KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១០ មិថុនា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១០ មិថុនា ២០២៦

កីកូ ហ្វូជីម៉ូរី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

រូបថតកីកូ ហ្វូជីម៉ូរី ក្នុងឆ្នាំ២០១០ ប្រភព: Wikipedia

កីកូ សូហ្វៀ ហ្វូជីម៉ូរី ហ៊ីហ្គូជី (កើតថ្ងៃទី ២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៥) គឺជាអ្នកនយោបាយ និងអ្នកគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មនៃប្រទេសប៉េរូ។ លោកស្រីគឺជាកូនស្រីច្បងរបស់អតីតប្រធានាធិបតីប៉េរូ លោក អាល់ប៊ឺតូ ហ្វូជីម៉ូរី និងលោកស្រី ស៊ូសាណា ហ៊ីហ្គូជី។ យោងតាមវីគីភីឌា លោកស្រីធ្លាប់មានភាពស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការចូលរួមក្នុងនយោបាយ ប៉ុន្តែក្រោយមកបានក្លាយជាឥស្សរជនដ៏លេចធ្លោបំផុតមួយរូបនៅក្នុងឆាកនយោបាយប៉េរូ ចាប់តាំងពីចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិ និងអ្នកសិក្សាបានចាត់ទុកលោកស្រីថាជាអ្នកនយោបាយស្លាបស្តាំនិយមជ្រុល (far-right politician) និងជាឥស្សរជនដែលបង្កភាពចម្រូងចម្រាសបំផុតនៅក្នុងប្រទេសប៉េរូ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ជំនួបរវាងកីកូ ហ្វូជីម៉ូរី និងសមាជិកសភាអឺរ៉ុប ឆ្នាំ២០១០ ប្រភព: Wikipedia

លោកស្រីកីកូ ហ្វូជីម៉ូរី កើតនៅរដ្ឋធានីលីម៉ា ប្រទេសប៉េរូ។ គ្រួសាររបស់លោកស្រីមានដើមកំណើតជប៉ុន ដោយឪពុកម្តាយលោកស្រីបានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅរស់នៅប៉េរូ។ លោកស្រីបានបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មពីសាកលវិទ្យាល័យបូស្តុន (Boston University) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយធ្លាប់ធ្វើការក្នុងវិស័យឯកជនមុនពេលចូលនយោបាយ។ យោងតាមវីគីភីឌា លោកស្រីដំបូងមិនចង់ចូលក្នុងឆាកនយោបាយទេ ប៉ុន្តែដោយសារឪពុកជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងរឿងចម្រូងចម្រាសធ្ងន់ធ្ងរ លោកស្រីបានសម្រេចចិត្តចូលរួមការពារកេរ្តិ៍តំណែលគ្រួសារ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ស្លាកគាំទ្របេក្ខភាពប្រធានាធិបតីរបស់កីកូ ហ្វូជីម៉ូរី ឆ្នាំ២០១១ ប្រភព: Wikipedia

អាល់ប៊ឺតូ ហ្វូជីម៉ូរី ជាឪពុករបស់លោកស្រី បានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីប៉េរូពីឆ្នាំ ១៩៩០ ដល់ ២០០០។ របបរបស់លោកត្រូវបានគេស្គាល់ថាទទួលបានជោគជ័យក្នុងការបង្ក្រាបក្រុមឧទ្ទាមភ្លឺស្វាង (Shining Path) និងការស្ដារស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែក៏មានការចោទប្រកាន់ពីអំពើពុករលួយ និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ នៅឆ្នាំ ២០០០ លោកបានលាលែងពីតំណែង ហើយក្រោយមកត្រូវបានកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារពីបទពុករលួយ និងរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស។

បន្ទាប់ពីការដួលរលំរបស់ឪពុក លោកស្រីកីកូបានឈានជើងចូលក្នុងនយោបាយនៅឆ្នាំ ២០០៦ ក្នុងឋានៈជាតំណាងរាស្ត្រ។ លោកស្រីបានបង្កើត ឬដឹកនាំគណបក្សស្លាបស្ដាំ ហ្វូអ៊ែរសា ប៉ូពូឡា (Fuerza Popular) ដែលបានក្លាយជាកម្លាំងនយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងសភាប៉េរូ។ គួរកត់សម្គាល់ថា ក្រោយឪពុកម្ដាយលោកស្រីបានលែងលះគ្នាក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ លោកស្រីកីកូបានក្លាយជាស្ត្រីទីមួយ (First Lady) នៅអាយុត្រឹមតែ ១៩ ឆ្នាំ ដោយបំពេញតួនាទីជាម្ចាស់ផ្ទះក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ផ្លូវការជំនួសម្ដាយ។

