ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា លោក រេនេ ជូល ឡាលីក (René Jules Lalique) គឺជាជាងគ្រឿងអលង្ការ ជាងផលិតមេដាយ និងជាអ្នករចនាកញ្ចក់ដ៏ឆ្នើមរបស់ប្រទេសបារាំង។ គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ស្នាដៃសិល្បៈកញ្ចក់ ដបទឹកអប់ ថូផ្កា គ្រឿងអលង្ការ ចង្កៀងព្យួរ នាឡិកា និងរូបតំណាងលម្អលើក្រណាត់រថយន្ត (car hood ornaments)។ លោកឡាលីកគឺជាឥស្សរជនសំខាន់ម្នាក់ក្នុងចលនាសិល្បៈ Art Nouveau និងក្រោយមក Art Deco ដោយបានផ្លាស់ប្ដូរទេសភាពនៃការរចនាពីគ្រឿងអលង្ការបែបប្រពៃណីមកជាសិល្បៈឧស្សាហកម្មដ៏ប្រណីត។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ស្នាដៃរបស់គាត់មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ពិភពរចនាកញ្ចក់ និងគ្រឿងតុបតែងលំអរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា លោក រេនេ ឡាលីក កើតនៅថ្ងៃទី ៦ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៦០ នៅតំបន់ អាយ (Ay) ស្រុកម៉ាន (Marne) ប្រទេសបារាំង។ គាត់ជាជនជាតិបារាំង និងបានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤៥ នៅទីក្រុងប៉ារីស។ លោកឡាលីកបានចាប់ផ្ដើមអាជីពជាជាងគ្រឿងអលង្ការតាំងពីវ័យក្មេង ដោយបានសិក្សានៅសាលាតុបតែងសិល្បៈ (École des Arts Décoratifs) នៅប៉ារីស និងក្រោយមកនៅសាលាសិល្បៈ Crystal Palace ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ ចក្រភពអង់គ្លេស។ បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកប្រទេសបារាំងវិញ គាត់បានបម្រើការងារឱ្យម៉ាកគ្រឿងអលង្ការល្បីៗដូចជា Cartier និង Boucheron មុនពេលបង្កើតស្ទូឌីយោផ្ទាល់ខ្លួននៅឆ្នាំ ១៨៨៥។ តួនាទីចម្បងរបស់គាត់គឺជាអ្នករចនា និងសហគ្រិនដែលផ្សារភ្ជាប់ពីសិល្បៈទៅនឹងផលិតកម្មឧស្សាហកម្ម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា អាជីពរបស់លោកឡាលីកអាចបែងចែកជាពីរដំណាក់កាលធំៗ៖ ដំណាក់កាលគ្រឿងអលង្ការ Art Nouveau និងដំណាក់កាលកញ្ចក់ Art Deco។ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ គាត់បានល្បីឈ្មោះពីការច្នៃប្រើសម្ភារៈថ្មីៗដូចជា ស្នែងសត្វ ភ្លុក និងអេណាម៉េល (enamel) នៅក្នុងគ្រឿងអលង្ការ ដោយផ្ដោតសំខាន់លើភាពស្រស់ស្អាតនៃការរចនាជាជាងតម្លៃរបស់ត្បូង។ ការតាំងពិព័រណ៍នៅ Salons ឆ្នាំ ១៨៩៥ និងការរចនាគ្រឿងអលង្ការសម្រាប់តារាសម្ដែង Sarah Bernhardt បានធ្វើឱ្យគាត់ក្លាយជាឈ្មោះល្បីល្បាញ។

ប្រហែលឆ្នាំ ១៩០៥ លោកឡាលីកបានបើកសិក្ខាសាលាកញ្ចក់មួយ ហើយបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ គាត់បានបោះបង់គ្រឿងអលង្ការភាគច្រើន ដើម្បីផ្ដោតទាំងស្រុងលើការផលិតកញ្ចក់សិល្បៈ។ នៅឆ្នាំ ១៩២១ គាត់បានកសាងរោងចក្រកញ្ចក់ដ៏ធំមួយនៅ Wingen-sur-Moder តំបន់ Alsace ប្រទេសបារាំង ដែលអាចផលិតបានជាចំនួនច្រើនដោយប្រើបច្ចេកទេសចុចកញ្ចក់ (pressed glass) និងផ្លុំកញ្ចក់។ ស្នាដៃសំខាន់ៗក្នុងសម័យនេះរួមមាន ថូកញ្ចក់ "អាមួរ និងស្លឹកឈើ" ឆ្នាំ ១៩៣០ (ដូចរូបភាពខាងលើ) រូបចម្លាក់ "ស្មារតីនៃខ្យល់" (Spirit of the Wind) ដ៏ល្បីសម្រាប់លម្អរថយន្ត ព្រមទាំងអាសនៈកញ្ចក់នៅក្នុងវិហារ Glass Church ក្នុងកោះ Jersey។

វិគីភីឌាក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ក្រោយពីមរណភាពរបស់គាត់ កូនប្រុស លោក Marc Lalique បានបន្តដឹកនាំក្រុមហ៊ុន ហើយបានពង្រីកទៅរកការផលិតគ្រីស្តាល់ (crystal) ដែលធ្វើឱ្យម៉ាក Lalique ក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពប្រណីតជាសកលរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ស្នាដៃរបស់លោកឡាលីកនៅតែមានតម្លៃខ្ពស់នៅក្នុងទីផ្សារសិល្បៈ និងគ្រឿងប្រមូលទុក។ យោងតាមវិគីភីឌា រូបចម្លាក់លម្អរថយន្តដូចជា "ស្មារតីនៃខ្យល់" ត្រូវបានដេញថ្លៃក្នុងតម្លៃរាប់ម៉ឺនដុល្លារ ហើយវត្ថុកញ្ចក់របស់គាត់ត្រូវបានដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរសំខាន់ៗជាច្រើនដូចជា សារមន្ទីរ Metropolitan នៅញូវយ៉ក សារមន្ទីរ Gulbenkian នៅលីសបោន សារមន្ទីរតូក្យូ Metropolitan Teien និងសារមន្ទីរ Lalique នៅប្រទេសបារាំង។ ម៉ាក Lalique បច្ចុប្បន្ននៅតែផលិតគ្រឿងគ្រីស្តាល់ ទឹកអប់ និងគ្រឿងតុបតែងលំអរ ដែលទាក់ទាញអតិថិជនទូទាំងពិភពលោក។ សម្រាប់អ្នកអាន ចង្វាក់ខ្មែរ ការចាប់អារម្មណ៍លើសិល្បៈបារាំង និងផលិតផលប្រណីតអន្តរជាតិអាចជាចំណុចភ្ជាប់ ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទនៃការវិវត្តនៃរសជាតិសិល្បៈក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងការកើនឡើងនៃការប្រមូលស្នាដៃសិល្បៈដ៏មានតម្លៃ។