ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

កូរ៉េគឺជាតំបន់ឧបទ្វីបមួយនៅអាស៊ីបូព៌ា ដែលរួមមានឧបទ្វីបកូរ៉េ កោះជេជូ និងកោះតូចៗជាច្រើន។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៤៥ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ តំបន់នេះត្រូវបានបែងចែកនៅត្រង់ ឬជិតខ្សែស្របទី៣៨ រវាងកូរ៉េខាងជើង (សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតកូរ៉េ) និងកូរ៉េខាងត្បូង (សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ)។ តាមវិគីភីឌា ប្រទេសទាំងពីរបានប្រកាសឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៤៨ ហើយបានធ្វើសង្គ្រាមកូរ៉េពីឆ្នាំ ១៩៥០ ដល់ ១៩៥៣។

តំបន់កូរ៉េមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសចិននៅភាគពាយព្យ និងរុស្ស៊ីនៅភាគឦសាន ដោយខណ្ឌចែកដោយទន្លេអាំណុក (យ៉ាលូ) និងទន្លេឌូម៉ាន (ធូមេន) ហើយនៅភាគអាគ្នេយ៍ត្រូវបានបំបែកចេញពីប្រទេសជប៉ុនដោយច្រកសមុទ្រកូរ៉េ។ ការបែងចែកនយោបាយនេះបានធ្វើឲ្យមានប្រព័ន្ធសង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ចខុសគ្នាខ្លាំង ប៉ុន្តែប្រជាជនទាំងពីរនៅតែចែករំលែកប្រវត្តិសាស្ត្រ ភាសា និងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌រួមគ្នា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ឧបទ្វីបកូរ៉េលាតសន្ធឹងប្រវែងប្រហែល ១ ១០០ គីឡូម៉ែត្រពីជើងទៅត្បូង ហើយភាគច្រើនជាតំបន់ភ្នំ មានឆ្នេរសមុទ្រវែងនៅខាងលិច និងខាងត្បូង។ ព្រំប្រទល់ខាងលិចជាសមុទ្រលឿង ឯខាងកើតជាសមុទ្រជប៉ុន (ឬសមុទ្រខាងកើត) ហើយខាងត្បូងជាច្រកសមុទ្រកូរ៉េ។ កោះជេជូ ដែលជាកោះធំជាងគេ ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង និងជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់។

យោងតាមការប៉ាន់ស្មានរបស់វិគីភីឌា ប្រជាជនសរុបនៅលើឧបទ្វីបមានប្រមាណ ៧៧ លាននាក់ ដោយកូរ៉េខាងត្បូងមានចំនួនប្រហែល ៥១ លាននាក់ និងកូរ៉េខាងជើង ២៥ លាននាក់។ ជនជាតិកូរ៉េជាក្រុមជនជាតិភាគច្រើនដាច់ខាត ហើយភាសាកូរ៉េជាភាសាផ្លូវការ ដែលមានគ្រាមភាសាខុសៗគ្នាតាមតំបន់ ប៉ុន្តែនៅតែអាចយល់គ្នាបាន។ ការឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នាអស់រយៈពេលជាង ៧ ទសវត្សរ៍បានបង្កើតភាពខុសគ្នាយ៉ាងធំក្នុងសង្គម និងរបៀបរស់នៅ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រកូរ៉េត្រូវបានកត់ត្រាតាំងពីសម័យនគរ Gojoseon បុរាណ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាបង្កើតឡើងនៅប្រហែលឆ្នាំ ២៣៣៣ មុន គ.ស.។ តាមវិគីភីឌា ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី១ មុន គ.ស. រហូតដល់សតវត្សទី៧ គ.ស. ឧបទ្វីបនេះត្រូវបានបែងចែកជានគរធំៗបីគឺ Goguryeo, Baekje, និង Silla ដែលគេហៅថាសម័យនគរទាំងបី។ នគរ Silla បានបង្រួបបង្រួមតំបន់ភាគខាងត្បូងនៅឆ្នាំ ៦៧៦ ខណៈ Balhae គ្រប់គ្រងភាគខាងជើង។

