ខេត្តកំពង់ចាម

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ខេត្តកំពង់ចាម គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅភាគកណ្ដាល និងភាគខាងកើតនៃប្រទេសកម្ពុជា តាមបណ្ដោយដងទន្លេមេគង្គ។ យោងតាម Wikipedia ឈ្មោះ "កំពង់ចាម" មានន័យថាកំពង់ផែរបស់ជនជាតិចាម ដោយសារតំបន់នេះធ្លាប់ជាកន្លែងរស់នៅដ៏ធំនៃសហគមន៍ចាម។ ខេត្តនេះមានប្រវត្តិយូរលង់ និងដើរតួនាទីសំខាន់ទាំងផ្នែកវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ។

រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៣ ខេត្តកំពង់ចាម គឺជាខេត្តធំជាងគេបំផុតមួយរបស់កម្ពុជា ប៉ុន្តែក្រោយការបែងចែកទៅជាខេត្តតូច ខេត្តត្បូងឃ្មុំបានត្រូវបំបែកចេញតាមព្រះរាជក្រឹត្យរបស់រដ្ឋាភិបាល។ បច្ចុប្បន្នខេត្តនេះមានទីរួមខេត្តគឺ ក្រុងកំពង់ចាម ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ១២៤ គីឡូម៉ែត្រពីរាជធានីភ្នំពេញ ហើយជាទីក្រុងដ៏មមាញឹកសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍តាមដងទន្លេ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ខេត្តកំពង់ចាម មានព្រំប្រទល់ជាប់ខេត្តក្រចេះនៅភាគខាងជើង ខេត្តត្បូងឃ្មុំនៅភាគខាងកើត ខេត្តពោធិ៍សាត់និងកំពង់ឆ្នាំងនៅភាគខាងលិច និងខេត្តកណ្ដាល និងខេត្តព្រៃវែងនៅភាគខាងត្បូង។ យោងតាមរដ្ឋបាលខេត្ត ខេត្តមានផ្ទៃដី ៤,៥៤៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ៩២៨,០០០ នាក់ តាមជំរឿនទូទៅប្រជាជនឆ្នាំ ២០១៩។ ដងទន្លេមេគង្គហូរកាត់កណ្ដាលខេត្ត បែងចែកទឹកដីជាពីរត្រើយ ហើយបានផ្ដល់ដីមានជីជាតិសម្បូរសម្រាប់កសិកម្ម។

ប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិខ្មែរ លើសពី ៩០% នៃប្រជាជនសរុប ហើយក៏មានសហគមន៍ជនជាតិចាម និងជនជាតិវៀតណាមមួយចំនួនតូចផងដែរ។ ភាសាខ្មែរជាភាសាផ្លូវការ ប៉ុន្តែសហគមន៍ចាមនិយាយភាសាចាម និងភាសាខ្មែរផង។ ព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនាចម្បង ខណៈសហគមន៍ចាមកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម។ ខេត្តនេះបែងចែកជា ១០ ក្រុង-ស្រុក មានដូចជា ក្រុងកំពង់ចាម ស្រុកកំពង់សៀម ស្រុកកងមាស ស្រុកចំការលើ ជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ តំបន់កំពង់ចាមមានការតាំងទីលំនៅតាំងពីសម័យបុរេអង្គរ ដោយជាផ្នែកមួយនៃនគរចេនឡា។ នៅសម័យអង្គរ តំបន់នេះបានរីកចម្រើនជាមជ្ឈមណ្ឌលសាសនា និងពាណិជ្ជកម្ម ដោយមានសំណង់ប្រាសាទដូចជា ប្រាសាទវត្តនគរ (បន្ទាយព្រៃនគរ) ដែលបានសាងសង់ឡើងក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១១ និងប្រាសាទភ្នំជើងព្រៃ ជាដើម។ ឈ្មោះដើមថា "កំពង់ចាម" បានលេចឡើងក្នុងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងពីវត្តមានដ៏រឹងមាំនៃជនជាតិចាម ដែលបានធ្វើចំណាកស្រុកមកតាំងទីនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ។

ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង (សតវត្សរ៍ទី ១៩-២០) ខេត្តកំពង់ចាមត្រូវបានអភិវឌ្ឍជាតំបន់កសិកម្មសំខាន់ ជាពិសេសដំណាំកៅស៊ូ ដែលត្រូវបាននាំចេញទៅក្រៅប្រទេស ហើយក្រុងកំពង់ចាមបានក្លាយជាកំពង់ផែដ៏មមាញឹកសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវទឹក។ បន្ទាប់ពីឯករាជ្យ ខេត្តនៅតែបន្តអភិវឌ្ឍ ប៉ុន្តែត្រូវបានបំផ្លាញយ៉ាងដំណំក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិល និងរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥-១៩៧៩) ដែលបានបណ្ដាលឱ្យមានការបាត់បង់ជីវិត និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើន។

