ឡាប៉ាស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ទីក្រុងឡាប៉ាស (La Paz) ដែលមានឈ្មោះផ្លូវការថា "នូអេស្ត្រា សេញ៉ូរ៉ា ដេ ឡាប៉ាស" គឺជាទីតាំងរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសបូលីវី។ វាជាទីក្រុងធំទីបីនៅក្នុងប្រទេស ដោយមានប្រជាជនចំនួន ៧៥៥.៧៣២ នាក់តាមទិន្នន័យឆ្នាំ ២០២៤។ តំបន់ទីប្រជុំជនដែលរួមមានទីក្រុងអែលអាល់តូ (El Alto) និងទីក្រុងតូចៗជុំវិញ មានប្រជាជនប្រមាណ ២,២ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាតំបន់ទីក្រុងធំទីពីរបន្ទាប់ពីសាន់តាក្លូស (Santa Cruz de la Sierra) ដែលមានប្រជាជន ២,៣ លាននាក់។ ឡាប៉ាសក៏ជារដ្ឋធានីនៃខេត្ត (department) ឈ្មោះឡាប៉ាសដូចគ្នាផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ឡាប៉ាសស្ថិតនៅក្នុងជួរភ្នំអង់ដេស ក្នុងប្រទេសបូលីវី។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានកំណត់ដោយភូមិសាស្ត្រភ្នំខ្ពស់ ហើយភ្នំអ៊ីលីម៉ានី (Illimani) ដែលមានកំពូលគ្របដណ្ដប់ដោយព្រិលពេញមួយឆ្នាំគ្របដណ្ដប់ផ្ទៃមេឃទីក្រុង។ ដោយសារទីតាំងភូមិសាស្ត្រនិងរយៈកម្ពស់ខ្ពស់របស់វា ឡាប៉ាសមានអាកាសធាតុប្លែក គឺរដូវក្ដៅមានភ្លៀង រដូវរងាស្ងួត និងសីតុណ្ហភាពមិនប្រែប្រួលខ្លាំងពេញមួយឆ្នាំ។ ទីក្រុងនេះទទួលការផ្គត់ផ្គង់ទឹកសំខាន់ៗពីបឹងក្បែរៗដែលទទួលទឹកពីផ្ទាំងទឹកកកនៃជួរភ្នំអង់ដេស។

តាមរូបថតពី Wikipedia ឡាប៉ាសមានសង្កាត់ជាច្រើនរួមមាន កូតាអ៊ូម៉ា (Cotahuma) ដែលជាទីតាំងសង្កាត់សានហ្ករហេ (San Jorge) សង្កាត់សុផូកាឈី (Sopocachi) ដែលមានផ្លាហ្សាអាបារ៉ូអា (Plaza Abaroa) និងតំបន់ភាគខាងត្បូងដូចជាកាឡាកូតូ (Calacoto) ជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ទីក្រុងឡាប៉ាសមានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែបដែលអាចមើលឃើញតាមរយៈស្ថាបត្យកម្មរបស់វា។ ដើមឡើយជាទីក្រុងដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយពួកអាណានិគមអេស្ប៉ាញ ឡាប៉ាសបានរក្សាបាននូវអគារសម័យអាណានិគមជាច្រើន។ ផ្លូវកាឡេយ៉ាអេន (Calle Jaén) នៅកណ្តាលប្រវត្តិសាស្ត្រមានអគារសម័យអាណានិគមអេស្ប៉ាញដែលត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អ។ ព្រះវិហារបាស៊ីលីកាសាន់ហ្វ្រង់ស៊ីស្កូ (Basilica of San Francisco) ដែលត្រូវបានសាងសង់នៅឆ្នាំ ១៧៤៣ និងព្រះវិហារកាតេដ្រាល់បាស៊ីលីការបស់ព្រះនាងនៃសន្តិភាព (Cathedral Basilica of Our Lady of Peace) ដែលត្រូវបានកសាងនៅឆ្នាំ ១៨៣៥ គឺជាសំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់នៅកណ្តាលទីក្រុង។ អគារប៉ាឡាស្យូ ឃ្មេម៉ាដូ (Palacio Quemado) ក៏ជាអគាររដ្ឋាភិបាលប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែរ។

រូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រពីចន្លោះឆ្នាំ ១៩០៩ ដល់ ១៩២០ បង្ហាញពីទិដ្ឋភាពទីក្រុងឡាប៉ាសដែលមានភ្នំអ៊ីលីម៉ានីនៅព័ទ្ធជុំវិញ។ នេះបង្ហាញពីរបៀបដែលទីក្រុងបានរក្សាទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយទេសភាពភ្នំរបស់វាអស់រយៈពេលជាងមួយសតវត្សរ៍។

