ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរ គឺជាមរតកវប្បធម៌ដ៏សំខាន់ដែលបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រជាជាតិខ្មែរ។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា (Wikipedia) ទម្រង់នៃការស្លៀកពាក់នេះមានដើមកំណើតតាំងពីសតវត្សដើមនៃគ្រិស្តសករាជ គឺមុនពេលឥទ្ធិពលឥណ្ឌាបានចូលមកក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ទៅទៀត។ ការវិវត្តនៃសម្លៀកបំពាក់នេះអាចត្រូវបានតាមដានតាមរយៈវត្ថុបុរាណចាប់ពីសតវត្សទី៦ រហូតដល់សម័យក្រោយអង្គរ។

អត្ថបទវីគីភីឌាពិពណ៌នាថា ការស្លៀកពាក់បានផ្លាស់ប្តូរពីសំពត់ធម្មតា (sampot) នៅសម័យមុនអង្គរ ទៅជាសម្លៀកបំពាក់សូត្រដែលមានប៉ាក់ដេរយ៉ាងប្រណិត និងមានពណ៌ស្រស់ឆើតឆាយ។ សម្លៀកបំពាក់គ្រឹះរួមមាន សំពត់ (សំពត់រុំ) ស្បៃ (ក្រមាបង់កវែង) និង ចងក្បិន (ខោរុំសម្រាប់បុរស)។ ក្រៅពីនេះ អាវប្រពៃណីមានច្រើនបែប ដូចជា អាវចងពង់ (av chang pong) អាវត្រងនុំ (av tronum) អាវបំពង (av bampong) អាវផាយ (av pay) និងអាវភ្នាត់ក្បាច់ (av phnat kbach) ជាដើម។ ក្រមា ជាកន្សែងឆ្នូតដែលមានគ្រប់ទីកន្លែង ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជានិមិត្តសញ្ញាជាតិមួយផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងស្អិតរមួតជាមួយទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក។ វាក៏ត្រូវបានស្លៀកពាក់ដោយសហគមន៍ខ្មែរនៅឯនាយ ជាពិសេស ខ្មែរក្រោមនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គនៃប្រទេសវៀតណាម និងខ្មែរសុរិននៅក្នុងប្រទេសថៃ។ រូបថតពីវីគីភីឌាបង្ហាញពីយុវជនខ្មែរកម្ពុជាក្រោមស្លៀកអាវចងពង់ ដែលបញ្ជាក់ថាអត្តសញ្ញាណសម្លៀកបំពាក់នេះឆ្លងកាត់ព្រំដែននយោបាយ។

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា សម្លៀកបំពាក់ប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់អ្នកស្រុកស្រែច្រើនតែផលិតពីកប្បាស ហើយរួមមានសំពត់និងក្រមា។ រូបថតកសិករស្ត្រីម្នាក់នៅភូមិចំការក្រោមបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ក្រមាជាគ្រឿងបង់ក និងសម្រាប់ការពារកម្ដៅ។ សម្រាប់ឱកាសបុណ្យទាន ឬពិធីសំខាន់ៗ ប្រជាជននិយមស្លៀកសម្លៀកបំពាក់សូត្រដែលមានក្បាច់ស្មុគ្រស្មាញ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វីគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ភស្តុតាងបុរាណវត្ថុបង្ហាញថាសំលៀកបំពាក់ខ្មែរមានរួចទៅហើយនៅសម័យនគរភ្នំ (សតវត្សទី១ ដល់ទី៦)។ រូបគំនូរចិនពីរាជវង្សលាំងដែលគូរដោយវិចិត្រករ Gu Deqian បង្ហាញរូបបេសកជននគរភ្នំស្លៀក “សំពត់ចងក្បិន” (Sampot Chong Kben) ដែលជារចនាបថដំបូងនៃសម្លៀកបំពាក់បុរាណនេះ។

