ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ខ្មែរក្រហម គឺជាឈ្មោះដែលត្រូវបានប្រជាជនទូទៅហៅសមាជិកនៃបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា (CPK) ហើយដោយពង្រីក របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលបានដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជាចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩។ ឈ្មោះនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ សម្តេចនរោត្ដម សីហនុ នៅទស្សវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ ដើម្បីពិពណ៌នាអំពីក្រុមអ្នកប្រឆាំងកុម្មុយនីស្តចម្រុះនៅក្នុងប្រទេស ដែលក្រោយមកគាត់បានសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពជាមួយពួកគេ ក្រោយរដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ ១៩៧០។

ក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ៨ ខែនៃការគ្រប់គ្រង របបនេះបានអនុវត្តគោលនយោបាយកុម្មុយនីស្តនិយមជ្រុល ដែលបណ្តាលឲ្យមានការស្លាប់របស់ប្រជាជនប្រមាណពី ១.៥ ទៅ ២.២ លាននាក់ ដោយសារការប្រហារជីវិត ទុរ្ភិក្ស និងជំងឺ។ ខ្មែរក្រហមក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាអង្គការសម្ងាត់ (ហៅថា អង្គការ) ដែលរក្សាអត្តសញ្ញាណមេដឹកនាំដោយសម្ងាត់អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងអំឡុងពេលកាន់អំណាច ខ្មែរក្រហមបានគ្រប់គ្រងទឹកដីកម្ពុជាទាំងមូល ដោយបានបែងចែកប្រទេសជាតំបន់រដ្ឋបាលដែលគ្រប់គ្រងដោយមេបញ្ជាការតាមតំបន់នីមួយៗ។ បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៅឆ្នាំ ១៩៧៩ កម្លាំងខ្មែរក្រហមបានដកថយទៅកាន់ព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា ហើយបន្តធ្វើសង្គ្រាមទ័ពព្រៃ និងគ្រប់គ្រងតំបន់មួយចំនួននៅភាគខាងជើង និងភាគខាងលិចនៃប្រទេស ដូចបង្ហាញក្នុងផែនទីសកម្មភាពឆ្នាំ ១៩៨៩-១៩៩០ (យោងតាម Wikipedia)។

ចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំ ខ្មែរក្រហមត្រូវបានដឹកនាំដោយបុគ្គលសំខាន់ៗដូចជា សាឡុត ស (ហៅ ប៉ុល ពត) ជាប្រធានបក្ស, អៀង សារី ជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស, ខៀវ សំផន ជាប្រមុខរដ្ឋ, និង នួន ជា ដែលត្រូវបានគេហៅថា "បងធំទី២"។ មនោគមវិជ្ជារបស់ពួកគេគឺកុម្មុយនីស្តនិយមកសិកម្មបែបម៉ៅនិយម (Maoist) ដែលផ្តោតលើការបង្កើតសង្គមកសិកម្មសុទ្ធនៅក្នុងប្រទេស ដោយលុបបំបាត់វណ្ណៈ និងឥទ្ធិពលបរទេសទាំងឡាយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្រុមខ្មែរក្រហមបានកកើតឡើងពីចលនាតូចៗកុម្មុយនីស្តនៅទសវត្ស ១៩៦០ ក្រោមរបបសង្គមរាស្ត្រនិយមរបស់សម្តេចសីហនុ។ នៅឆ្នាំ ១៩៧០ មេទ័ពលន់ ណុល បានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់សីហនុ ហើយបង្កើតសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ សីហនុបានសម្ព័ន្ធជាមួយខ្មែរក្រហម ដែលធ្វើឲ្យចលនានេះទទួលបានការគាំទ្រកាន់តែច្រើន ជាពិសេសពីប្រជាកសិករនៅតំបន់ជនបទ។

នៅថ្ងៃទី ១៧ មេសា ១៩៧៥ កម្លាំងខ្មែរក្រហមបានដណ្តើមកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញ និងប្តូរឈ្មោះប្រទេសជាកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។ របបនេះបានអនុវត្តគោលនយោបាយបណ្តេញប្រជាជនចេញពីទីក្រុងដោយប្រើហិង្សា លុបបំបាត់ប្រាក់កាក់ ទ្រព្យសម្បត្តិឯកជន សាសនា និងបានធ្វើឃាតរង្គាលលើបញ្ញវន្ត គ្រូបង្រៀន និងអ្នកប្រឆាំង ដោយចាត់ទុកពួកគេជា "សត្រូវរបស់អង្គការ"។ គោលនយោបាយ "ឆ្នាំសូន្យ" (Year Zero) ដែលមានបំណងចាប់ផ្តើមប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីរបស់ប្រទេស ត្រូវបានអនុវត្តដោយគ្មានមេត្តា។

