ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

បឹងការីបា (Lake Kariba) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបឹងសិប្បនិម្មិត និងអាងស្តុកទឹកធំជាងគេបំផុតលើពិភពលោក បើគិតតាមបរិមាណទឹកដែលផ្ទុកនៅក្នុងបឹង។ តាមវិគីភីឌា បឹងនេះស្ថិតនៅចម្ងាយ ១៣០០ គីឡូម៉ែត្រ (៨១០ ម៉ាយ) ពីច្រកមាត់ទន្លេហ្សាំបេហ្ស៊ី ដែលហូរទៅកាន់មហាសមុទ្រឥណ្ឌា។ វាមានទីតាំងជាប់នឹងព្រំដែនរវាងប្រទេសហ្សំប៊ី និងប្រទេសស៊ីមបាវេ។

ចំណុចលេចធ្លោរបស់បឹងការីបាគឺ វាមិនមែនជាបឹងធម្មជាតិទេ ប៉ុន្តែជាអាងស្តុកទឹកដែលកើតចេញពីទំនប់ការីបា។ តាមវិគីភីឌា ទំនប់នេះស្ថិតនៅចុងភាគឦសាននៃបឹង ហើយការសាងសង់ទំនប់បានធ្វើឲ្យជ្រលងភ្នំការីបា នៅលើទន្លេហ្សាំបេហ្ស៊ី លិចចូលទៅក្នុងទឹក បង្កើតបានជាផ្ទៃបឹងដ៏ធំនេះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តាមប្រភពវិគីភីឌា បឹងការីបាស្ថិតនៅលើប្រព័ន្ធទន្លេហ្សាំបេហ្ស៊ី ដែលជាដងទន្លេមានច្រកចេញទៅកាន់មហាសមុទ្រឥណ្ឌា។ បឹងនេះព័ទ្ធជុំវិញដោយព្រំដែនរវាងប្រទេសពីរ គឺប្រទេសហ្សំប៊ី និងប្រទេសស៊ីមបាវេ។ វិគីភីឌាក៏បានលើកឡើងថា ទឹកបឹងបានលិចលង់តំបន់ដែលគេហៅថាជ្រលងភ្នំការីបា ដែលជាផ្នែកមួយនៃទន្លេហ្សាំបេហ្ស៊ី។

ប្រភពយោងនេះមិនបានផ្តល់ទិន្នន័យប្រជាជន ឬភាសាជាក់លាក់អំពីសហគមន៍នៅតាមបណ្ដោយបឹងនេះទេ។ អ្វីដែលដឹងច្បាស់គឺ បឹងការីបាជាតំបន់ទឹកដែលគ្របដណ្តប់លើជ្រលងភ្នំការីបា ហើយមានលក្ខណៈជាអាងស្តុកទឹកឆ្លងព្រំដែន ដោយសារវាលាតសន្ធឹងរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា បឹងការីបាត្រូវបានបំពេញទឹកចន្លោះឆ្នាំ ១៩៥៨ និងឆ្នាំ ១៩៦៣ បន្ទាប់ពីការបញ្ចប់ការសាងសង់ទំនប់ការីបា នៅចុងភាគឦសានរបស់វា។ ការបង្កើតអាងស្តុកទឹកនេះបានជន់លិចជ្រលងភ្នំការីបា ដែលស្ថិតនៅលើទន្លេហ្សាំបេហ្ស៊ី។

តាមរយៈកាលបរិច្ឆេទទាំងពីរនេះ គេអាចដឹងថា ការបំពេញទឹកចំណាយពេលប្រមាណ ៥ ឆ្នាំ។ ទំនប់ការីបា ដែលជាគន្លឹះនៃការបង្កើតបឹងនេះ ស្ថិតនៅចុងទិសឦសាននៃអាងស្តុកទឹក ហើយមានតួនាទីជារបាំងទឹក ដើម្បីឲ្យទឹកទន្លេហ្សាំបេហ្ស៊ីប្រមូលផ្តុំទៅជាបឹងធំមួយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់បឹងការីបាបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងផ្ទាល់រវាងការសាងសង់ទំនប់ និងការកើតឡើងនៃបឹងសិប្បនិម្មិត។ ក្នុងរយៈពេលនៃការបំពេញទឹក បរិមាណទឹកបានកើនឡើងបន្តិចម្តងៗ រហូតដល់បឹងនេះបានក្លាយជាអាងស្តុកទឹកធំជាងគេបំផុតលើពិភពលោក បើគិតតាមបរិមាណ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

វិគីភីឌាដែលជាប្រភពយោងសម្រាប់អត្ថបទសង្ខេបនេះ មិនបានផ្តល់ទិន្នន័យអំពីសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច ឬវប្បធម៌ជុំវិញបឹងការីបាទេ។ ដូច្នេះ ផ្នែកនេះត្រូវបានចងក្រងដោយខ្លី និងដោយមិនបន្ថែមការប៉ាន់ស្មានដែលគ្មានប្រភព។

យ៉ាងណាក៏ដោយ ការដែលបឹងនេះត្រូវបានកំណត់ពីប្រភពថាជាអាងស្តុកទឹកធំជាងគេលើពិភពលោក បើគិតតាមបរិមាណ បញ្ជាក់ថាតួនាទីចម្បងរបស់វាគឺការស្តុកទឹក។ មុខងារនេះកើតចេញផ្ទាល់ពីទំនប់ការីបា ដែលជាសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបង្កើតបឹងនេះឡើង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ចំពោះអ្នកអាន KhmerPulse បឹងការីបាអាចជាករណីសិក្សាដ៏គួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ សម្រាប់ការតាមដានប្រធានបទអំពីទំនប់ធំៗ អាងស្តុកទឹក និងការគ្រប់គ្រងទន្លេឆ្លងដែន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា បញ្ហាទាក់ទងនឹងទន្លេមេគង្គ និងការអភិវឌ្ឍទំនប់វារីអគ្គិសនី គឺជាប្រធានបទដែលអ្នកអានតែងតែតាមដានជាប្រចាំ។

ក្នុងន័យនេះ ព័ត៌មានមូលដ្ឋានអំពីបឹងការីបា អាចជួយឲ្យអ្នកអានយល់ពីរបៀបដែលទំនប់មួយអាចបង្កើតបឹងសិប្បនិម្មិតខ្នាតធំ និងផ្លាស់ប្តូរជ្រលងទន្លេដើម។ តាមវិគីភីឌា ករណីនេះបានកើតឡើងដោយចាប់ផ្តើមពីការបំពេញទឹកនៅឆ្នាំ ១៩៥៨ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៦៣ ដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់សិក្សាអំពីផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែងរបស់អាងស្តុកទឹកធំៗ។