នៅសម័យអង្គរដ៏រុងរឿង (សតវត្សទី៩ ដល់ទី១៥) សម្លៀកបំពាក់កាន់តែមានភាពល្អិតល្អន់ ដូចឃើញក្នុងចម្លាក់អប្សរានៅប្រាសាទអង្គរវត្ត។ អប្សរាទាំងនេះស្លៀកសំពត់ដែលមានផ្នត់យ៉ាងល្អ និងគ្រឿងអលង្ការដ៏មានតម្លៃ។ ក្រោយសម័យអង្គរ ជាពិសេសនៅអំឡុងសតវត្សទី១៦ ដល់ទី១៨ ការស្លៀកពាក់បានផ្លាស់ប្តូរ ដោយមានការប្រើប្រាស់ស្បៃ និងអាវវែងកាន់តែច្រើន។ រូបសំណាកព្រះបាទស្រីជេដ្ឋា (សតវត្សទី១៦) និងគំនូរពីសតវត្សទី១៨ បង្ហាញពីការវិវត្តនេះ។ រូបថតស្ត្រីខ្មែរក្នុងឆ្នាំ១៩២៧ បង្ហាញកូនក្រមុំពាក់ស្បៃនិងសំពត់ ដែលជាសម្លៀកបំពាក់ក្នុងពិធីមង្គលការរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាមួយនឹងជីវិតវប្បធម៌ខ្មែរ។ តាមរូបថតពីវីគីភីឌា គេឃើញការស្លៀកពាក់នេះនៅក្នុងរបាំបុរាណ ដូចជារបាំអប្សរា និងពិធីមង្គលការជាដើម។ រូបថតកូនក្រមុំនៅឆ្នាំ១៩២៧ បង្ហាញថាស្បៃ និងសំពត់ជាសម្លៀកបំពាក់ដ៏សំខាន់សម្រាប់ពិធីនេះអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ។

ក្បាច់ដែលប្រើលើសម្លៀកបំពាក់ដូចជា ក្បាច់ចក្កច័ន្ទ (chakkachan) ដែលមានរាងដូចផ្កាពេជ្រ បង្ហាញពីជំនាញសិល្បៈខ្ពស់របស់ជាងតម្បាញខ្មែរ។ ក្រមា និងសំពត់ មិនត្រឹមតែមានមុខងារប្រើប្រាស់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជានិមិត្តសញ្ញានៃអត្តសញ្ញាណជាតិផងដែរ។ សំលៀកបំពាក់ខ្លះដូចជាអាវភ្នាត់ក្បាច់ និងអាវផាយ ធ្លាប់ត្រូវបានបម្រុងសម្រាប់ថ្នាក់រាជវង្ស តែឥឡូវត្រូវបានស្លៀកពាក់ដោយសាធារណជនក្នុងឱកាសពិសេស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមរូបថតពីវីគីភីឌា សំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីខ្មែរមិនមែនជារបស់អតីតកាលទេ ប៉ុន្តែវាកំពុងមានវត្តមានយ៉ាងសកម្មក្នុងសង្គមសម័យថ្មី។ រូបថតស្ត្រីខ្មែរក្នុងសម្លៀកបំពាក់អាវភ្នាត់ក្បាច់ (av phnat kbach) នាព្រឹត្តិការណ៍សហគ្រិនបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់បែបទំនើប។ ដូចគ្នាដែរ រូបថតសាលាខ្មែរនៅទីក្រុងប៉ារីស (L'école cambodgienne à Paris) បញ្ជាក់ថាជនភៀសខ្លួនខ្មែរបានរក្សាប្រពៃណីនេះនៅឯបរទេស។

ការចាប់អារម្មណ៍លើក្បាច់បុរាណកំពុងកើនឡើង ដោយយុវជនជាច្រើនបានស្វែងរករចនាបថបុរាណមកកែច្នៃជាម៉ូដទាន់សម័យ។ តាមរយៈរូបភាពទាំងនេះ គេអាចមើលឃើញថាសំលៀកបំពាក់ខ្មែរមានភាពបត់បែន និងអាចសម្របខ្លួនទៅនឹងពេលវេលាបាន។