ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស គណបក្សគួមីនតាង (Kuomintang ឬ KMT) គឺជាគណបក្សនយោបាយដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងសាធារណរដ្ឋចិន (តៃវ៉ាន់)។ គណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយលោក ស៊ុន យ៉ាតសេន ហើយធ្លាប់ជាគណបក្សកាន់អំណាចតែមួយគត់នៅចិនដីគោកពីឆ្នាំ១៩២៨ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៩ មុនពេលដកថយមកតៃវ៉ាន់ក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិលចិនបញ្ចប់។ បច្ចុប្បន្ននេះ KMT ជាគណបក្សនិន្នាការកណ្ដាលស្តាំទៅស្តាំនិយម និងជាសមាជិកធំបំផុតនៅក្នុងសម្ព័ន្ធខៀវ ដែលជាក្រុមនយោបាយមួយក្នុងចំណោមក្រុមធំៗពីរនៅតៃវ៉ាន់។ គូប្រជែងចម្បងរបស់ KMT គឺគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យរីកចម្រើន (DPP) ដែលជាគណបក្សធំបំផុតនៅក្នុងសម្ព័ន្ធបៃតង។

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៥ KMT គឺជាគណបក្សមានសមាជិកសភាច្រើនជាងគេនៅក្នុងសភានីតិបញ្ញត្តិតៃវ៉ាន់ ហើយមានប្រធានគណបក្សគឺលោកស្រី ឆេង លីវ៉ុន (Cheng Li-wun)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ដំបូងឡើយ មូលដ្ឋានអំណាចរបស់ KMT ស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសចិនដីគោក ជាពិសេសតំបន់ភាគខាងត្បូង និងកណ្តាល។ ក្រោយឆ្នាំ១៩៤៩ គណបក្សទាំងមូលបានផ្លាស់ទីមកកាន់កោះតៃវ៉ាន់ ហើយទីស្នាក់ការកណ្តាលត្រូវបានដាក់នៅរដ្ឋធានីតៃប៉ិ។ តាម Wikipedia អគារទីស្នាក់ការចាស់ដែលសាងសង់ទល់មុខអគារប្រធានាធិបតីដោយផ្ទាល់ ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជានិមិត្តរូបនៃភាពមហាសាលនិងឥទ្ធិពលរបស់ KMT រហូតដល់វាត្រូវបានលក់ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ឯកជននៅឆ្នាំ២០០៦ ហើយគណបក្សបានផ្លាស់ទៅអគារសមរម្យជាងនៅតំបន់ផ្សេងក្នុងទីក្រុងតៃប៉ិ។

KMT មានវត្តមានយ៉ាងរឹងមាំនៅទូទាំងកោះតៃវ៉ាន់ និងកោះតូចៗជុំវិញ ដូចជាកោះគីនមេនជាដើម។ លើសពីនេះ គណបក្សក៏មានការិយាល័យសាខាជាច្រើននៅតាមសហគមន៍ចិនទូទាំងពិភពលោក ដូចជានៅសាន់ហ្វ្រាន់ស៊ីស្កូ ញូវយ៉ក វ៉ាន់គូវ័រ ស៊ីដនី និងសេអ៊ូល ជាដើម។ ការិយាល័យទាំងនេះតែងតែបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលសហគមន៍ និងពង្រឹងទំនាក់ទំនងរវាងជនភៀសខ្លួនចិនជាមួយនឹងបក្សរបស់ខ្លួន។ សមាជិកភាគច្រើនជាជនជាតិចិនហាន ហើយអ្នកគាំទ្រគណបក្សរួមមានប្រជាជនតៃវ៉ាន់គ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ ជាពិសេសមនុស្សជំនាន់មុន និងជនភៀសខ្លួនចិនដែលមកតៃវ៉ាន់ក្រោយឆ្នាំ១៩៤៩។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia គណបក្សគួមីនតាងមានឫសគល់ពីចលនាបដិវត្តន៍ដែលដឹកនាំដោយលោក ស៊ុន យ៉ាតសេន ក្នុងគោលបំណងផ្តួលរំលំរាជវង្សឈីង។ បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ស៊ិនហៃឆ្នាំ១៩១២ ក្រុមបដិវត្តន៍បានបង្រួបបង្រួមគ្នាបង្កើតជាគណបក្សជាតិនិយមចិន (KMT) ជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ១៩១៩។ សមាជជាតិលើកទី១បានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ១៩២៤ ដោយមានការចូលរួមពីបក្សកុម្មុយនីស្តចិន ប៉ុន្តែសម្ព័ន្ធភាពនេះត្រូវបានបែកបាក់ដោយលោក ឈៀង កៃឆេក ដែលឡើងកាន់តំណែងជាអ្នកដឹកនាំ KMT ក្រោយមរណភាពរបស់លោក ស៊ុន យ៉ាតសេន នៅឆ្នាំ១៩២៥។

នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ឈៀង KMT បានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការបង្រួបបង្រួមភាគខាងជើង (Northern Expedition) ពីឆ្នាំ១៩២៦ ដល់ឆ្នាំ១៩២៨ ដែលបានផ្តួលរំលំពួកមេទ័ពសក្តិភូមិ និងបង្រួបបង្រួមប្រទេសចិនភាគច្រើនឱ្យស្ថិតក្រោមរដ្ឋាភិបាលជាតិនិយមនៅណានជីង។ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ KMT បានផ្តោតលើការកសាងជាតិ ប៉ុន្តែត្រូវប្រឈមនឹងការឈ្លានពានពីជប៉ុន ដែលឈានដល់សង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទី២ (១៩៣៧-១៩៤៥)។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ សង្គ្រាមស៊ីវិលចិនបានបន្តយ៉ាងខ្លាំងក្លារវាង KMT និងកុម្មុយនីស្ត។ នៅឆ្នាំ១៩៤៩ KMT បានទទួលបរាជ័យ ហើយបានដកថយទៅកាន់កោះតៃវ៉ាន់ បង្កើតរដ្ឋាភិបាលនិរទេស។ តាម Wikipedia រយៈពេលជាង ៤០ឆ្នាំនៅតៃវ៉ាន់ KMT បានគ្រប់គ្រងក្រោមច្បាប់យោធា ដោយអនុវត្តយុទ្ធនាការ White Terror ដែលបង្ក្រាបអ្នកប្រឆាំងនយោបាយ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ គណបក្សបានអនុវត្តកំណែទម្រង់ដីធ្លី និងជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ប្រែក្លាយតៃវ៉ាន់ទៅជាប្រទេសឧស្សាហកម្មទំនើប។ ការបញ្ចប់ច្បាប់យោធានៅឆ្នាំ១៩៨៧ បានបើកផ្លូវឱ្យមានលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ហើយនៅឆ្នាំ២០០០ KMT បានបាត់បង់អំណាចជាលើកដំបូងទៅឱ្យ DPP ដែលជាគូប្រជែងនយោបាយចម្បង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

KMT បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចតៃវ៉ាន់។ តាម Wikipedia គោលនយោបាយកំណែទម្រង់ដីធ្លី "ដីជូនអ្នកស្រែ" ដែលដឹកនាំដោយលោក ឆេន ឆេង បានបង្កើនផលិតភាពកសិកម្ម និងរំដោះកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ឧស្សាហកម្ម។ រដ្ឋាភិបាល KMT បានជំរុញយុទ្ធសាស្ត្រឧស្សាហូបនីយកម្មផ្តោតលើការនាំចេញ ដែលនាំឱ្យមាន "អច្ឆរិយៈសេដ្ឋកិច្ចតៃវ៉ាន់" ហើយប្រែក្លាយកោះនេះឱ្យក្លាយជាសេដ្ឋកិច្ចធំមួយក្នុងពិភពលោក។

ផ្នែកវប្បធម៌ KMT បានលើកកម្ពស់គោលការណ៍បីរបស់លោក ស៊ុន យ៉ាតសេន គឺ បដិវត្តន៍ជាតិ ប្រជាធិបតេយ្យ និងសុខុមាលភាពប្រជាជន។ គណបក្សបានបង្កើតប្រព័ន្ធអប់រំដែលផ្សព្វផ្សាយភាសាចិនកុកងឺ (Mandarin) ជាភាសាជាតិ និងពង្រឹងអត្តសញ្ញាណចិន ដែលជួនកាលត្រូវបានគេរិះគន់ថាបានបង្ក្រាបភាសានិងវប្បធម៌ក្នុងស្រុកតៃវ៉ាន់ ដូចជាភាសាតៃវ៉ាន់នីស និងភាសាហាក់កា។ ទោះយ៉ាងណា នៅក្នុងយុគសម័យប្រជាធិបតេយ្យ គោលនយោបាយវប្បធម៌បានបន្ធូរបន្ថយ ហើយ KMT ខ្លួនឯងក៏បានសម្របខ្លួនទៅនឹងសង្គមពហុវប្បធម៌ផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ KMT គឺជាគណបក្សប្រឆាំងដ៏សំខាន់នៅតៃវ៉ាន់ ហើយបន្តដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងនយោបាយរបស់កោះនេះ។ យោងតាម Wikipedia គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៥ លោកស្រី ឆេង លីវ៉ុន ជាប្រធានគណបក្ស ហើយ KMT កាន់កាប់អាសនៈច្រើនជាងគេនៅក្នុងសភានីតិបញ្ញត្តិតៃវ៉ាន់ ដែលធ្វើឱ្យវាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើដំណើរការបង្កើតច្បាប់។ គោលជំហរសំខាន់របស់ KMT គឺការលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌ជាមួយចិនដីគោក ដោយឈរលើមូលដ្ឋាន "ការយល់ស្របឆ្នាំ១៩៩២" ដែលទទួលស្គាល់គោលជំហរ "ចិនតែមួយ" ប៉ុន្តែអនុញ្ញាតឱ្យភាគីនីមួយៗមានការបកស្រាយខុសគ្នា។

KMT ក៏កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាជាច្រើន រួមទាំងការផ្លាស់ប្តូរប្រជាសាស្ត្រ ការកើនឡើងនៃអារម្មណ៍ឯករាជ្យនិយមក្នុងចំណោមយុវជនតៃវ៉ាន់ និងការប្រកួតប្រជែងពី DPP ។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា តៃវ៉ាន់ជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មនិងវិនិយោគដ៏សំខាន់ ហើយស្ថិរភាពឆ្លងច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់មានសារៈសំខាន់ចំពោះតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ទាំងមូល។ ដូច្នេះ ការយល់ដឹងអំពី KMT អាចជួយឱ្យយល់ពីភាពស្មុគស្មាញនៃនយោបាយតៃវ៉ាន់ និងឥទ្ធិពលរបស់វាចំពោះពិភពលោក។