ទីផ្សារការងារ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ទីផ្សារការងារ គឺជាយន្តការសេដ្ឋកិច្ចដែលនិយោជក និងកម្មករ ធ្វើអន្តរកម្មដើម្បីកំណត់ប្រាក់ឈ្នួល និងកម្រិតការងារ។ តាម Wikipedia សេដ្ឋកិច្ចការងារ (Labour economics) គឺជាផ្នែករងនៃសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យា ដែលសិក្សាអំពីកម្លាំងពលកម្មជាធាតុចូលក្នុងផលិតកម្មសេដ្ឋកិច្ច។ វាស្ទង់មើលទីផ្សារការងារ និងការសម្រេចចិត្តសេដ្ឋកិច្ចរបស់តួអង្គដែលចូលរួមក្នុងទីផ្សារទាំងនេះ។ ការយល់ដឹងអំពីទីផ្សារការងារ គឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការកំណត់គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរបស់ប្រជាជនភាគច្រើន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីផ្សារការងារមិនដូចគ្នានៅទូទាំងពិភពលោកឡើយ។ វាប្រែប្រួលទៅតាមកត្តាភូមិសាស្ត្រ ដូចជា កម្រិតនៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច គោលនយោបាយចំណាកស្រុក និងរចនាសម្ព័ន្ធប្រជាសាស្ត្រ។ នៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជា ភាគរយធំនៃកម្មករស្ថិតក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងវិស័យក្រៅប្រព័ន្ធ (informal sector) ដែលជាប្រភពចំណូលចម្បងសម្រាប់គ្រួសារជាច្រើន។ រីឯប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍វិញ មានកម្មករកាន់តែច្រើនក្នុងវិស័យសេវាកម្ម និងបច្ចេកវិទ្យា។ យោងតាម Wikipedia ការផ្គត់ផ្គង់កម្លាំងពលកម្ម ត្រូវបានកំណត់ដោយចំនួនប្រជាជនដែលមានសមត្ថភាពធ្វើការ អត្រាកំណើត កម្រិតអប់រំ និងការធ្វើចំណាកស្រុក។ ការធ្វើចំណាកស្រុកពីតំបន់ជនបទទៅទីក្រុង និងពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ដូចបង្ហាញតាមរយៈពាណិជ្ជកម្មជ្រើសរើសពលកម្មនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី គឺជាលក្ខណៈសំខាន់នៃទីផ្សារការងារក្នុងតំបន់អាស៊ាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការសិក្សាអំពីទីផ្សារការងារមានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ ដោយចាប់ផ្តើមពីសតវត្សទី ១៨ ជាមួយនឹងទស្សនវិទូ អ័ាដាម ស្ម៊ីធ។ នៅក្នុងស្នាដៃ "The Wealth of Nations" ស្ម៊ីធបានពន្យល់ពីរបៀបដែលការបែងចែកការងារ (division of labour) អាចបង្កើនផលិតភាព។ នៅសតវត្សទី ១៩ លោក កាល ម៉ាក្ស បានរិះគន់មូលធននិយម ដោយលើកឡើងថាកម្លាំងពលកម្មជាប្រភពនៃតម្លៃ ហើយថាកម្មករត្រូវបានកេងប្រវ័ញ្ច។ តាម Wikipedia នៅដើមសតវត្សទី ២០ ទ្រឹស្តីនីអូគ្លាសស៊ីក (neoclassical) បានលេចចេញឡើង ដោយវិភាគតុល្យភាពរវាងម៉ោងធ្វើការនិងម៉ោងទំនេររបស់កម្មករ។ ទ្រឹស្តីនេះសន្មតថាកម្មករជ្រើសរើសចំនួនម៉ោងធ្វើការដោយផ្អែកលើប្រាក់ឈ្នួល និងចំណូលចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន។ បន្ទាប់មក មានការវិវត្តនៃទ្រឹស្តីដែលពិចារណាពីតួនាទីរបស់សហជីព គោលនយោបាយប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា និងភាពអត់ការងារធ្វើ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ទីផ្សារការងារដើរតួនាទីគន្លឹះក្នុងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ព្រោះវាភ្ជាប់ទៅនឹងផលិតកម្ម ការប្រើប្រាស់ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ តាម Wikipedia តម្រូវការកម្លាំងពលកម្មចេញមកពីនិយោជក ដែលត្រូវការកម្មករដើម្បីផលិតទំនិញនិងសេវាកម្ម ខណៈការផ្គត់ផ្គង់កម្លាំងពលកម្មចេញមកពីប្រជាជន។ អន្តរកម្មនេះកំណត់ប្រាក់ឈ្នួល និងកម្រិតការងារ។ លើសពីនេះ វប្បធម៌ការងារក៏មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដែរ៖ ក្នុងសង្គមខ្លះដូចជាប្រទេសជប៉ុន ឬកូរ៉េខាងត្បូង ការងារត្រូវបានចាត់ទុកជាតម្លៃស្នូល ហើយមនុស្សធ្វើការច្រើនម៉ោង។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅប្រទេសខ្លះទៀត ការមានតុល្យភាពជីវិតការងារ គឺជាអាទិភាព។ នៅកម្ពុជា វិស័យពលកម្មក្រៅប្រព័ន្ធ ដូចជា ពាណិជ្ជកម្មតាមផ្លូវ និងកសិកម្មគ្រួសារ នៅតែមានទំហំធំធេង និងជាប្រភពចំណូលសម្រាប់ភាគច្រើននៃប្រជាជន។ ស្វែងយល់ពីចំណុចនេះ ជួយឲ្យរដ្ឋាភិបាលរៀបចំគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងយុគសម័យបច្ចុប្បន្ន ទីផ្សារការងារកំពុងទទួលរងនូវការផ្លាស់ប្តូរជាសាកល ដោយសារបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ជាពិសេស AI និងស្វ័យប្រវត្តិកម្ម (automation)។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការពលកម្មអន្តរជាតិ (ILO) ការងារបែបប្រពៃណីជាច្រើនកំពុងប្រឈមនឹងការកែប្រែ ឬការបាត់បង់ ខណៈដែលការងារថ្មីៗក៏កើតឡើងដូចគ្នា។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វិស័យដូចជា កាត់ដេរ និងផលិតកម្ម ដែលផ្តល់ការងារដល់កម្មកររាប់សែននាក់ កំពុងប្រឈមនឹងការប្រកួតប្រជែងពីខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ពិភពលោក និងការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ។ ការអប់រំ និងការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញថ្មីៗ ដូចជាជំនាញឌីជីថល ក្លាយជាកត្តាចាំបាច់ ដើម្បីឲ្យកម្មករខ្មែរអាចសម្របខ្លួនបាននឹងនិន្នាការថ្មីៗនេះ។ គោលនយោបាយប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមា សិទ្ធិការងារ និងការពង្រីកសន្តិសុខសង្គម ក៏ជារឿងសំខាន់ដែលអ្នកអាន KhmerPulse គួរបន្តតាមដាន ព្រោះវាប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងតំបន់។