ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ខេត្តឡាំដុង (Lâm Đồng) គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល (Central Highlands) នៃប្រទេសវៀតណាម។ យោងតាមវិគីភីឌា ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តខាញ់ហូា (Khánh Hòa) នៅខាងកើត ខេត្តដុងណាយ (Đồng Nai) និងទីក្រុងហូជីមិញ (Hồ Chí Minh City) នៅភាគនិរតី សមុទ្រចិនខាងត្បូងនៅភាគអាគ្នេយ៍ ខេត្តដាក់ឡាក់ (Đắk Lắk) នៅខាងជើង និងប្រទេសកម្ពុជានៅភាគពាយព្យ។ ទីរួមខេត្តគឺទីក្រុងដាឡាត់ (Da Lat) ដែលល្បីល្បាញថាជា «ទីក្រុងនៃរដូវផ្ការីកអស់កល្ប» (City of Eternal Spring) ដោយសារអាកាសធាតុត្រជាក់ពេញមួយឆ្នាំ និងទេសភាពធម្មជាតិដ៏ស្រស់ស្អាត។

ឡាំដុងជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់នៃប្រទេស ហើយត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាមជ្ឈមណ្ឌលកសិកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ និងជាកន្លែងរក្សាវប្បធម៌ចម្រុះនៃជនជាតិភាគតិច។ តាមវិគីភីឌា ខេត្តនេះមានផ្ទៃដីប្រហែល ៩,៧៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនជាង ១,៣ លាននាក់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ខេត្តឡាំដុងស្ថិតនៅលើខ្ពង់រាបឡាំវៀង (Lang Biang Plateau) ដែលមានកម្ពស់ជាមធ្យមចន្លោះពី ៨០០ ទៅ ១ ៥០០ ម៉ែត្រពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ ភ្នំខ្ពស់ជាងគេគឺភ្នំប៊ីដូប (Bidoup) កម្ពស់ ២,២៨៧ ម៉ែត្រ។ តំបន់នេះសម្បូរដោយព្រៃឈើ និងមានឧទ្យានជាតិប៊ីដូប-នួយបា (Bidoup Nui Ba National Park) ដែលរក្សាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីជីវចម្រុះ។ តាមវិគីភីឌា ឡាំដុងមានព្រំដីជាប់នឹងប្រទេសកម្ពុជារយៈពេលប្រមាណ ៧៥ គីឡូម៉ែត្រ នៅខាងជើងខេត្ត ដែលបង្កើតលទ្ធភាពទំនាក់ទំនងឆ្លងដែន។

ផ្នែកប្រជាសាស្ត្រ ក្រុមជនជាតិភាគតិចដើមសំខាន់ៗរួមមាន កឺហូ (K'ho) ម៉ា (Ma) និង ជូរូ (Chu Ru)។ ជនជាតិវៀត (Kinh) បង្កើតជាសំឡេងភាគច្រើន ដោយសារការធ្វើចំណាកស្រុកពីតំបន់ផ្សេងៗក្នុងប្រទេស។ ភាសាដែលនិយាយច្រើនគឺភាសាវៀតណាម ខណៈដែលភាសាជនជាតិភាគតិចនៅមានជីវិតក្នុងសហគមន៍ភូមិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ឡាំដុងអាចត្រូវបានតាមដានទៅសម័យអាណាចក្រចម្ប៉ា (Champa) និងក្រោយមកពួកមេដឹកនាំង្វៀង (Nguyễn lords) ដែលចាប់ផ្តើមត្រួតត្រាតំបន់នេះនៅសតវត្សរ៍ទី ១៧។ ក្នុងអំឡុងសម័យអាណានិគមបារាំង បុគ្គលសំខាន់គឺវេជ្ជបណ្ឌិត អាឡិចសង់ដ្រី យេស៊ីន (Alexandre Yersin) បានរកឃើញតំបន់ដាឡាត់នៅឆ្នាំ ១៨៩៣។ លោកបានស្នើឱ្យបង្កើតស្ថានីយភ្នំមួយសម្រាប់អាណានិគមបារាំងគេចពីកម្តៅនៅទីវាលរាប។

