ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វានុក្រមវិគីភីឌា រដ្ឋចូហរ គឺជារដ្ឋមួយរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ។ រដ្ឋនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋប៉ាហាង ម៉ាឡាកា និងនេហ្គឺរីសេមប៊ីឡាន នៅភាគខាងជើង។ ចូហរ ក៏មានព្រំប្រទល់សមុទ្រជាមួយសិង្ហបុរីនៅភាគខាងត្បូង និងឥណ្ឌូនេស៊ីនៅភាគខាងកើត និងខាងលិច។ ដោយសារទីតាំងជាប់នឹងសិង្ហបុរី ចូហរមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងពាណិជ្ជកម្ម និងការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ព្រំដែន។

យោងតាមវិគីភីឌា គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៥ រដ្ឋនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ៤.២ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជារដ្ឋដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីពីរនៅម៉ាឡេស៊ី បន្ទាប់ពីរដ្ឋសេឡានហ្គ័រ។ ទីក្រុងចូហរបារូ គឺជារដ្ឋធានី និងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋ។ ចំណែកទីក្រុងមួហារ ដើរតួជារាជធានីរាជវង្ស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា រដ្ឋចូហរមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ដោយតំបន់តានជុងពៀ ជាចំណុចខាងត្បូងបំផុតនៃទ្វីបអឺរ៉ាស៊ី។ អាកាសធាតុរបស់ចូហរគឺជាប្រភេទអាកាសធាតុព្រៃឈើត្រូពិក ដែលមានភ្លៀងធ្លាក់ពេញមួយឆ្នាំ និងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់។ រដ្ឋនេះក៏មានភ្នំខ្ពស់ៗដូចជា ភ្នំលេដាំង (Gunung Ledang) និងកោះទេសចរណ៍ដូចជា កោះរ៉ាវ៉ា (Rawa Island) ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរពីក្នុងនិងក្រៅប្រទេស។

ប្រជាជននៅចូហរមានភាពចម្រុះជាតិសាសន៍ រួមមានជនជាតិម៉ាឡេ ចិន ឥណ្ឌា និងក្រុមជនជាតិដើមភាគតិច ហៅថា «អូរ៉ាង អាស្លី» យោងតាមវិគីភីឌា។ ភាសាដែលនិយមប្រើរួមមាន ភាសាម៉ាឡេ អង់គ្លេស ចិន និងតាមិល ដូចដែលឃើញនៅតាមផ្លាកសញ្ញាពហុភាសានៅក្នុងទីក្រុង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា តំបន់ចូហរមានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរលង់ ដោយធ្លាប់ជាផ្នែកនៃអាណាចក្រចូហរ ដែលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងតំបន់ម៉ាឡេ។ នៅសតវត្សទី១៨ អាណាចក្រនេះបានត្រួតត្រាលើដែនដីដែលរួមមានផ្នែកខ្លះនៃសិង្ហបុរី និងកោះនានានៅជុំវិញ។ នៅឆ្នាំ ១៧២៧ ផែនទីដឹកនាំ (Dominions of Johor) បានបង្ហាញដែនដីដ៏ធំល្វឹងល្វើយរបស់ចូហរ។ សង្គ្រាមចូហរ-ចមប៊ី (Johor-Jambi wars) ក៏ជាជម្លោះសំខាន់នៅសម័យនោះផងដែរ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៧៦១ បេសកជនចូហរបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន ដើម្បីបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូត។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយគឺការបែងចែកអាណាចក្រចូហរក្រោយសន្ធិសញ្ញាអង់គ្លេស-ហូឡង់ឆ្នាំ ១៨២៤ ដែលបានដាក់រដ្ឋចូហរក្រោមឥទ្ធិពលអង់គ្លេស ខណៈដែលតំបន់រីយូ-លីងហ្គា ធ្លាក់ក្រោមឥទ្ធិពលហូឡង់។ តាមវិគីភីឌា ក្នុងសម័យអាណានិគមអង់គ្លេស ស៊ុលតង់អាប៊ូបាកា បានធ្វើទំនើបកម្មរដ្ឋ ហើយចូហរបានក្លាយជារដ្ឋម៉ាឡេដំបូងគេដែលមានរដ្ឋធម្មនុញ្ញជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ គឺ Undang-undang Tubuh Negeri Johor។

ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ចូហរបានក្លាយជាសមរភូមិដ៏សំខាន់ នៅពេលដែលកងទ័ពជប៉ុនបានឈ្លានពានម៉ាឡេស៊ី។ កងកម្លាំងអង់គ្លេស និងអូស្ត្រាលីបានប្រយុទ្ធនៅតំបន់មួហារ និងកន្លែងផ្សេងទៀត។ ស្ពានកោះចូហរ-សិង្ហបុរី ត្រូវបានបំផ្ទុះដើម្បីពន្យារការវាយប្រហាររបស់ជប៉ុន។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ចូហរបានចូលរួមក្នុងការបង្កើតសហព័ន្ធម៉ាឡាយ៉ា ហើយក្រោយមកប្រទេសម៉ាឡេស៊ីនៅឆ្នាំ ១៩៦៣។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចរបស់ចូហរគឺជាកម្លាំងចម្បងមួយក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ រដ្ឋនេះមានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ Iskandar Malaysia ដែលជាច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំមួយ។ កំពង់ផែតានជុងពេឡេប៉ាស ជាកំពង់ផែដែលមមាញឹកជាងគេលំដាប់ទី១៥ លើពិភពលោក និងជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនទំនិញដ៏សំខាន់។ ឧស្សាហកម្មប្រេង និងគីមីនៅតំបន់ Pengerang Integrated Petroleum Complex ក៏រួមចំណែកយ៉ាងធំធេងដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិផងដែរ។ វិស័យកសិកម្មក៏សំខាន់ផងដែរ ដោយរដ្ឋនេះមានចម្ការដូងប្រេង និងកៅស៊ូជាច្រើន។ កម្មវិធី FELDA ដែលបានបង្កើតឡើងដើម្បីជួយប្រជាជនក្រីក្រនៅជនបទ ក៏មានការិយាល័យនៅទូទាំងរដ្ឋចូហរផងដែរ។

វិស័យទេសចរណ៍ក៏មានសារៈសំខាន់ផងដែរ ដោយមានគោលដៅដូចជា Legoland Malaysia Resort និងឆ្នេរ Desaru។ តាមវិគីភីឌា វប្បធម៌នៅចូហរមានភាពសម្បូរបែប ដោយមានការរួមរស់ដោយសន្តិភាពរវាងសាសនាផ្សេងៗគ្នា ដូចជាវិហារអ៊ីស្លាម វត្តអារាមចិន និងព្រះវិហារកាតូលិក។ របាំ Zapin និងព្យុហយាត្រា Chingay គឺជាសិល្បៈប្រពៃណីដ៏ល្បី។ ម្ហូបអាហារដូចជា Mee Bandung ក៏ជាអត្តសញ្ញាណមួយរបស់រដ្ឋនេះដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋចូហរបានទទួលការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ នៅពេលដែលស៊ុលតង់អ៊ីប្រាហ៊ីម អ៊ីស្កានដារ នៃចូហរ បានឡើងគ្រងរាជ្យជា Yang di-Pertuan Agong (ព្រះមហាក្សត្រម៉ាឡេស៊ី) ទី១៧ កាលពីឆ្នាំ ២០២៤ យោងតាមវិគីភីឌា។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានធ្វើឱ្យចូហរក្លាយជាចំណុចស្នូលនយោបាយរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។

ទន្ទឹមគ្នានេះ គម្រោងប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនលឿន (RTS) រវាងចូហរបារូ និងសិង្ហបុរី កំពុងស្ថិតក្រោមការសាងសង់ ដែលគ្រោងនឹងបើកដំណើរការនាពេលខាងមុខ។ តាមវិគីភីឌា សេវារថភ្លើង KTM ETS ក៏បានពង្រីកមកដល់រដ្ឋចូហរនៅឆ្នាំ ២០២៥ ផងដែរ ដែលជួយពង្រឹងការតភ្ជាប់ជាមួយតំបន់ផ្សេងៗនៅម៉ាឡេស៊ី។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីចូហរជួយផ្តល់បរិបទអំពីតួនាទីយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ម៉ាឡេស៊ីនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន និងកាលានុវត្តភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងរីកចម្រើន។