គុយវ៉ែត

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រទេសគុយវ៉ែត (ឈ្មោះផ្លូវការ រដ្ឋគុយវ៉ែត) ស្ថិតនៅអាស៊ីខាងលិច ត្រង់ចុងខាងជើងនៃឈូងសមុទ្រពែរ្ស។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់នៅភាគខាងជើង និងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតនៅភាគខាងត្បូង ហើយស្ថិតនៅក្បែរឆ្នេរអ៊ីរ៉ង់។ គុយវ៉ែតជារដ្ឋទីក្រុងដ៏តូចមួយ ដោយប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅក្នុងតំបន់រាជធានីគុយវ៉ែត ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច។

យោងតាមទិន្នន័យឆ្នាំ២០២៤ គុយវ៉ែតមានប្រជាជនសរុបប្រមាណ ៤,៨២ លាននាក់ ក្នុងនោះមានតែ ១,៥៣ លាននាក់ប៉ុណ្ណោះជាពលរដ្ឋគុយវ៉ែត ខណៈ ៣,២៩ លាននាក់ទៀតជាជនបរទេសមកពីជាង ១០០ ប្រទេស។ សមាមាត្រពលរដ្ឋនេះធ្វើឲ្យគុយវ៉ែតក្លាយជាប្រទេសដែលមានជនបរទេសច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក ដោយពលរដ្ឋមានតិចជាង ៣០% នៃប្រជាជនសរុប។ ប្រទេសនេះជារាជាធិរាជអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មានសភាជាតិ (National Assembly) ដែលមានអំណាចនីតិបញ្ញត្តិខ្លាំងជាងគេក្នុងចំណោមបណ្ដារាជាធិរាជឈូងសមុទ្រ។ គុយវ៉ែតក៏ជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃអង្គការ OPEC និងមានទុនបម្រុងប្រេងធំជាងគេទី៦ របស់ពិភពលោកតាមវិគីភីឌា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

គុយវ៉ែតស្ថិតនៅចុងភាគឦសាននៃឧបទ្វីបអារ៉ាប់ ដោយមានឆ្នេរសមុទ្រប្រវែងប្រមាណ ៥០០ គីឡូម៉ែត្រ តាមបណ្ដោយឈូងសមុទ្រពែរ្ស។ ផ្ទៃដីភាគច្រើនជាវាលខ្សាច់រាបស្មើ លើកលែងតែតំបន់ភ្នំដាច់ស្រយាលមួយចំនួននៅភាគខាងកើត និងកោះមួយចំនួនដូចជា កោះប៊ូប៊ីយ៉ាន (Bubiyan) និងកោះហ្វៃឡាកា (Failaka) ដែលមានសំណល់បុរាណវត្ថុសម័យសេលូស៊ីដ។ អាកាសធាតុជាប្រភេទវាលខ្សាច់ក្តៅហួតហែង ដោយមានរដូវក្តៅវែងឆ្ងាយ និងសីតុណ្ហភាពឡើងដល់ជាង ៥០ អង្សាសេ។ ខ្យល់ព្យុះខ្សាច់កើតឡើងញឹកញាប់នៅរដូវក្ដៅ។

ចំពោះប្រជាជន ក្រៅពីពលរដ្ឋគុយវ៉ែតដែលភាគច្រើនជាជនជាតិអារ៉ាប់ គុយវ៉ែតមានសហគមន៍បរទេសធំៗមកពីឥណ្ឌា បង់ក្លាដែស ប៉ាគីស្ថាន ហ្វីលីពីន អេហ្ស៊ីប ស៊ីរី និងបណ្ដាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ជាច្រើន។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអារ៉ាប់ ប៉ុន្តែភាសាអង់គ្លេសក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យអាជីវកម្ម និងការអប់រំ។ សាសនាអ៊ីស្លាមជាសាសនាផ្លូវការ ហើយប្រជាជនភាគច្រើនជាអ្នកកាន់និកាយស៊ុននី។ ជីវភាពរស់នៅមានកម្រិតខ្ពស់ ដោយប្រជាជនជាង ៩៨% រស់នៅក្នុងទីក្រុង ជាពិសេសក្រុងគុយវ៉ែតនិងតំបន់ជុំវិញ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា តំបន់គុយវ៉ែតធ្លាប់ជាកន្លែងតាំងទីលំនៅរបស់អរិយធម៌បុរាណ រួមទាំងអាណាចក្រសេលូស៊ីដ។ នៅដើមសតវត្សទី១៨ ក្រុមកុលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់បានធ្វើដំណើរមកតាំងទីលំនៅ ហើយគ្រួសារអាល់សាបា (Al Sabah) បានឡើងជាអ្នកដឹកនាំនៅឆ្នាំ ១៧៥៦ ដោយបានបង្កើតរបបគ្រប់គ្រងដែលបន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

ក្រោមចក្រភពអូតូម៉ង់ គុយវ៉ែតជាផ្នែកមួយនៃខេត្តបាសា (Basra Vilayet)។ តាមរយៈអនុសញ្ញាអង់គ្លេស-អូតូម៉ង់ឆ្នាំ ១៩១៣ និងកិច្ចព្រមព្រៀងអាណាព្យាបាលឆ្នាំ ១៩១៤ គុយវ៉ែតបានក្លាយជារដ្ឋស្វយ័តក្រោមការការពាររបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ ប្រេងកាតត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ ១៩៣៨ ដោយក្រុមហ៊ុន Kuwait Oil Company ហើយក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ គុយវ៉ែតបានចាប់ផ្ដើមនាំចេញប្រេង ធ្វើឲ្យប្រទេសមានការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ គុយវ៉ែតបានទទួលឯករាជ្យពេញលេញពីចក្រភពអង់គ្លេសនៅឆ្នាំ ១៩៦១។

ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យទំនើបគឺការឈ្លានពានដោយប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់នៅថ្ងៃទី ២ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៩០ ក្រោមរបបសាដាម ហ៊ូសេន។ ការកាន់កាប់នេះបាននាំទៅដល់សង្គ្រាមឈូងសមុទ្រ ដែលកម្លាំងចម្រុះអន្តរជាតិដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិកបានរំដោះប្រទេសគុយវ៉ែតវិញនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៩១។ ក្នុងពេលដកថយ កងទ័ពអ៊ីរ៉ាក់បានដុតបំផ្លាញអណ្ដូងប្រេងជាង ៧០០ កន្លែង បណ្ដាលឲ្យមានគ្រោះមហន្តរាយបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្រោយការរំដោះ គុយវ៉ែតបានស្តារឡើងវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយបានបន្តការអភិវឌ្ឍនយោបាយ ដូចជាការផ្ដល់សិទ្ធិបោះឆ្នោតដល់ស្ត្រីនៅឆ្នាំ ២០០៥ ដែលជាជំហានសំខាន់ក្នុងតំបន់ឈូងសមុទ្រ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចគុយវ៉ែតពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើធនធានប្រេងកាត ដែលមានប្រមាណ ៧% នៃទុនបម្រុងប្រេងពិភពលោក និងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ៦ ធំជាងគេ។ រូបិយប័ណ្ណឌីណាគុយវ៉ែត ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារូបិយប័ណ្ណដែលមានតម្លៃខ្ពស់បំផុតនៅលើពិភពលោក។ គុយវ៉ែតមានមូលនិធិវិនិយោគអធិបតេយ្យដ៏ធំមួយគឺអាជ្ញាធរវិនិយោគគុយវ៉ែត (Kuwait Investment Authority) ដែលគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិពីចំណូលប្រេង។ ក្រៅពីប្រេង គុយវ៉ែតកំពុងខិតខំធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ចក្រោមគម្រោង "គុយវ៉ែតវីហ្សិន ២០៣៥" ដោយពង្រីកវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ អចលនទ្រព្យ និងទេសចរណ៍។

វប្បធម៌គុយវ៉ែតមានមូលដ្ឋានលើប្រពៃណីអារ៉ាប់ និងអ៊ីស្លាម ប៉ុន្តែក៏ទទួលឥទ្ធិពលពីការបើកទូលាយចំពោះពិភពលោកតាមរយៈពាណិជ្ជកម្ម និងប្រជាជនចម្រុះជាតិសាសន៍។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ គុយវ៉ែតជាមជ្ឈមណ្ឌលសាងសង់កប៉ាល់ឈើបែបដូ (dhow) និងពាណិជ្ជកម្មគុជ។ សព្វថ្ងៃ គុយវ៉ែតមានស្ថាបត្យកម្មទំនើបដូចជា ប៉មគុយវ៉ែត ប៉មរំដោះ (Liberation Tower) និងអគារខ្ពស់ៗដូចជាអគារ Al Hamra Tower។ សិល្បៈសម្ដែងក៏រីកចម្រើន ដោយគុយវ៉ែតត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមជ្ឈមណ្ឌលល្ខោនរបស់ពិភពអារ៉ាប់។ ម្ហូបអាហារដូចជា ម៉ាចប៊ូស (machboos) ជាមុខម្ហូបប្រពៃណី ខណៈកីឡាដែលពេញនិយមជាងគេគឺបាល់ទាត់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ គុយវ៉ែតបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្ដូរនយោបាយសំខាន់។ ព្រះរាជាធិរាជ Sheikh Mishal Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah បានឡើងគ្រងរាជ្យនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៣ បន្ទាប់ពីការសោយទីវង្គតរបស់ព្រះរាជាធិរាជមុន។ លោកបានបន្តពង្រឹងទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយមហាអំណាចដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក ឥណ្ឌា និងចិន ដូចមានភស្តុតាងតាមរយៈជំនួបនានា។ គុយវ៉ែតក៏កំពុងដើរតួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួលក្នុងកិច្ចការតំបន់ ពិសេសក្នុងក្របខ័ណ្ឌក្រុមប្រឹក្សាសហប្រតិបត្តិការឈូងសមុទ្រ (GCC) ហើយកំពុងជួយសម្រួលទំនាក់ទំនងរវាងបណ្ដាប្រទេសឈូងសមុទ្រនិងអ៊ីរ៉ង់ផងដែរ។

សម្រាប់កម្ពុជា គុយវ៉ែតជាប្រទេសដែលមានឥទ្ធិពលខាងថាមពលសកល។ ការប្រែប្រួលនៃផលិតកម្មប្រេង និងគោលនយោបាយ OPEC អាចជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើថ្លៃឥន្ធនៈក្នុងស្រុក។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ដោយសារមានពលករខ្មែររាប់ពាន់នាក់ធ្វើការក្នុងវិស័យសំណង់និងសេវាកម្មនៅគុយវ៉ែត ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងច្បាប់ការងារនៅទីនោះគឺជាប្រធានបទដែលត្រូវតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។