ក្នុងពេលដំណាលគ្នា ការបោសសំអាតផ្ទៃក្នុងបានកើតឡើងយ៉ាងសាហាវ ជាពិសេសនៅគុកទួលស្លែង (S-21) ដែលមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានធ្វើទារុណកម្ម និងសម្លាប់។ ក្រោយសង្គ្រាមព្រំដែនជាមួយវៀតណាម និងការឈ្លានពានរបស់កងទ័ពវៀតណាមនៅខែធ្នូ ១៩៧៨ របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានទម្លាក់នៅដើមឆ្នាំ ១៩៧៩។ ប៉ុន្តែ ខ្មែរក្រហមនៅតែបន្តធ្វើសង្គ្រាមទ័ពព្រៃ និងមានទីតាំងនៅតាមព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា រហូតដល់ការបែកបាក់ចុងក្រោយនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ ក្រោយមរណភាពរបស់ប៉ុល ពត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្មែរក្រហមគឺផ្តោតលើការបង្កើតសង្គមកសិកម្មសុទ្ធ ដោយបណ្តេញប្រជាជនទីក្រុងទាំងអស់ឲ្យទៅធ្វើការនៅស្រែ និងស្ថាបនាប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ។ លុយកាក់ត្រូវបានលុបចោល ពាណិជ្ជកម្មឯកជនត្រូវបានហាមឃាត់ ហើយប្រជាជនត្រូវបង្ខំឲ្យធ្វើការជាក្រុមសហករណ៍ដោយគ្មានថ្ងៃឈប់សម្រាក។ គោលដៅផលិតស្រូវដ៏មហិមាត្រូវបានដាក់ចេញ ប៉ុន្តែការខ្វះស្បៀងអាហារ ការធ្វើទារុណកម្ម និងការបង្ខំឲ្យធ្វើការហួសកម្លាំងបានបណ្តាលឲ្យមានគ្រោះទុរភិក្សធ្ងន់ធ្ងរ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ របបនេះបានបំផ្លាញស្ថាប័នអប់រំ សាសនា និងសិល្បៈ។ វត្តអារាម បណ្ណាល័យ និងទីកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើនត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ ឬយកទៅប្រើប្រាស់ជាជង្រុក ឬគុក ដូចជាទួលស្លែងជាដើម។ កុមារត្រូវបានបំបែកចេញពីឪពុកម្តាយ ហើយត្រូវបានបង្ខំឲ្យធ្វើការ ឬបណ្តុះបណ្តាលជាកងទ័ពកុមារ។ បញ្ញវន្ត អ្នកមានសមត្ថភាពវិជ្ជាជីវៈ និងអ្នកកាន់សាសនាត្រូវបានគេធ្វើឃាត ដែលបណ្តាលឲ្យកម្ពុជាបាត់បង់ធនធានមនុស្សដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេសគឺអ្នកស្ទាត់ជំនាញ និងអ្នកមានចំណេះដឹង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការចងក្រងរបស់ Wikipedia ថ្ងៃនេះ ការចងចាំអំពីខ្មែរក្រហមនៅតែមានភាពរស់រវើកក្នុងសង្គមកម្ពុជា។ អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (ហៅម្យ៉ាងទៀតថា សាលាក្តីខ្មែរក្រហម) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីកាត់ទោសមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមជាន់ខ្ពស់ដែលនៅរស់។ សំណុំរឿងសំខាន់ៗរួមមានការកាត់ទោសកាំង ហ្គេកអ៊ាវ (ឌុច) នួន ជា និងខៀវ សំផន ដោយផ្អែកលើបទឧក្រិដ្ឋសង្គ្រាម ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ និងអំពើប្រល័យពូជសាសន៍។ ទោះបីជាតុលាការបានបញ្ចប់បេសកកម្មក៏ដោយ ការពិភាក្សាអំពីយុត្តិធម៌ និងការផ្សះផ្សានៅតែបន្ត។

សារមន្ទីរប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង និងវាលពិឃាតជើងឯក បានក្លាយជាកន្លែងសម្រាប់អប់រំ និងរំលឹកដល់មនុស្សជំនាន់ក្រោយអំពីភាពរន្ធត់នៃរបបនេះ។ ផលប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្ត និងរាងកាយ ដូចជាគ្រាប់មីនដែលនៅសេសសល់ និងជំងឺស្ត្រេសក្រោយរបួស (PTSD) នៅតែប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជនរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រនេះគឺចាំបាច់ ដើម្បីយល់ពីបញ្ហាសង្គម នយោបាយកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន និងការខិតខំរបស់ប្រទេសក្នុងការស្តារឡើងវិញ ក៏ដូចជាការការពារកុំឲ្យមានអំពើឃោរឃៅបែបនេះកើតឡើងម្តងទៀត។