ក្រោយរបបខ្មែរក្រហម ខេត្តកំពង់ចាមត្រូវបានកសាងឡើងវិញជាប្រចាំ ហើយនៅថ្ងៃទី ៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៣ រដ្ឋាភិបាលបានចេញព្រះរាជក្រឹត្យបំបែកខេត្តនេះចេញជាពីរ ដោយបង្កើតខេត្តត្បូងឃ្មុំដាច់ដោយឡែក ដើម្បីសម្រួលការគ្រប់គ្រង។ ខេត្តកំពង់ចាមបច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយ៉ាងសកម្ម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ខេត្តកំពង់ចាមពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើវិស័យកសិកម្ម។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ខេត្តនេះគឺជាប្រភពផលិតស្រូវដ៏សំខាន់ ដោយមានផ្ទៃដីស្រែរាប់ពាន់ហិកតា។ ក្រៅពីស្រូវ ខេត្តក៏ផលិតដំឡូងមី សណ្ដែក ពោត និងកៅស៊ូផងដែរ។ ការនេសាទតាមដងទន្លេមេគង្គ និងបឹងតូចៗ ក៏ជាមុខរបរចម្បងរបស់ប្រជាជនមួយចំនួនដែរ។

វិស័យឧស្សាហកម្មធុនតូច និងមធ្យម បានរីកចម្រើនបន្តិចម្ដងៗ ដោយមានរោងចក្រកែច្នៃកៅស៊ូ សិប្បកម្មសូត្រ និងផលិតផលកសិកម្ម។ ពាណិជ្ជកម្មនៅក្រុងកំពង់ចាមមានភាពអ៊ូអរ ដោយមានផ្សារធំមួយនៅកណ្ដាលក្រុង និងការដោះដូរទំនិញតាមដងទន្លេទៅកាន់ខេត្តផ្សេងៗ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ខេត្តកំពង់ចាមគឺជាសាក្សីនៃការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងវប្បធម៌ខ្មែរ និងចាម។ ប្រជាជនចាមដែលរស់នៅតាមស្រុកមួយចំនួនមានវិហារអ៊ីស្លាម និងប្រពៃណីបុណ្យរ៉ាម៉ាដាន់ និងរបាំប្រពៃណីចាម។ ពិធីបុណ្យខ្មែរដូចជា បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ និងបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ត្រូវបានប្រារព្ធយ៉ាងទូលំទូលាយ។ កន្លែងទេសចរណ៍ល្បីល្បាញរួមមាន៖ ប្រាសាទវត្តនគរ (ប្រាសាទពីសម័យអង្គរដែលនៅរក្សាបានល្អ) ភ្នំប្រុស-ភ្នំស្រី (រមណីយដ្ឋានវប្បធម៌និងធម្មជាតិ) ស្ពានគីសូណា (ស្ពានឆ្លងទន្លេមេគង្គដំបូងគេនៅកម្ពុជា ដែលបានបើកដំណើរការឆ្នាំ២០០១) និងទេសភាពតាមដងទន្លេដ៏ស្រស់ស្អាត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងបរិបទថ្ងៃនេះ ខេត្តកំពង់ចាមនៅតែជាចំណុចស្នូលនៃការអភិវឌ្ឍរបស់កម្ពុជា។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន គម្រោងសាងសង់ស្ពានថ្មីៗ និងការកែលម្អផ្លូវជាតិ បានធ្វើឱ្យការតភ្ជាប់ទៅកាន់ខេត្តជិតខាង និងប្រទេសវៀតណាមកាន់តែរឹងមាំ ជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍ឆ្លងដែន។ ជាមួយគ្នានេះ ការវិនិយោគលើវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្ម និងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ កំពុងទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីអ្នកវិនិយោគទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេស។

បញ្ហាបរិស្ថាន ដូចជាការប្រែប្រួលនៃលំហូរទន្លេមេគង្គ និងហានិភ័យទឹកជំនន់ ក៏កំពុងត្រូវបានតាមដានដោយអាជ្ញាធរខេត្ត ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពប្រជាកសិករ។ តាមប្រភពព័ត៌មានជាតិមួយចំនួន ខេត្តកំពង់ចាមក៏កំពុងក្លាយជាទីតាំងសម្រាប់គម្រោងសាកល្បងថាមពលកកើតឡើងវិញ និងឌីជីថលភាវូបនីយកម្មសេវាសាធារណៈផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ខេត្តកំពង់ចាមគឺមិនត្រឹមតែជាខេត្តសម្បូរធនធាន និងប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីសក្ដានុពល និងបញ្ហាប្រឈមរបស់កម្ពុជានៅសតវត្សរ៍ទី ២១ ផងដែរ។