ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការ៉ាជី គឺជាទីក្រុងធំជាងគេរបស់ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន និងជាទីរួមខេត្តនៃខេត្តស៊ីនដ៍ (Sindh)។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនជាង ២០ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងធំបំផុតទី ១២ នៅលើពិភពលោក។ ការ៉ាជី ស្ថិតនៅចុងខាងត្បូងនៃប្រទេស តាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រអារ៉ាប់ (Arabian Sea) និងធ្លាប់ជារាជធានីរបស់ប៉ាគីស្ថានពីឆ្នាំ ១៩៤៧ ដល់ ១៩៥៩។ បច្ចុប្បន្ន ទីក្រុងនេះត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាទីក្រុងសកលកម្រិតបេតា (beta-global city) និងជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្ម និងហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់របស់ប៉ាគីស្ថាន ដោយមានផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ប៉ាន់ស្មានជាង ២០០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២១ តាមការគណនាអំណាចទិញ (PPP)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ទីក្រុងការ៉ាជី ឋិតនៅលើដីសណ្ដនៃទន្លេអ៊ីនឌូស (Indus River Delta) ជាប់នឹងសមុទ្រអារ៉ាប់។ ទីតាំងភូមិសាស្ត្រនេះផ្ដល់ឱ្យការ៉ាជីនូវអាកាសធាតុក្ដៅល្មម មានភាពត្រជាក់ជាងបើធៀបនឹងតំបន់ផ្សេងទៀតនៅឯនាយខាងក្នុងខេត្តស៊ីនដ៍។ ដោយសារតួនាទីជាទីក្រុងកំពង់ផែប្រវត្តិសាស្ត្រ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច ការ៉ាជីបានទាក់ទាញជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីគ្រប់ទិសទី ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទីក្រុងដែលមានភាពចម្រុះខាងភាសា ជាតិពន្ធុ និងសាសនាខ្លាំងជាងគេនៅប៉ាគីស្ថាន។ ប្រជាជននិយាយភាសាជាច្រើនរួមមាន ឧរឌូ (Urdu) ស៊ីនដី (Sindhi) ពុនចាប៊ី (Punjabi) ផាស្តូ (Pashto) បាឡូជី (Balochi) និងភាសាផ្សេងៗទៀត។ ក្រុមសាសនាសំខាន់ៗរួមមាន សាសនាឥស្លាម គ្រិស្តសាសនា ហិណ្ឌូ និងក្រុមជនជាតិដើមតូចៗផ្សេងៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ តំបន់ដែលក្លាយជាការ៉ាជីបច្ចុប្បន្ន ដើមឡើយជាភូមិនេសាទតូចមួយរបស់ក្រុមជនជាតិដើម។ ទីក្រុងនេះបានចាប់ផ្ដើមរីកចម្រើនក្នុងអំឡុងសម័យអាណានិគមអង់គ្លេស នៅពេលដែលកំពង់ផែរបស់វាត្រូវបានអភិវឌ្ឍឡើងសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មផ្លូវសមុទ្រ។ សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា បន្ទាយម៉ាណូរ៉ា (Manora Fort) ដែលសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៧៩៧ ត្រូវបានចាប់កាន់កាប់ដោយកងទ័ពអង់គ្លេសនៅថ្ងៃទី ៣ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៣៩ ដែលជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃឥទ្ធិពលអង់គ្លេសយ៉ាងពេញលេញលើតំបន់នេះ។ នៅឆ្នាំ ១៨៤៣ បន្ទាប់ពីការបរាជ័យរបស់អាណាចក្រតាល់ពួរ (Talpur) តំបន់ស៊ីនដ៍ទាំងមូលត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស។ ការ៉ាជីបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល និងពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់ ដោយមានការសាងសង់អគារជាច្រើនក្នុងរចនាបថអាណានិគម ដូចជា Frere Hall និង Empress Market ជាដើម។

