ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ភាពអត់ការងារដោយសារបច្ចេកវិទ្យា គឺជាការបាត់បង់ការងារដែលបណ្តាលមកពីការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យា។ នេះជាប្រភេទសំខាន់មួយនៃភាពអត់ការងារតាមរចនាសម្ព័ន្ធ (structural unemployment)។ ការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកវិទ្យាជាធម្មតារួមបញ្ចូលការណែនាំម៉ាស៊ីន "សន្សំសំចៃកម្លាំងសាច់ដុំ" (mechanical-muscle) ឬដំណើរការស្វ័យប្រវត្តិកម្ម "សន្សំសំចៃកម្លាំងចិត្ត" (mechanical-mind) ហើយតួនាទីរបស់មនុស្សនៅក្នុងដំណើរការទាំងនេះត្រូវបានកាត់បន្ថយ។

ឧទាហរណ៍ជាប្រវត្តិសាស្ត្ររួមមានកម្មករតម្បាញដែលបាត់បង់ការងារដោយសារការណែនាំម៉ាស៊ីនតម្បាញយន្ត ដែលនាំឲ្យមានការតវ៉ាពីសំណាក់ពួក Luddites។ ឧទាហរណ៍សហសម័យមួយទៀតគឺការជំនួសអ្នកគិតលុយនៅហាងលក់រាយដោយម៉ាស៊ីនគិតលុយស្វ័យប្រវត្តិ និងហាងដែលគ្មានអ្នកគិតលុយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

បាតុភូតនេះកើតមាននៅទូទាំងពិភពលោក ប៉ុន្តែឃើញច្បាស់ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសឧស្សាហូបនីយកម្ម។ កម្មករនៅក្នុងវិស័យផលិតកម្ម វិស័យសេវាកម្ម និងវិស័យលក់រាយគឺជាជនរងគ្រោះធំ។ តាមវិគីភីឌា ក្នុងសតវត្សទី២១ មនុស្សយន្តបានចាប់ផ្តើមបំពេញតួនាទីមិនត្រឹមតែក្នុងផលិតកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏នៅក្នុងវិស័យសេវាកម្មដូចជាការថែទាំសុខភាពផងដែរ ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពមនុស្សយន្តចែកចាយឱសថ។

នៅកម្ពុជា ទោះបីជាបច្ចុប្បន្នផលប៉ះពាល់នៅមានកម្រិតក៏ដោយ ក៏ការកើនឡើងនៃស្វ័យប្រវត្តិកម្មនៅក្នុងវិស័យកាត់ដេរ និងសេវាកម្មអាចនឹងបង្កជាបញ្ហានាពេលអនាគត។ អង្គការអន្តរជាតិមួយចំនួនបានព្រមានថា ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលពឹងផ្អែកលើពលកម្មថោក អាចនឹងប្រឈមនឹងការបាត់បង់ការងារធំដុំនៅពេលម៉ាស៊ីនមានតម្លៃថោកជាងកម្មករ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ក្តីបារម្ភអំពីការបាត់បង់ការងារដោយសារបច្ចេកវិទ្យាមិនមែនជារឿងថ្មីទេ។ តាមវិគីភីឌា អធិរាជរ៉ូម៉ាំង Vespasian បានបដិសេធមិនប្រើវិធីដឹកជញ្ជូនទំនិញធ្ងន់ដោយចំណាយទាប ពីព្រោះវានឹងធ្វើឲ្យកម្មករបាត់បង់ការងារ។ នៅសតវត្សទី១៦ ព្រះមហាក្សត្រី Elizabeth I បានបដិសេធមិនផ្តល់ប៉ាតង់ដល់ម៉ាស៊ីនប៉ាក់របស់ William Lee ដោយមានបន្ទូលថា "សូមពិចារណាថាតើការបង្កើតនេះនឹងធ្វើអ្វីដល់ប្រជារាស្រ្តក្រីក្ររបស់យើង"។