ទីលានធំរបស់ទីក្រុងគឺ ផ្លាហ្សា ម៉ូរីយ៉ូ (Plaza Murrillo) ដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងរូបថតឆ្នាំ ១៩៨៧ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយនិងសង្គមដ៏សំខាន់អស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ក្នុងនាមជាទីក្រុងរដ្ឋាភិបាល ឡាប៉ាសជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់របស់បូលីវី។ អគារធនាគារកណ្តាលបូលីវី (Banco Central de Bolivia) និងអគារផ្សារមូលបត្របូលីវី (Bolsa Boliviana de Valores) គឺជាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុសំខាន់ៗដែលមានទីតាំងនៅក្នុងទីក្រុងនេះ។ វិស័យទេសចរណ៍ក៏ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ឡាប៉ាសផងដែរ ដោយមានទីផ្សារដូចជា ផ្សារមេធ្មប់ (Witches' Market) និងផ្លូវលីណារ៉េស (Linares Street) ជាកន្លែងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរយ៉ាងច្រើន។ ផ្លូវពាសេអូ ដេល ប្រាដូ (Paseo del Prado) គឺជាផ្លូវដ៏មមាញឹកមួយសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មនិងសកម្មភាពទីក្រុង។

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia វប្បធម៌នៅឡាប៉ាសរួមបញ្ចូលនូវម្ហូបអាហារប្រពៃណី ដូចជា "ផ្លាតូ ប៉ាសេញូ" (plato paceño) ដែលធ្វើពីសណ្តែកលីម៉ា ដំឡូង ពោតស និងឈីសចៀន។ សិប្បកម្មមានដូចជា អាហ្កាយ៉ូ (aguayos) ដែលជាក្រណាត់ប្រពៃណីដែលមានលក់នៅតាមទីផ្សារ។ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រចាំឆ្នាំដ៏សំខាន់មួយគឺ ពិព័រណ៍អាឡាស៊ីតាស (Alasitas) ដែលមនុស្សទិញរបស់តូចៗតំណាងឱ្យបំណងប្រាថ្នារបស់ពួកគេ ហើយបួងសួងដល់ព្រះនៃសេចក្ដីចម្រើនឈ្មោះ អេកេកូ (Ekeko) ។ ទីក្រុងក៏មានពហុកីឡដ្ឋានហេរណាន់ដូ ស៊ីលេស (Hernando Siles Stadium) ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលកីឡាដ៏សំខាន់មួយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ឡាប៉ាសកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាទំនើបកម្ម និងបញ្ហាប្រឈមផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ ប្រព័ន្ធគមនាគមន៍មីតេឡេហ្វេរីកូ (Mi Teleférico) ដែលជាប្រព័ន្ធរថយន្តខ្សែកាបឡានដឹកអ្នកដំណើរក្នុងទីក្រុងធំជាងគេនៅលើពិភពលោក បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការដោះស្រាយបញ្ហាចរាចរណ៍ និងការតភ្ជាប់សង្កាត់ផ្សេងៗគ្នា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនប្រពៃណីដូចជារថយន្តក្រុងតូចៗ (micros) ដំណើរការដោយសហជីពអ្នកបើកបរ និងរថយន្តក្រុងទំនើបពូម៉ាកាតារី (PumaKatari) ក៏បម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសាធារណៈផងដែរ។ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិអែលអាល់តូ (El Alto International Airport) និងស្ថានីយរថយន្តក្រុងឡាប៉ាស គឺជាចំណុចភ្ជាប់ដ៏សំខាន់សម្រាប់ការធ្វើដំណើរក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិ។ ផ្លូវហាយវេឡាប៉ាស-អែលអាល់តូ តភ្ជាប់ទីក្រុងទាំងពីរយ៉ាងមមាញឹក។

ក្រៅពីការដឹកជញ្ជូន ឡាប៉ាសក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍នៅតាមដងផ្លូវសំខាន់ៗ ដូចជាវិថីម៉ារីស្កាល់ សាន់តាក្លូស (Mariscal Santa Cruz Avenue) ជាដើម។ លើសពីនេះ ការពឹងផ្អែកលើផ្ទាំងទឹកកកសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក ធ្វើឱ្យទីក្រុងងាយរងគ្រោះពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ក្នុងនាមជាទីតាំងរដ្ឋាភិបាលបូលីវី ឡាប៉ាសតែងត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងព័ត៌មានអន្តរជាតិទាក់ទងនឹងនយោបាយក្នុងតំបន់អាមេរិកឡាទីន។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការស្វែងយល់ពីទីក្រុងដូចជាឡាប៉ាស អាចផ្តល់ទស្សនវិស័យថ្មីៗអំពីរបៀបដែលទីក្រុងនៅលើភ្នំអាចដោះស្រាយបញ្ហាអភិវឌ្ឍន៍ និងបរិស្ថាន ក៏ដូចជាការយល់ដឹងពីវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបរបស់ពិភពលោក។