ឥន្ធនៈយន្តហោះ (Jet Fuel)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ឥន្ធនៈយន្តហោះ ឬហៅថា ឥន្ធនៈទួរប៊ីនអាកាសចរណ៍ គឺជាប្រភេទឥន្ធនៈអាកាសចរណ៍ដែលរចនាឡើងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងយន្តហោះដែលបំពាក់ដោយម៉ាស៊ីនទួរប៊ីនឧស្ម័ន ។ តាម Wikipedia ឥន្ធនៈនេះមានពណ៌ចាប់ពីថ្លារហូតដល់ពណ៌លឿងស្រាល ។ ឥន្ធនៈយន្តហោះដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ច្រើនបំផុតសម្រាប់អាកាសចរណ៍ស៊ីវិលគឺ Jet A និង Jet A-1 ដែលផលិតឡើងតាមការកំណត់ស្តង់ដារអន្តរជាតិ ។ ក្រៅពីនេះ ឥន្ធនៈ Jet B ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់សមត្ថភាពដំណើរការល្អក្នុងអាកាសធាតុត្រជាក់ផងដែរ ។

ប្រភេទ និងលក្ខណៈបច្ចេកទេស

ប្រភព: Wikipedia

ឥន្ធនៈយន្តហោះមានប្រភេទជាច្រើនដែលខុសគ្នាត្រង់លក្ខណៈសម្បត្តិរូប-គីមី ។ យោងតាមការកំណត់របស់ ASTM International និង Wikipedia, Jet A ដែលប្រើច្រើននៅសហរដ្ឋអាមេរិក មានចំណុចភ្លឺ (flash point) យ៉ាងតិច ៣៨ °C និងចំណុចត្រជាក់ (freezing point) ប្រហែល -៤០ °C ។ ចំណែក Jet A-1 ដែលជាស្តង់ដារសកល មានចំណុចត្រជាក់ទាបជាងគឺ -៤៧ °C ដើម្បីអាចប្រើក្នុងការហោះហើរចម្ងាយឆ្ងាយឆ្លងកាត់តំបន់ត្រជាក់ខ្លាំង ។

ឥន្ធនៈ Jet B គឺជាល្បាយរវាង naphtha និង kerosene ដែលមានភាពងាយឆេះខ្ពស់ ប៉ុន្តែស័ក្តិសមសម្រាប់អាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង ដូចជានៅភាគខាងជើងកាណាដា និងអាឡាស្កា ។

នៅក្នុងវិស័យយោធា ឥន្ធនៈ JP-5 និង JP-8 ត្រូវបានប្រើប្រាស់ ។ តាមរូបភាពពីកងទ័ពជើងទឹកសហរដ្ឋអាមេរិក JP-5 មានចំណុចភ្លឺខ្ពស់ជាង ដើម្បីសុវត្ថិភាពលើនាវាផ្ទុកយន្តហោះ រីឯ JP-8 វិញមានលក្ខណៈស្រដៀង Jet A-1 ប៉ុន្តែបន្ថែមសារធាតុបន្ថែមពិសេស ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ឥន្ធនៈយន្តហោះចាប់ផ្តើមបង្កើតឡើងស្របពេលជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍម៉ាស៊ីនយន្តហោះទួរប៊ីន ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ មុនសម័យនោះ យន្តហោះប្រើម៉ាស៊ីន piston និងប្រើប្រេងសាំងអាកាសចរណ៍ (avgas) ប៉ុន្តែម៉ាស៊ីនទួរប៊ីនត្រូវការឥន្ធនៈដែលមានគុណភាពខ្ពស់ ធន់នឹងកម្តៅ និងស្ថិរភាពគីមី ។ ក្រោយសង្គ្រាម ឧស្សាហកម្មអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលបានរីកចម្រើន ហើយតម្រូវការឥន្ធនៈក៏កើនឡើង ដែលនាំឲ្យមានការកំណត់ស្តង់ដារអន្តរជាតិ ។ តាម Wikipedia ឥន្ធនៈ Jet A និង Jet A-1 ត្រូវបានបង្កើតស្តង់ដារដោយស្ថាប័ន ASTM (អាមេរិក) និង DEF STAN (ចក្រភពអង់គ្លេស) រៀងៗខ្លួន ។

សេដ្ឋកិច្ច និងផលិតកម្ម

ប្រភព: Wikipedia

ឥន្ធនៈយន្តហោះគឺជាផលិតផលចម្រាញ់ពីប្រេងឆៅ ដែលជាប្រភេទ distillate កណ្តាល (middle distillate) ដូចគ្នាទៅនឹងប្រេងកាត ឬប្រេងម៉ាស៊ូតស្រាល ។ ដំណើរការផលិតប្រព្រឹត្តទៅក្នុងរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង ដោយបំបែកចេញជាផ្នែកៗតាមកម្រិតចំណុចពុះ ។ ដោយសារតម្លៃឥន្ធនៈនេះមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងតម្លៃប្រេងឆៅសកល រាល់ការប្រែប្រួលនៃទីផ្សារប្រេងតែងបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ទូទាំងពិភពលោក ។

យោងតាមការវិភាគពីទិន្នន័យរបស់ Wikipedia ដែលបង្ហាញក្នុងតារាងប្រៀបធៀប តម្លៃឥន្ធនៈយន្តហោះប្រែប្រួលស្របនឹងតម្លៃប្រេងឆៅ ប៉ុន្តែមានគម្លាតមួយចំនួនអាស្រ័យលើថ្លៃដើមចម្រាញ់ ការដឹកជញ្ជូន និងពន្ធ ។ ថ្លៃឥន្ធនៈយន្តហោះច្រើនតែរាប់បញ្ចូលពី ២០% ទៅ ៣០% នៃថ្លៃដើមប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍មួយ ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយ ការកើនឡើងនៃការធ្វើដំណើរតាមយន្តហោះ និងការងើបឡើងវិញក្រោយជំងឺរាតត្បាត COVID-19 បានជំរុញឲ្យតម្រូវការឥន្ធនៈនេះកើនខ្ពស់ ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ការព្រួយបារម្ភអំពីបរិស្ថានបានជំរុញឲ្យមានការស្រាវជ្រាវអំពីឥន្ធនៈអាកាសចរណ៍ប្រកបដោយចីរភាព (Sustainable Aviation Fuel – SAF) ដែលផលិតពីប្រភពមិនមែនឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលវិស័យអាកាសចរណ៍កំពុងមានកំណើនឡើងវិញ និងពឹងផ្អែកខ្លាំងលើទេសចរណ៍ ការប្រែប្រួលតម្លៃឥន្ធនៈយន្តហោះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ។ ការកើនឡើងថ្លៃឥន្ធនៈអាចធ្វើឲ្យតម្លៃសំបុត្រយន្តហោះឡើងថ្លៃ ដែលប៉ះពាល់ដល់ចំនួនភ្ញៀវទេសចរ និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច ។ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិថ្មីៗ ដូចជាអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ បានទាក់ទាញជើងហោះហើរអន្តរជាតិកាន់តែច្រើន ដែលបង្កើនតម្រូវការឥន្ធនៈនេះ ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ បណ្តាក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់ប្រេងឥន្ធនៈកំពុងពង្រីកសមត្ថភាពស្តុក និងដឹកជញ្ជូននៅកម្ពុជា ដើម្បីបំពេញតម្រូវការដែលកើនឡើង ។ នៅកម្រិតតំបន់ អាស៊ានក៏កំពុងពិភាក្សាអំពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើឥន្ធនៈប្រកបដោយចីរភាព ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថានពីវិស័យអាកាសចរណ៍ ។