ករណីដ៏ល្បីល្បាញបំផុតគឺការតវ៉ារបស់ពួក Luddites នៅដើមសតវត្សទី១៩ នៅប្រទេសអង់គ្លេស។ កម្មករតម្បាញបានបំផ្លាញម៉ាស៊ីនតម្បាញយន្ត ដោយសារពួកគេខ្លាចបាត់បង់ការងារ។ រូបគំនូរខាងលើបង្ហាញពីលោក John Kay ដែលជាអ្នកបង្កើត Fly Shuttle ក្នុងឆ្នាំ១៧៥៣ ត្រូវបានគេយកចេញពីផ្ទះដើម្បីគេចពីហ្វូងមនុស្សដែលខឹងសម្បារចំពោះម៉ាស៊ីនសន្សំសំចៃកម្លាំងពលកម្មរបស់គាត់។ ផលប៉ះពាល់ប៉ះប៉ូវ (compensation effects) មិនទាន់ត្រូវបានយល់ដឹងទូលំទូលាយនៅពេលនោះទេ។

នៅសតវត្សទី២០ មហាត្មៈ គ័នធី បានរិះគន់ "ភាពឆ្កួតលីលាចំពោះម៉ាស៊ីន" ដោយលោកថា "អ្វីដែលខ្ញុំជំទាស់គឺភាពឆ្កួតលីលាចំពោះម៉ាស៊ីន មិនមែនម៉ាស៊ីនខ្លួនឯងទេ។ ភាពឆ្កួតលីលានោះគឺចំពោះអ្វីដែលគេហៅថាម៉ាស៊ីនសន្សំសំចៃកម្លាំងពលកម្ម។ មនុស្សបន្ត 'សន្សំសំចៃកម្លាំងពលកម្ម' រហូតដល់រាប់ពាន់នាក់គ្មានការងារ ហើយត្រូវបានគេបោះចោលនៅតាមផ្លូវឲ្យស្លាប់ដោយអត់អាហារ" (ដកស្រង់ក្នុងវិគីភីឌា ពីឆ្នាំ១៩២៤)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច អ្នករិះគន់យល់ថា ការបង្កើតថ្មីមិនបង្កឲ្យមានភាពអត់ការងារយូរអង្វែងទេ ពីព្រោះបច្ចេកវិទ្យាត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយកម្មករ ហើយជារឿយៗបង្កើតការងារថ្មីៗក្នុងវិស័យផ្សេងទៀត។ ទោះជាយ៉ាងណា វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ផលប៉ះពាល់ទាំងនេះមិនបានកាត់បន្ថយការលំបាកភ្លាមៗដែលកម្មករដែលបាត់បង់ការងារត្រូវជួបប្រទះនោះទេ។

នៅក្នុងវប្បធម៌ ការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងម៉ាស៊ីនបានក្លាយជាចលនាសង្គមដ៏សំខាន់។ ពី Luddites រហូតដល់គ័នធី ការភ័យខ្លាចថាម៉ាស៊ីននឹងយកកន្លែងមនុស្សបានជំរុញឲ្យមានការអំពាវនាវឲ្យមានតុល្យភាពរវាងវឌ្ឍនភាពបច្ចេកវិទ្យានិងការការពារការងារ។ រូបភាពគ័នធីកំពុងបង្វិលអំបោះដោយដៃគឺជានិមិត្តសញ្ញានៃការតស៊ូប្រឆាំងនឹងឧស្សាហូបនីយកម្មដែលមិនគិតពីមនុស្ស ហើយនៅតែជាការបំផុសគំនិតដល់ចលនាបច្ចុប្បន្ន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងសតវត្សទី២១ ក្តីបារម្ភផ្តោតសំខាន់ទៅលើបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងស្វ័យប្រវត្តិកម្ម។ តាមវិគីភីឌា ឧទាហរណ៍សហសម័យរួមមានការជំនួសអ្នកគិតលុយតាមផ្សារទំនើបដោយម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ និងហាងគ្មានបុគ្គលិក។ នេះបង្ហាញពីការពង្រីកឥទ្ធិពលទៅក្នុងវិស័យសេវាកម្ម ដែលពីមុនត្រូវបានចាត់ទុកថាមានសុវត្ថិភាព។

រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីការស្ទង់មតិពីសន្ទស្សន៍ AI ឆ្នាំ២០២៤ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទស្សនៈសាធារណជនចំពោះឥទ្ធិពលរបស់ AI លើការងារ។ ប្រធានបទនេះបានក្លាយជាក្តីបារម្ភដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ និងអ្នកសេដ្ឋកិច្ចទូទាំងពិភពលោក។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីនិន្នាការនេះគឺចាំបាច់ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរនាពេលអនាគតក្នុងទីផ្សារការងារ ជាពិសេសនៅពេលកម្ពុជាកំពុងអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មនិងបច្ចេកវិទ្យា។