែសម្រួល មុននឹងប្រគល់សាត្រាស្លឹករឹតទៅអ្នកបោះពុម្ព Allen & Unwin។ កាសែត The Guardian បានរាយការណ៍ថា វាបានឡើងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់កំពូលនៃបញ្ជីលក់ក្នុងសប្តាហ៍ដំបូង។

ក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ ឆ្នាំ១៩៦៥ គឺជាពេលវេលាដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រទេសអូស្រ្តាលី។ សង្គ្រាមវៀតណាមកំពុងឡើងកម្តៅ ហើយរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញគោលនយោបាយចុះឈ្មោះជាទាហានដោយបង្ខំ ដែលបង្កឲ្យមានការតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំង។ គោលនយោបាយ White Australia Policy ទើបតែត្រូវបានទម្លាក់ចោល ប៉ុន្តែការរើសអើងនៅតែមានជាទូទៅ ជាពិសេសចំពោះជនជាតិដើម និងជនអន្តោប្រវេសន៍អាស៊ី។ ចលនាសិទ្ធិជនជាតិដើមក៏កំពុងងើបឡើង ដោយការធ្វើប្រជាមតិឆ្នាំ១៩៦៧ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យជនជាតិដើមត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងជំរឿន។ ប្រលោមលោកនេះបានប្រើប្រាស់បរិបទទាំងនេះដើម្បីបង្ហាញពីភាពផ្ទុយគ្នារវាងឧត្តមគតិ និងការពិតនៃសង្គម។

នៅឆ្នាំ២០១៧ ខ្សែភាពយន្តសម្រួលពីប្រលោមលោកនេះត្រូវបានផលិត និងដឹកនាំដោយលោកស្រី Rachel Perkins ដែលជាអ្នកថតភាពយន្តជនជាតិដើមអាបបរីជីន។ តារាសម្តែង Levi Miller, Aaron L. McGrath, Toni Collette និង Dan Wyllie បានដើរតួយ៉ាងពូកែ។ កាសែត The Sydney Morning Herald បានសរសេរថា ភាពយន្តនេះ "ជោគជ័យក្នុងការចាប់យកវិញ្ញាណនៃសៀវភៅ" និងបានណែនាំរឿងនេះដល់អ្នកទស្សនាជំនាន់ថ្មី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមរបាយការណ៍ពីក្រុមហ៊ុន Allen & Unwin ប្រលោមលោកចាស្ពឺ ចូនស៍ បានលក់បានជាង ៥០០,០០០ ច្បាប់ត្រឹមឆ្នាំ២០២០ ហើយត្រូវបានបកប្រែជាភាសាបរទេសជាច្រើន រួមទាំងភាសាបារាំង អាល្លឺម៉ង់ និងជប៉ុន។ នៅក្នុងវិស័យអប់រំ ក្រសួងអប់រំនៃរដ្ឋនានាក្នុងប្រទេសអូស្រ្តាលីបានដាក់បញ្ចូលប្រលោមលោកនេះទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាស្នូលសម្រាប់សិស្សថ្នាក់ទី១០ និងទី១១ ដោយសារប្រធានបទទាក់ទងនឹងយុត្តិធម៌សង្គម ការប្រឈមមុខនឹងការរើសអើង និងការរីកចម្រើនផ្នែកសីលធម៌។ យោងតាម ABC Education គ្រូបង្រៀនជាច្រើនបានវាយតម្លៃថា សិស្សអាចភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយតួអង្គ និងស្វែងយល់ពីបញ្ហាប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ស្មុគស្មាញតាមរយៈរឿង។

ឥទ្ធិពលវប្បធម៌នៃ Jasper Jones លាតសន្ធឹងហួសពីទំព័រសៀវភៅ។ វាត្រូវបានសម្រួលជារឿងល្ខោនដោយ Barking Gecko Theatre នៅឆ្នាំ២០១៤ ហើយបានសម្តែងនៅទូទាំងប្រទេស។ អ្នកជំនាញខាងអក្សរសិល្ប៍កត់សម្គាល់ថា ប្រលោមលោកនេះជាឧទាហរណ៍ដ៏សំខាន់នៃការប្រើប្រាស់អក្សរសិល្ប៍ដើម្បីបង្ហាញពីសម្លេងរបស់ជនជាតិដើម និងជនអន្តោប្រវេសន៍ ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេមើលរំលងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអូស្រ្តាលី។ នៅឆ្នាំ២០២១ វាត្រូវបានជ្រើសរើសជាសៀវភៅប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់កម្មវិធីអានរួមគ្នាទូទាំងប្រទេស (National Simultaneous Storytime) ដែលបញ្ជាក់ពីភាពពេញនិយមរបស់វា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០២៦ ប្រលោមលោកចាស្ពឺ ចូនស៍ នៅតែមានភាពពាក់ព័ន្ធ ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទសកលដែលកំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិជនភៀសសង្គ្រាម ការកើនឡើងនៃនិន្នាការរើសអើងជាតិសាសន៍ និងចលនាទាមទារយុត្តិធម៌សង្គមដូចជា Black Lives Matter។ តាមរយៈរឿងនេះ អ្នកអានវ័យក្មេង និងមនុស្សទូទៅអាចរៀនអំពីសារៈសំខាន់នៃការយល់ចិត្ត និងការនិយាយការពិត ទោះបីជាវានាំឲ្យមានហានិភ័យក៏ដោយ។

សម្រាប់ទស្សនិកជននៅកម្ពុជា ដែលសង្គមកំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងមានភាពចម្រុះនៃជនជាតិភាគតិចដូចជាជនជាតិចាម ជនជាតិវៀតណាម និងជនជាតិដើមភាគតិច ប្រលោមលោកនេះផ្តល់ជាកញ្ចក់សម្រាប់ឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីបញ្ហារើសអើងក្នុងស្រុក និងជាឧបករណ៍សន្ទនាសម្រាប់ការអប់រំស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស។ ភាពយន្តដែលផ្អែកលើសៀវភៅនេះមាននៅលើសេវាកម្មផ្សាយផ្ទាល់មួយចំនួន ដែលធ្វើឲ្យវាកាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជាក្នុងការចូលប្រើប្រាស់។

អ្នកជំនាញផ្នែកអក្សរសិល្ប៍យុវជនបានលើកឡើងថា សាច់រឿងដូចជា Jasper Jones នៅតែមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះវាមិនគ្រាន់តែជារឿងប្រឌិតប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែជាការអញ្ជើញឱ្យយើងពិនិត្យមើលសង្គមខ្លួនឯង។ សារដែលថាយុត្តិធម៌ត្រូវការភាពក្លាហាន និងថាការផ្លាស់ប្តូរចាប់ផ្តើមពីបុគ្គល គឺជាសារដែលពាក់ព័ន្ធសម្រាប់គ្រប់សម័យកាល។