លោកស្រីបានឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនប្រធានាធិបតីចំនួនបីលើក។ លើកទីមួយក្នុងឆ្នាំ ២០១១ លោកស្រីបានឈានដល់ជុំទីពីរ ប៉ុន្តែចាញ់លោក អូយ៉ាន់តា អ៊ុំម៉ាឡា (Ollanta Humala) ។ លើកទីពីរនៅឆ្នាំ ២០១៦ លោកស្រីចាញ់លោក ប៉េដ្រូ ផាប្លូ គុជហ្ស៊ីនស្គី (Pedro Pablo Kuczynski) ដោយសំឡេងភាគតិចបន្តិច។ លើកទីបីនៅឆ្នាំ ២០២១ លោកស្រីបានចូលជុំទីពីរម្ដងទៀត ប៉ុន្តែចាញ់លោក ប៉េដ្រូ កាស្ទីយ៉ូ (Pedro Castillo) ដែលជាបេក្ខជនស្លាបឆ្វេង។ ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២១ បានបង្កភាពតានតឹងនយោបាយយ៉ាងខ្លាំង ដោយមានការចោទប្រកាន់ពីការក្លែងបន្លំសន្លឹកឆ្នោតពីភាគីទាំងពីរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សន្លឹកឆ្នោតសម្រាប់ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីជុំទី២ ឆ្នាំ២០២១ ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងឆាកនយោបាយបច្ចុប្បន្ន លោកស្រីកីកូ ហ្វូជីម៉ូរី បន្តមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងនាមជាមេដឹកនាំគណបក្សស្ដាំនិយមដ៏ធំមួយ។ ចលនានយោបាយ “ហ្វូជីម៉ូរីស្តា” (Fujimorismo) ដែលគាំទ្រគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី និងរបបដៃរឹង នៅតែមានមូលដ្ឋានគាំទ្ររឹងមាំ ជាពិសេសក្នុងចំណោមអ្នកប្រកាន់ស្ដាំ និងវណ្ណៈកណ្ដាល។

ទោះយ៉ាងណា លោកស្រីបានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាផ្លូវច្បាប់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ យោងតាមវីគីភីឌា លោកស្រីត្រូវបានស៊ើបអង្កេតពាក់ព័ន្ធនឹងការទទួលថវិកាខុសច្បាប់ពីក្រុមហ៊ុន Odebrecht និងបទលាងលុយកខ្វក់។ នៅឆ្នាំ ២០១៨ លោកស្រីត្រូវបានឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្នពាក់ព័ន្ធនឹងករណីទាំងនេះ មុនពេលត្រូវបានដោះលែងវិញ។ រូបភាពនយោបាយរបស់លោកស្រីកាន់តែមានភាពចម្រូងចម្រាសដោយសារតែករណីច្បាប់ទាំងនេះ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse រឿងរ៉ាវរបស់លោកស្រីកីកូ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីនិន្នាការសកលនៃការកើនឡើងនៃចលនាស្ដាំនិយមប្រជាប្រិយ និងបញ្ហាប្រឈមនានាចំពោះលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការជាប់ទាក់ទងរវាងនយោបាយគ្រួសារ និងការប្រើកេរ្តិ៍តំណែលអតីតមេដឹកនាំផ្ដាច់ការ ជាប្រធានបទដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធសម្រាប់សង្គមខ្មែរ ដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់បទពិសោធន៍ប្រវត្តិសាស្ត្រស្រដៀងគ្នានេះដែរ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីប៉េរូ៖ Fujimori នាំមុខតិចតួច ក្នុងការប្រកួតដ៏ជិតស្និទ្ធ

ការបោះឆ្នោតជុំទីពីរនៅប៉េរូកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី ៧ មិថុនា ប្រព្រឹត្តទៅដោយភាពជិតស្និទ្ធបំផុតរវាងលោកស្រី Keiko Fujimori និងលោក Roberto Sánchez ក្នុងបរិបទអស្ថិរភាពនយោបាយនិងឧក្រិដ្ឋកម្មកើនឡើង។

11 sources · BBC News, Deutsche Welle, The Guardian