ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការបោះឆ្នោតរដ្ឋចូហរ ឆ្នាំ២០២២ ដែលមានឈ្មោះផ្លូវការថា ការបោះឆ្នោតទូទៅរដ្ឋចូហរ លើកទី១៥ បានប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃ ១២ មីនា ២០២២។ ការបោះឆ្នោតនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីជ្រើសរើសសមាជិកចំនួន ៥៦ រូប សម្រាប់សភានីតិបញ្ញត្តិរដ្ឋចូហរ អាណត្តិទី១៥។ សភាអាណត្តិមុនត្រូវបានរំលាយដោយព្រះរាជាសុលតង់ចូហរ នៅថ្ងៃ ២២ មករា ២០២២ ដែលជាការរំលាយមុនកាលកំណត់ជាងមួយឆ្នាំ បើគិតពីអាណត្តិពេញ ៥ ឆ្នាំដែលគួរបញ្ចប់នៅឆ្នាំ២០២៣។

ការបោះឆ្នោតលើកនេះទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ជាខ្លាំង ព្រោះវាជាការបោះឆ្នោតរដ្ឋលើកដំបូងនៅម៉ាឡេស៊ី ដែលអនុវត្តនយោបាយ Undi18 ដោយបន្ថយអាយុបោះឆ្នោតមកត្រឹម ១៨ ឆ្នាំ និងអនុញ្ញាតឱ្យមានការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ បន្ថែមពីនេះ ការបោះឆ្នោតបានកើតឡើងក្នុងបរិបទនៃវិបត្តិនយោបាយជាតិ ដែលផ្ដើមពី ព្រឹត្តិការណ៍ Sheraton Move ឆ្នាំ២០២០ និងជាការប្រឡងប្រៀបដ៏សំខាន់មួយមុនការបោះឆ្នោតសកលម៉ាឡេស៊ី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា រដ្ឋចូហរ ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងបំផុតនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេស៊ី ហើយមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋម៉ាឡាកា រដ្ឋណឺហ្គឺរី សិមប៊ីឡាន់ និងប៉ាហាំង ព្រមទាំងប្រទេសសិង្ហបុរីនៅខាងត្បូងតាមច្រកសមុទ្រចូហរ។ ទីរួមរដ្ឋគឺទីក្រុងចូហរបារូ (Johor Bahru) ដែលជាទីក្រុងធំទីពីររបស់ម៉ាឡេស៊ី និងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងតំបន់។ តាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា ចំនួនប្រជាជនសរុបនៅឆ្នាំ២០២០ មានប្រមាណ ៤,០០៩,០០០ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាជនជាតិម៉ាឡេ (ប្រហែល ៥៥%) បន្ទាប់មកជនជាតិចិន (ប្រហែល ៣០%) និងឥណ្ឌា (ប្រហែល ៧%) ព្រមទាំងក្រុមជនជាតិដើម និងពលករបរទេស។

សម្រាប់ការបោះឆ្នោត រដ្ឋចូហរត្រូវបានបែងចែកជា ៥៦ មណ្ឌលបោះឆ្នោត ដើម្បីជ្រើសសមាជិកសភានីតិបញ្ញត្តិ។ យោងតាមវិគីភីឌា សមាសភាពប្រជាសាស្ត្រនេះមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់លើការប្រកួតប្រជែងរវាងគណបក្សនយោបាយ ជាពិសេសការប្រកួតដណ្តើមសំឡេងគាំទ្រពីសហគមន៍ជនជាតិចិន និងម៉ាឡេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយទំនើបរបស់រដ្ឋចូហរ បានចាប់ផ្ដើមឡើងជាមួយការបង្កើតរដ្ឋសភានីតិបញ្ញត្តិនៅឆ្នាំ១៩៥៩។ ជាទូទៅ រដ្ឋនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាបន្ទាយដ៏រឹងមាំរបស់គណបក្ស UMNO ដែលជាសមាជិកធំនៃសម្ព័ន្ធ Barisan Nasional (BN) និងបានគ្រប់គ្រងរដ្ឋនេះអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។ ទោះយ៉ាងណា នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ២០១៨ សម្ព័ន្ធ Pakatan Harapan (PH) បានឈ្នះឆ្នោតជាប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងថ្នាក់សហព័ន្ធ និងថ្នាក់រដ្ឋចូហរ ដោយបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រង ៦០ ឆ្នាំរបស់ BN។

ការផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋាភិបាលនេះមិនមានស្ថិរភាពយូរអង្វែងឡើយ។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ វិបត្តិនយោបាយដែលគេស្គាល់ថា Sheraton Move បាននាំឱ្យរដ្ឋាភិបាល PH នៅកម្រិតសហព័ន្ធ និងរដ្ឋមួយចំនួនដួលរលំ។ នៅចូហរ រដ្ឋាភិបាលថ្មីមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយសម្ព័ន្ធ BN និង Perikatan Nasional (PN) ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហាសនី មូហាំម៉ាត់ ជាមេនធេរីបេសា (Menteri Besar)។ ប៉ុន្តែសម្ព័ន្ធភាពនេះក៏ជួបប្រទះភាពតានតឹងផ្ទៃក្នុង ដែលឈានដល់ការបាត់បង់សំឡេងភាគច្រើន និងការសម្រេចរំលាយសភានៅដើមឆ្នាំ២០២២។

ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២២ ក៏ជាឱកាសដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកនយោបាយវ័យក្មេង ដូចជាលោក ស្យេដ សាឌីក (Syed Saddiq) ដែលបានបង្កើតគណបក្ស MUDA ហើយប្រជែងជាលើកដំបូងក្នុងការបោះឆ្នោតនេះ បន្ទាប់ពីការអនុម័ត Undi18 ដែលបង្កើនអ្នកបោះឆ្នោតថ្មីវ័យក្មេងយ៉ាងច្រើន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា រដ្ឋចូហរ មានសេដ្ឋកិច្ចចម្រុះ រួមមានកសិកម្ម (ជាពិសេសប្រេងដូង និងកៅស៊ូ) ឧស្សាហកម្មផលិត (គ្រឿងអេឡិចត្រូនិក គីមីឥន្ធនៈ) និងទេសចរណ៍។ ដោយសារភូមិសាស្ត្រជាប់នឹងសិង្ហបុរី ប្រជាជនជាច្រើនធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ព្រំដែនប្រចាំថ្ងៃដើម្បីធ្វើការ ដែលធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចចូហរមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយសិង្ហបុរី។ តំបន់អ៊ីស្កានដាម៉ាឡេស៊ី (Iskandar Malaysia) ជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសដែលត្រូវបានអភិវឌ្ឍដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគបរទេស ក៏ជាកត្តាជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ផងដែរ។ ក្នុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២២ បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ និងការបើកច្រកព្រំដែនឡើងវិញជាមួយសិង្ហបុរីបានក្លាយជាប្រធានបទក្តៅគគុក។

ផ្នែកវប្បធម៌ ចូហរមានអត្តសញ្ញាណម៉ាឡេដ៏រឹងមាំ ដោយគ្រាមភាសាចូហរ-រីវ (Johor-Riau) ជាគ្រាមភាសាម៉ាឡេស្តង់ដារដែលប្រើក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និងឥណ្ឌូនេស៊ី។ វប្បធម៌ចម្រុះពីជនជាតិចិន និងឥណ្ឌាក៏បានរួមចំណែកដល់ប្រពៃណីម្ហូបអាហារ និងពិធីបុណ្យផ្សេងៗផងដែរ។ ស្ថិរភាពនយោបាយក្រោយការបោះឆ្នោតត្រូវបានគេមើលឃើញថាសំខាន់សម្រាប់ការបន្តកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិរក្សវប្បធម៌ក្នុងរដ្ឋ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតបានបង្ហាញពីជ័យជម្នះយ៉ាងធំធេងសម្រាប់ Barisan Nasional ដែលឈ្នះបាន ៤០ ក្នុងចំណោម ៥៦ អាសនៈ ដោយទទួលបានសំឡេងភាគច្រើន ២/៣។ Pakatan Harapan ទទួលបាន ១២ អាសនៈ Perikatan Nasional ៣ អាសនៈ និង MUDA ១ អាសនៈ។ លោក អុន ហាហ្វីហ្ស ហ្គាហ្ស៊ី (Onn Hafiz Ghazi) ត្រូវបានតែងតាំងជាមេនធេរីបេសាថ្មី។ ជ័យជម្នះនេះបានជំរុញឱ្យ UMNO និង BN ជំរុញការបោះឆ្នោតសហព័ន្ធមុនកាលកំណត់ ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។

សម្រាប់អ្នកអាន ចង្វាក់ខ្មែរ ការបោះឆ្នោតរដ្ឋចូហរឆ្នាំ២០២២ ជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីនិន្នាការនយោបាយក្នុងតំបន់អាស៊ាន ដែលរួមមានការកើនឡើងនូវឥទ្ធិពលនៃអ្នកបោះឆ្នោតវ័យក្មេង ការប្រែប្រួលនៃសម្ព័ន្ធនយោបាយ និងការប្រកួតប្រជែងរវាងកម្លាំងអភិរក្ស និងកំណែទម្រង់។ ភាពជោគជ័យនៃគណបក្ស MUDA ដែលដឹកនាំដោយលោក ស្យេដ សាឌីក បានបង្ហាញថា យុវជនកំពុងដើរតួនាទីកាន់តែសំខាន់ក្នុងឆាកនយោបាយម៉ាឡេស៊ី។ លើសពីនេះ ការបោះឆ្នោតនេះក៏បានបន្សល់ទុកនូវមេរៀនស្តីពីនីតិវិធីបោះឆ្នោតក្នុងពេលមានជំងឺរាតត្បាត ដោយមានការរៀបចំពិសេសសម្រាប់អ្នកបោះឆ្នោតដាក់ឱ្យនៅដាច់ដោយឡែក។

តាមទស្សនៈកម្ពុជា ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីជាដៃគូពាណិជ្ជកម្ម និងនយោបាយដ៏សំខាន់ក្នុងអាស៊ាន ដូច្នេះការយល់ដឹងពីសក្ដានុពលនយោបាយរបស់ខ្លួនជារឿងចាំបាច់សម្រាប់ការវិភាគបរិយាកាសក្នុងតំបន់។