ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការបែងចែកដីធ្លី ជាដំណើរការកំណត់សិទ្ធិកាន់កាប់ ប្រើប្រាស់ គ្រប់គ្រង និងផ្ទេរដីទៅឱ្យបុគ្គល គ្រួសារ សហគមន៍ ឬក្រុមហ៊ុន។ តាមនិយមន័យរបស់អង្គការស្បៀងអាហារនិងកសិកម្មនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ (FAO) ការបែងចែកដីអាចគ្របដណ្តប់ទាំងការចែកដីរដ្ឋ ការប្រគល់ដីសម្រាប់គម្រោងសេដ្ឋកិច្ច និងការផ្តល់ប័ណ្ណសម្គាល់កម្មសិទ្ធិដល់កសិករ។ នៅកម្ពុជា ការបែងចែកដីធ្លីមានសារៈសំខាន់ជាពិសេស ពីព្រោះប្រជាជនភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម និងដីជាប្រភពចិញ្ចឹមជីវិត។ បញ្ហានេះពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងសន្តិសុខស្បៀង ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងស្ថិរភាពសង្គម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ការបែងចែកដីធ្លីកើតឡើងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ចាប់ពីតំបន់ទំនាបកណ្តាលដែលសម្បូរដីស្រែ រហូតដល់ខ្ពង់រាបភាគឦសានដែលមានជនជាតិដើមភាគតិចរស់នៅ។ តាមការរាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក កម្លាំងពលកម្មកម្ពុជាភាគច្រើនបំផុតធ្វើការក្នុងវិស័យកសិកម្ម ហើយដីជាទ្រព្យសម្បត្តិសំខាន់សម្រាប់គ្រួសារជនបទ។ ជនជាតិខ្មែរ និងក្រុមជនជាតិដើមភាគតិច មានប្រពៃណីប្រើប្រាស់ដីខុសៗគ្នា ដែលធ្វើឱ្យតម្រូវការបែងចែកដីត្រូវគិតគូរពីទំនៀមទម្លាប់ និងរបៀបរស់នៅរបស់សហគមន៍។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ២០០១ បានបែងចែកដីជាបីប្រភេទសំខាន់ៗ គឺដីរដ្ឋសាធារណៈ ដីរដ្ឋឯកជន និងដីកម្មសិទ្ធិឯកជន។ ច្បាប់នេះក៏បានបង្កើតមូលដ្ឋានច្បាប់សម្រាប់កម្មវិធីសម្បទានដីសង្គម ដែលមានគោលបំណងផ្តល់ដីរដ្ឋដល់គ្រួសារក្រីក្រ និងគ្មានដី។

ក្រោយមក រដ្ឋាភិបាលបានចេញអនុក្រឹត្យឆ្នាំ២០០៣ ស្តីពីសម្បទានដីសង្គម និងអនុក្រឹត្យឆ្នាំ២០០៥ ស្តីពីសម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ច។ តាមការរាយការណ៍របស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០០ ការផ្តល់សម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ចដល់ក្រុមហ៊ុនធំៗបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយបង្កឱ្យមានជម្លោះដីធ្លីជាច្រើននៅតាមខេត្ត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការបែងចែកដីធ្លីមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់លើសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ តាមការរាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក ការមានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីច្បាស់លាស់ជួយឱ្យកសិករអាចប្រើដីធ្វើវត្ថុបញ្ចាំកម្ចី និងបង្កើនការវិនិយោគលើកសិកម្ម។ ការផ្តល់សម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ចបានទាក់ទាញការវិនិយោគទៅលើដំណាំដូចជាកៅស៊ូ អំពៅ និងដំឡូងមី សម្រាប់នាំចេញ។ ប៉ុន្តែ FAO បានព្រមានថា ការបែងចែកដីមិនស្មើភាពអាចធ្វើឱ្យគ្រួសារក្រីក្របាត់បង់មធ្យោបាយចិញ្ចឹមជីវិត។ ចំណែកខាងវប្បធម៌ ដីធ្លីមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាមួយអត្តសញ្ញាណគ្រួសារ និងសហគមន៍ ដោយដីជាទីតាំងផ្ទះសម្បែង វត្តអារាម និងទីបញ្ចុះសពដូនតា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បញ្ហាដីធ្លីនៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុកនៅកម្ពុជា។ តាមការរាយការណ៍របស់មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ជម្លោះដីធ្លី ការរុះរើដោយបង្ខំ និងការដណ្តើមដី ត្រូវបានកត់ត្រាជាបន្តបន្ទាប់។ ប៉ុន្តែ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកម្ពុជា (AKP) នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានរាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញកម្មវិធីវាស់វែង និងចុះបញ្ជីដីធ្លី ដើម្បីផ្តល់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងកាត់បន្ថយវិវាទ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ទាំងក្នុងស្រុក និងនៅក្រៅប្រទេស ការបែងចែកដីធ្លីពាក់ព័ន្ធនឹងការទិញលក់អចលនទ្រព្យ ការទទួលមរតក និងការការពារកម្មសិទ្ធិរបស់គ្រួសារ ដែលជារឿងដែលគួរតាមដានជាប្រចាំ។