ដាឡាត់ត្រូវបានអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័សក្លាយជាទីក្រុងស្អាតប្រណីត ជាមួយនឹងផ្ទះសំណាក់បែបអឺរ៉ុប សាលារៀន និងសួនច្បារ។ ក្រោយមក អធិរាជបាវដាយ (Bảo Đại) ដែលជាព្រះមហាក្សត្រចុងក្រោយនៃវៀតណាម បានសាងសង់ព្រះរាជវាំងនៅទីនេះជាកន្លែងសម្រាក ហើយក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយមួយនាសម័យនោះ។ បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៥ ខេត្តឡាំដុងត្រូវបានពង្រីក និងកែសម្រួលព្រំប្រទល់ជាច្រើនដង ហើយបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់មួយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិស័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខេត្តឡាំដុងត្រូវបានជំរុញដោយកសិកម្ម និងទេសចរណ៍។ យោងតាមវិគីភីឌា ខេត្តនេះគឺជាអ្នកផលិតកាហ្វេអារ៉ាប៊ីកា (Arabica) ធំជាងគេនៅវៀតណាម ហើយក៏ជាប្រភពសំខាន់នៃបន្លែ ផ្កា និងផ្លែឈើត្រជាក់ដូចជាស្ត្របឺរី និងផ្លែប៉េសជាដើម។ កសិកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយ ជាពិសេសក្នុងការដាំផ្កាកុលាបនាំចេញ។

វិស័យទេសចរណ៍ក៏រីកចម្រើនដោយសារទីក្រុងដាឡាត់ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរប្រមាណ ៥ លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ កន្លែងទាក់ទាញរួមមាន បឹងសេនហឿង (Xuân Hương Lake) ជ្រលងភ្នំស្នេហ៍ (Valley of Love) វត្តចាន់គួង (Truc Lam Zen Monastery) និងភូមិជនជាតិភាគតិចដូចជាភូមិកឺហូ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ឡាំដុងជាកន្លែងប្រសព្វនៃវប្បធម៌ដើម និងវប្បធម៌នាំចូល។ ជនជាតិកឺហូ និងម៉ា មានពិធីបុណ្យប្រពៃណីដូចជាពិធីសែនព្រះអាទិត្យ និងការប្រគុំឧបករណ៍ភ្លេងដូចជាគងភ្លេង (gong)។ វត្តពុទ្ធសាសនាក៏មានវត្តមានច្រើនដូចជាវត្តលីនសឺន (Linh Son Pagoda) និងវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាទ្រុកឡាំ (Truc Lam Zen Monastery) ដែលជាសាលាព្រះពុទ្ធសាសនាដ៏សំខាន់មួយនៅវៀតណាម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ននេះ ខេត្តឡាំដុងកំពុងប្រឈមមុខនឹងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស ប៉ុន្តែក៏មានបញ្ហាប្រឈមដូចជា ការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក ការបាត់បង់ព្រៃឈើ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ តាមរបាយការណ៍ពីប្រភពផ្សេងៗ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានដាក់ចេញគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដើម្បីរក្សាបរិស្ថានខណៈពេលដែលលើកកម្ពស់វិស័យទេសចរណ៍។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការយល់ដឹងអំពីខេត្តឡាំដុងមានសារៈសំខាន់ ដោយសារព្រំដីជាប់នឹងកម្ពុជា និងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម និងវប្បធម៌ឆ្លងដែន។ គេរំពឹងថា ក្នុងឆ្នាំខាងមុខ ឡាំដុងនឹងក្លាយជាតំបន់តភ្ជាប់សំខាន់រវាងប្រទេសទាំងពីរតាមរយៈគម្រោងផ្លូវនិងផ្លូវដែក។