ឧក្រិដ្ឋកម្មអនីតិជន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ឧក្រិដ្ឋកម្មអនីតិជន (Juvenile delinquency) គឺជាអំពើចូលរួមក្នុងអំពើខុសច្បាប់ ដោយបុគ្គលដែលមានអាយុក្រោមអាយុគតិភាព។ អំពើទាំងនេះនឹងត្រូវបានចាត់ទុកជាបទឧក្រិដ្ឋ ប្រសិនបើអ្នកប្រព្រឹត្តមានអាយុច្រើនជាងនេះ។ ពាក្យ "ឧក្រិដ្ឋជនអនីតិជន" (Delinquent) ជាទូទៅសំដៅដល់យុវជនដែលប្រព្រឹត្តិអំពើឧក្រិដ្ឋ ហើយក៏ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីពណ៌នាអំពីយុវជនដែលមានអាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យផងដែរ។

អាយុគតិភាពគឺជាអាយុដែលច្បាប់កំណត់ថាបុគ្គលម្នាក់អាចទទួលខុសត្រូវពេញលេញចំពោះសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋរបស់ខ្លួន។ អាយុនេះមានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ប៉ុន្តែជាទូទៅគឺ ១៨ ឆ្នាំ។ ដូច្នេះ យុវជនដែលមានអាយុក្រោម ១៨ ឆ្នាំដែលប្រព្រឹត្តិបទល្មើស ត្រូវបានចាត់ចូលជាអនីតិជន ហើយករណីរបស់ពួកគេជាធម្មតាត្រូវបានដោះស្រាយតាមប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌អនីតិជនដាច់ដោយឡែក ដែលផ្តោតលើការស្តារនីតិសម្បទាជាជាងការដាក់ទណ្ឌកម្ម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ឧក្រិដ្ឋកម្មអនីតិជនគឺជាបាតុភូតសកល ដែលកើតមាននៅគ្រប់ប្រទេស មិនថាជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ឬកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ឡើយ។ តាមនិយមន័យរបស់ Wikipedia ការកំណត់ថាតើអ្នកណាជាអនីតិជនគឺអាស្រ័យលើអាយុគតិភាពនៅក្នុងយុត្តាធិការនីមួយៗ។ ទោះបីជាអត្រានៃការប្រព្រឹត្តិបទល្មើសដោយយុវជនមានការប្រែប្រួលទៅតាមតំបន់ កត្តាប្រជាសាស្ត្រដូចជា ភេទ និងបរិស្ថានក៏មានឥទ្ធិពលផងដែរ។ តាមការស្រាវជ្រាវដែលបានចងក្រងដោយ Wikipedia យុវជនប្រុសមានទំនោរពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងឧក្រិដ្ឋកម្មច្រើនជាងយុវជនស្រី ហើយតំបន់ទីក្រុងដែលមានភាពក្រីក្រខ្ពស់ និងឱកាសមានកំណត់ តែងតែជួបប្រទះបញ្ហានេះញឹកញាប់ជាង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការយល់ដឹងអំពីឧក្រិដ្ឋកម្មអនីតិជនមានការវិវត្តយ៉ាងខ្លាំងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia នៅក្នុងយុគសម័យមុន កុមារដែលប្រព្រឹត្តិបទល្មើសត្រូវបានចាត់ទុកជាឧក្រិដ្ឋជនដូចមនុស្សធំ ហើយត្រូវបានកាត់ទោសដោយគ្មានការលើកលែង។ ទស្សនៈនេះបានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរនៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ ជាពិសេសនៅពេលដែលអ្នកកំណែទម្រង់សង្គមបានទទួលស្គាល់ថាកុមារត្រូវការការការពារ និងការអប់រំជាជាងការដាក់ទណ្ឌកម្ម។

នៅឆ្នាំ ១៨៩៩ តុលាការអនីតិជនដំបូងគេរបស់ពិភពលោកត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅរដ្ឋ Illinois សហរដ្ឋអាមេរិក។ តុលាការនេះបានប្រើប្រាស់គោលការណ៍ parens patriae (រដ្ឋជាមាតាបិតា) ដែលអនុញ្ញាតឲ្យតុលាការធ្វើអន្តរាគមន៍ដើម្បីផលប្រយោជន៍កុមារ ជាជាងការផ្តន្ទាទោស។ គំនិតនេះបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សទៅកាន់ប្រទេសដទៃទៀត ដែលនាំឲ្យមានការបង្កើតប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌អនីតិជនដោយឡែកនៅទូទាំងពិភពលោក។

នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ ការផ្តោតទៅលើការការពារឧក្រិដ្ឋកម្មតាមរយៈការកែលម្អសង្គមបានក្លាយជារឿងសំខាន់។ ផ្ទាំងរូបភាពឆ្នាំ ១៩៣៦ ដែលផ្សព្វផ្សាយដោយរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក បានសង្កត់ធ្ងន់ថាការសាងសង់លំនៅដ្ឋានសមរម្យអាចជួយទប់ស្កាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មយុវជន ដោយបង្ហាញថាបរិស្ថានស្អាត និងមានសុវត្ថិភាពអាចផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថយុវជនបាន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

កត្តាសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើអត្រាឧក្រិដ្ឋកម្មអនីតិជន។ តាម Wikipedia ភាពក្រីក្រ កង្វះឱកាសអប់រំ និងបញ្ហាគ្រួសារដូចជាការលែងលះ ឬអវត្តមានឪពុកម្តាយ ជាកត្តាជំរុញឲ្យយុវជនងាយចូលរួមក្នុងអំពើខុសច្បាប់។ នៅក្នុងសហគមន៍ដែលមានវិសមភាពខ្ពស់ យុវជនអាចមើលឃើញឧក្រិដ្ឋកម្មជាមាគ៌ាដើម្បីទទួលបានធនធាន ឬការគោរពពីមិត្តភក្តិ។

ផ្នែកវប្បធម៌ក៏ដើរតួនាទីមិនតិចដែរ។ តម្លៃសង្គមដែលឲ្យតម្លៃទៅលើអំពើហិង្សា ឬការបង្ហាញអំពើឧក្រិដ្ឋក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ អាចធ្វើឲ្យអាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យក្លាយជារឿងធម្មតា។ ដើម្បីឆ្លើយតប ប្រទេសជាច្រើនបានបង្កើតកម្មវិធីអន្តរាគមន៍ដំបូង រួមមានការគាំទ្រការអប់រំ ការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ និងការប្រឹក្សាគ្រួសារ ដើម្បីកាត់បន្ថយកត្តាប្រឈមទាំងនេះ។ តាម Wikipedia ការស្រាវជ្រាវបានបង្ហាញថាកម្មវិធីទាំងនេះមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការការពារឧក្រិដ្ឋកម្មជាងការដាក់ទណ្ឌកម្មតែមួយមុខ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២១ ឧក្រិដ្ឋកម្មអនីតិជននៅតែជាប្រធានបទដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ និងសង្គមទូទៅ។ តាមការវិភាគដែលចងក្រងដោយ Wikipedia និន្នាការសកលបង្ហាញថាអត្រាឧក្រិដ្ឋកម្មរបស់យុវជនបានថយចុះជាលំដាប់នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន ដោយសារការវិនិយោគលើការអប់រំ និងកម្មវិធីសង្គម។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅក្នុងតំបន់ដែលមានវិសមភាពខ្ពស់ ឬជម្លោះ បញ្ហានេះនៅតែបន្តកើតមានជាញឹកញាប់។

ការជជែកពិភាក្សាអំពីវិធីសាស្ត្រដ៏ល្អបំផុតក្នុងការដោះស្រាយឧក្រិដ្ឋកម្មអនីតិជន — រវាងការដាក់ទណ្ឌកម្ម និងការស្តារនីតិសម្បទា — នៅតែបន្ត។ តាម Wikipedia ភស្តុតាងជាច្រើនបានគាំទ្រវិធីសាស្ត្រដែលផ្តោតលើការអប់រំ និងការគាំទ្រសង្គម ព្រោះវាជួយកាត់បន្ថយការប្រព្រឹត្តិឡើងវិញ (recidivism)។ នៅទូទាំងពិភពលោក អង្គការអន្តរជាតិដូចជា អង្គការសហប្រជាជាតិ បានដាក់ចេញគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងយុត្តិធម៌អនីតិជន ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើការការពារសិទ្ធិកុមារ និងការប្រើប្រាស់ការឃុំខ្លួនជាមធ្យោបាយចុងក្រោយ។