រាជវង្ស Goryeo (ឆ្នាំ ៩១៨-១៣៩២) បានបន្សល់ទុកនូវឈ្មោះ "Korea" និងសមិទ្ធិផលដូចជា ព្រះត្រ័យបិដកកូរ៉េ និងការបោះពុម្ព Jikji ដោយប្រើអក្សរដែកចល័តដំបូង។ រាជវង្ស Joseon (ឆ្នាំ ១៣៩២-១៩១០) បានបង្កើតអក្ខរក្រមហាងហ្គុលនៅឆ្នាំ ១៤៤៣ ក្រោមព្រះបាទសេជុង ដែលជាសមិទ្ធិផលដ៏សំខាន់សម្រាប់អក្ខរកម្ម។ កូរ៉េបានធ្លាក់ក្រោមការត្រួតត្រារបស់ជប៉ុននៅឆ្នាំ ១៩១០ ហើយការតស៊ូទាមទារឯករាជ្យបានផ្ទុះឡើង ដូចជាចលនាថ្ងៃទី១ មីនា ឆ្នាំ ១៩១៩។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ឧបទ្វីបកូរ៉េត្រូវបានបែងចែកដោយសហភាពសូវៀត និងសហរដ្ឋអាមេរិក តាមខ្សែស្របទី៣៨។ សង្គ្រាមកូរ៉េ (១៩៥០-១៩៥៣) បានបង្កការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយបញ្ចប់ដោយកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ តែគ្មានសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពពេញលេញឡើយ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក កូរ៉េខាងជើងបានអភិវឌ្ឍសង្គមនិយមផ្តាច់ការ ខណៈកូរ៉េខាងត្បូងឆ្លងកាត់ការកែទម្រង់ប្រជាធិបតេយ្យ និងរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា កូរ៉េខាងត្បូងមានសេដ្ឋកិច្ចឈានមុខគេ ដោយ GDP ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់កំពូលក្នុងពិភពលោក។ វិស័យសំខាន់ៗរួមមាន អេឡិចត្រូនិក (Samsung, LG) យានយន្ត (Hyundai, Kia) និងការសាងសង់នាវា។ រលកកូរ៉េ (Hallyu) តាមរយៈ K-pop (BTS, Blackpink) និងស៊េរីទូរទស្សន៍ (K-drama) បានជះឥទ្ធិពលវប្បធម៌ពាសពេញសកលលោក។ ផ្ទុយទៅវិញ កូរ៉េខាងជើងមានសេដ្ឋកិច្ចផែនការណ៍កណ្តាល ដែលពឹងផ្អែកលើឧស្សាហកម្មយោធា និងទទួលរងទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិ បណ្តាលឱ្យមានវិបត្តិស្បៀងជាប្រចាំ។

ផ្នែកវប្បធម៌ប្រពៃណី ភាគីទាំងពីរចែករំលែកបេតិកភណ្ឌដ៏សម្បូរបែបដូចជា ពុទ្ធសាសនា លទ្ធិខុងជឺ ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ (ឧ. ប្រាសាទក្យងបុកកុង) របាំប្រពៃណី (ជិនជូ ក្យុមមូ) សម្លៀកបំពាក់ហាន់បុក និងម្ហូបអាហារដូចជា គីមឈី ដែលជាមុខម្ហូបជាតិ ហើយដំណើរការធ្វើគីមឈី (គីមចាង) ត្រូវបានយូណេស្កូទទួលស្គាល់ជាបេតិកភណ្ឌអរូបី។ ភាពខុសគ្នាផ្នែកមនោគមវិជ្ជាបានធ្វើឱ្យវប្បធម៌វិវត្តខុសគ្នា ប៉ុន្តែឫសគល់រួមនៅតែរឹងមាំ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅបច្ចុប្បន្ន ឧបទ្វីបកូរ៉េនៅតែជាចំណុចស្នូលនៃភូមិសាស្ត្រនយោបាយអន្តរជាតិ។ តាមការរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មាននានា កម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់កូរ៉េខាងជើង និងការសាកល្បងមីស៊ីលជាបន្តបន្ទាប់ បានបង្កភាពតានតឹងនៅក្នុងតំបន់។ ទោះជាយ៉ាងណា កិច្ចប្រជុំកំពូលរវាងមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង និងកូរ៉េខាងត្បូងនៅឆ្នាំ ២០១៨ បានបង្ហាញពីលទ្ធភាពនៃការសន្ទនា និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ទោះបីវឌ្ឍនភាពនៅមានកម្រិតក៏ដោយ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រទេសកូរ៉េមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយកម្ពុជា។ កូរ៉េខាងត្បូងជាអ្នកវិនិយោគដ៏ធំ និងជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់។ ពលករខ្មែររាប់ម៉ឺននាក់ធ្វើការក្រោមប្រព័ន្ធ EPS នៅកូរ៉េខាងត្បូង ខណៈ K-pop និង K-drama មានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងក្នុងចំណោមយុវជនខ្មែរ។ បញ្ហាកូរ៉េខាងជើង រួមទាំងអ្នករត់ចោលជួរ និងស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស ក៏ជាប្រធានបទដែលត្រូវបានតាមដានជាអន្តរជាតិផងដែរ។