នៅពេលប៉ាគីស្ថានទទួលឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ការ៉ាជីត្រូវបានជ្រើសរើសជារាជធានីដំបូងរបស់ប្រទេស ដោយសារតួនាទីជាទីក្រុងហិរញ្ញវត្ថុ និងមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រាន់។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៩ រាជធានីត្រូវបានផ្លាស់ទៅទីក្រុងអ៊ីស្លាម៉ាបាដ (Islamabad) ប៉ុន្តែការ៉ាជីនៅតែជាទីក្រុងធំបំផុត និងជាបេះដូងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ ក្រោយមក ទីក្រុងនេះបានជួបប្រទះលំហូរជនភៀសខ្លួនដ៏ធំពីប្រទេសឥណ្ឌា ក្រោយការបែងចែកទឹកដី ដែលបានផ្លាស់ប្ដូររចនាសម្ព័ន្ធប្រជាសាស្ត្ររបស់វាជាអចិន្ត្រៃយ៍។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ការ៉ាជីគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់របស់ប៉ាគីស្ថាន ដែលមានផ្សារហ៊ុន Karachi Stock Exchange ធនាគារកណ្ដាល និងទីស្នាក់ការក្រុមហ៊ុនធំៗជាច្រើន។ កំពង់ផែការ៉ាជី គឺជាកំពង់ផែធំជាងគេ និងរវល់ជាងគេនៅប្រទេសនេះ ដែលគ្រប់គ្រងស្ទើរតែទាំងអស់នៃការដឹកជញ្ជូនទំនិញតាមសមុទ្ររបស់ប៉ាគីស្ថាន។ វិស័យឧស្សាហកម្មរួមមាន ការផលិតវាយនភណ្ឌ គីមី ដែក និងបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន ដែលកំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ការរីកចម្រើនផ្នែកសំណង់ និងអចលនទ្រព្យក៏បានធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរជើងមេឃទីក្រុង ជាមួយនឹងអគារខ្ពស់ៗថ្មីៗដូចជា អគារ Dolmen Towers និងគម្រោង Emaar Towers ជាដើម។

ខាងវប្បធម៌ ការ៉ាជីជាទីក្រុងដ៏សម្បូរបែប ដែលរួមបញ្ចូលទាំងសហគមន៍សាសនា និងជាតិសាសន៍ផ្សេងៗ។ ទីក្រុងនេះមានវិហារឥស្លាមធំៗដូចជា វិហារធំ Grand Jamia Mosque ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកអ្នកគោរពបូជារហូតដល់ ៨០០,០០០ នាក់ ជាវិហារធំជាងគេនៅប៉ាគីស្ថាន និងធំជាងគេទី ៣ លើពិភពលោក។ វិហារគ្រិស្តសាសនាដូចជា St. Patrick's Cathedral ដែលសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨១ និងប្រាសាទហិណ្ឌូ ដូចជា Swaminarayan Temple ក៏បង្ហាញពីភាពចម្រុះខាងជំនឿរបស់ទីក្រុងនេះផងដែរ។ សារមន្ទីរ វិមាន និងសាកលវិទ្យាល័យជាច្រើនដូចជា សាកលវិទ្យាល័យការ៉ាជី និងសាកលវិទ្យាល័យ Aga Khan បានធ្វើឱ្យការ៉ាជីក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំ និងបញ្ញាដ៏រស់រវើក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការ៉ាជីអាចមានសារៈសំខាន់ក្នុងន័យភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ដោយសារទីតាំងរបស់វានៅក្នុងគម្រោងច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចចិន-ប៉ាគីស្ថាន (CPEC) ដែលជាផ្នែកមួយនៃគំនិតផ្ដួចផ្ដើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ (Belt and Road Initiative) របស់ចិន។ ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការដឹកជញ្ជូននៅការ៉ាជី ដូចជាគម្រោងឡានក្រុង Green Line និងការធ្វើទំនើបកម្មកំពង់ផែ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្ដូរយ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់ទីក្រុង។ លើសពីនេះ ការ៉ាជីជាទីក្រុងដែលកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាថាមពល សន្តិសុខ និងការគ្រប់គ្រងទីក្រុង ប៉ុន្តែក៏ជាទីក្រុងដែលមានភាពរីកចម្រើន និងច្នៃប្រឌិត ជាពិសេសក្នុងវិស័យសិល្បៈ តន្ត្រី និងបច្ចេកវិទ្យា។ សម្រាប់អ្នកដែលចាប់អារម្មណ៍លើនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីខាងត្បូង ការតាមដានស្ថានភាពនៅការ៉ាជីអាចផ្ដល់ទស្សនៈស្ដីពីទំនាក់ទំនងតំបន់ និងឱកាសសេដ្ឋកិច្ចដែលកំពុងកើតមាន។