ទឹកដីភ្លើង (Terra dei Fuochi)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាម Wikipedia ទឹកដីភ្លើង (Terra dei Fuochi) គឺជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអ៊ីតាលី ក្នុងតំបន់ខេមប៉ានី (Campania) ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្នែកខ្លះនៃខេត្តណាប់ប៉ូលី (Naples) និងខេត្តកាស៊ែរតា (Caserta)។ តំបន់នេះបានក្លាយជាទីល្បីល្បាញដោយសារតែវិបត្តិបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបណ្តាលមកពីការចាក់ចោល និងដុតបំផ្លាញកាកសំណល់ពុលខុសច្បាប់ អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។ តាមរបាយការណ៍របស់ BBC ការដុតទាំងនេះបានបង្កើតជាអណ្តាតភ្លើងជាច្រើនកន្លែងនៅតាមទីវាល ហើយនាំឱ្យគេហៅថា "ទឹកដីភ្លើង"។

វិបត្តិនេះមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏បានបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សុខភាពសាធារណៈផងដែរ។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) អត្រាមហារីក ជាពិសេសមហារីកថ្លើម និងមហារីកសួត នៅក្នុងតំបន់នេះបានកើនឡើងខ្ពស់ជាងមធ្យមភាគជាតិ។ ម្យ៉ាងទៀត របាយការណ៍វេជ្ជសាស្ត្រដែលត្រូវបានដកស្រង់ដោយ Wikipedia បានបង្ហាញពីការកើនឡើងនៃជំងឺពីកំណើត និងជំងឺរ៉ាំរ៉ៃផ្សេងទៀតក្នុងចំណោមប្រជាជនក្នុងស្រុក។ តំបន់នេះក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា "ត្រីកោណមរណៈ" (Triangle of Death) ដោយសារតែទំនាក់ទំនងរវាងការបំពុល និងអត្រាមរណភាពខ្ពស់។

យោងតាមការសិក្សារបស់ Legambiente (អង្គការបរិស្ថានអ៊ីតាលី) ដែលត្រូវបានដកស្រង់ដោយសារព័ត៌មានជាច្រើន មានកន្លែងចាក់ចោលកាកសំណល់ខុសច្បាប់ជាង ៥០០០ កន្លែងក្នុងតំបន់នេះ។ កាកសំណល់ទាំងនោះមានប្រភពពីរោងចក្រឧស្សាហកម្មនៅទូទាំងប្រទេសអ៊ីតាលី និងសូម្បីតែពីបរទេស ហើយរួមមានសារធាតុពុលដូចជា ឌីអុកស៊ីន លោហធាតុធ្ងន់ និងសម្ភារៈវិទ្យុសកម្មកម្រិតទាប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តំបន់ទឹកដីភ្លើងស្ថិតនៅក្នុងវាលទំនាបភ្នំភ្លើងដ៏មានជីជាតិនៃដងទន្លេវ៉ូលតួណូ (Volturno) ដែលជាផ្នែកមួយនៃតំបន់ទីប្រជុំជនណាប់ប៉ូលីដ៏ធំ។ តាម Wikipedia តំបន់នេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីប្រហែល ១០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយរួមមានទីក្រុង និងភូមិជាច្រើនដូចជា អាស៊ែរ៉ា (Acerra), កាអ៊ីវ៉ាណូ (Caivano), ជីរ៉ូឡា (Giugliano), ម៉ាឆេនីសេ (Marcianise), ណូឡា (Nola) និងភូមិតូចៗផ្សេងទៀត។ គ្មានព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលផ្លូវការច្បាស់លាស់សម្រាប់តំបន់នេះទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានកំណត់ដោយវិសាលភាពនៃការបំពុល។

ប្រជាជនសរុបក្នុងតំបន់នេះត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានច្រើនជាង ២ លាននាក់ ដែលភាគច្រើនជាជនជាតិអ៊ីតាលី។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអ៊ីតាលី រីឯគ្រាមភាសាក្នុងស្រុកគឺណាប៉ូលីតាន (Neapolitan) ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដែរ។ តំបន់នេះធ្លាប់ជាប្រភពកសិកម្មដ៏សំខាន់ ដោយសារដីភ្នំភ្លើងដ៏សម្បូរបែប ដែលធ្វើឱ្យផលិតផលដូចជា ប៉េងប៉ោះ ម៉ូហ្សារេឡាក្របី (buffalo mozzarella) និងស្រាទំពាំងបាយជូរ មានគុណភាពខ្ពស់។ ប៉ុន្តែដោយសារការបំពុល ដីកសិកម្មជាច្រើនត្រូវបានខូចខាត ហើយមានការហាមឃាត់ការដាំដុះក្នុងតំបន់មួយចំនួន។ បច្ចុប្បន្ននេះ អត្រាគ្មានការងារធ្វើគឺខ្ពស់ ហើយប្រជាជនជាច្រើនពឹងផ្អែកលើការងារក្រៅផ្លូវការ ឬជំនួយសង្គម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ Wikipedia និង BBC ឫសគល់នៃវិបត្តិនេះបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ និង ១៩៩០ នៅពេលដែលក្រុមម៉ាហ្វីយ៉ាកាម៉ូរ៉ា (Camorra) បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងអាជីវកម្មគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ខុសច្បាប់។ ក្រុមឧក្រិដ្ឋជននេះបានទាញយកប្រយោជន៍ពីភាពទន់ខ្សោយនៃប្រព័ន្ធច្បាប់បរិស្ថាន និងអំពើពុករលួយក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋាន ដើម្បីនាំចូលកាកសំណល់ពុលពីរោងចក្រឧស្សាហកម្មនៅភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីតាលី និងពីបរទេសដូចជា អាល្លឺម៉ង់។ កាកសំណល់ទាំងនេះត្រូវបានចាក់ចោលក្នុងរណ្តៅខុសច្បាប់ កប់ក្រោមដីកសិកម្ម ឬដុតចោលនៅទីវាល។ ការប្រកបរបរនេះបានផ្តល់ប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើនដល់ម៉ាហ្វីយ៉ា ដែលប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួនរាប់សិបលានអឺរ៉ូក្នុងមួយឆ្នាំ។

នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ ការស៊ើបអង្កេតរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិល ជាពិសេស Legambiente បានបង្កើតពាក្យ "Ecomafia" ឡើងដើម្បីពណ៌នាអំពីឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថាន។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ពួកគេ ប្រាក់ចំណូលពីការជួញដូរកាកសំណល់ខុសច្បាប់នេះអាចមានចំនួនរហូតដល់ ១០ ពាន់លានអឺរ៉ូក្នុងមួយឆ្នាំនៅទូទាំងប្រទេសអ៊ីតាលី។ ក្រោយមក ការសិក្សាវេជ្ជសាស្ត្របានភ្ជាប់ការបំពុលទៅនឹងការកើនឡើងនៃជំងឺមហារីក និងជំងឺពីកំណើត ដែលបង្កឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើលជាសាធារណៈ។ ប្រជាជនក្នុងតំបន់ ដោយមានការគាំទ្រពីសារព័ត៌មាន និងតារាល្បីៗដូចជាអ្នកនិពន្ធ Roberto Saviano បានចាប់ផ្តើមការតវ៉ាទាមទារឱ្យមានការសម្អាត និងយុត្តិធម៌។

ឆ្លើយតបនឹងសម្ពាធនេះ រដ្ឋាភិបាលអ៊ីតាលីបានអនុម័ត "ច្បាប់ទឹកដីភ្លើង" (Legge Terra dei Fuochi) នៅឆ្នាំ ២០១៤ ដែលបង្កើនការត្រួតពិនិត្យ និងការពិន័យ។ ក៏ប៉ុន្តែ តាម BBC ការអនុវត្តច្បាប់នេះនៅតែប្រឈមនឹងបញ្ហាជាច្រើន ដោយសារធនធានមានកម្រិត និងឥទ្ធិពលរបស់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សេដ្ឋកិច្ចនៃតំបន់ទឹកដីភ្លើងធ្លាប់ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើកសិកម្ម និងឧស្សាហកម្មកែច្នៃអាហារ។ ប៉ុន្តែយោងតាមរបាយការណ៍របស់ WHO និងរដ្ឋាភិបាលអ៊ីតាលី ការធ្វើតេស្តបានរកឃើញសារធាតុពុលខ្ពស់ដូចជា ឌីអុកស៊ីន (dioxin) និងលោហធាតុធ្ងន់នៅក្នុងដី ទឹកក្រោមដី និងផលិតផលកសិកម្ម។ វិបត្តិនេះបានបង្កការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ រួមទាំងការបាត់បង់ទីផ្សារនាំចេញសម្រាប់ផលិតផលមូលដ្ឋាន ជាពិសេសសាច់ក្រក និងបន្លែ ដែលធ្លាប់មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ។ កសិករជាច្រើនបានទទួលរងការខូចខាត ហើយអ្នកខ្លះត្រូវបង្ខំចិត្តបោះបង់អាជីព។ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ រឿងអាស្រូវសាច់ក្រកក្របី (bufala mozzarella) បានកើតឡើង នៅពេលដែលគេរកឃើញកម្រិតឌីអុកស៊ីនខ្ពស់ក្នុងផលិតផលនេះ ដែលបណ្តាលឱ្យរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនហាមឃាត់ការនាំចូល។

ផ្នែកវប្បធម៌ តំបន់នេះបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្មបរិស្ថាន។ យោងតាមការរាយការណ៍របស់បណ្តាញព័ត៌មានអន្តរជាតិ ប្រជាជនក្នុងតំបន់ រួមជាមួយក្រុមសកម្មជន និងអង្គការការពារបរិស្ថាន បានរៀបចំការតវ៉ាជាច្រើន និងបង្កើតចលនាដូចជា "Stop Biocidio" (បញ្ឈប់ការប៉ះពាល់ដល់ជីវិត) និងក្រុមអ្នកកាសែតពលរដ្ឋដែលតាមដានសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្ម។ រឿងរ៉ាវរបស់ទឹកដីភ្លើងបានបំផុសគំនិតដល់ខ្សែភាពយន្ត និងសៀវភៅជាច្រើន ហើយក៏មានវត្តមានក្នុងខ្សែភាពយន្តរឿង "Gomorrah" ដែលផ្អែកលើសៀវភៅរបស់ Roberto Saviano ដោយលើកឡើងពីអំពើឃោរឃៅរបស់កាម៉ូរ៉ា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

វិបត្តិនៅទឹកដីភ្លើងនៅតែជាប្រធានបទក្តៅក្នុងឆាកអន្តរជាតិ ជាពិសេសក្នុងកិច្ចពិភាក្សាអំពីការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ប្រកបដោយចីរភាព និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ យោងតាមរបាយការណ៍ថ្មីៗរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ការជួញដូរកាកសំណល់ពុលខុសច្បាប់គឺជាឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែនដែលកំពុងកើនឡើង ដែលគំរាមកំហែងដល់សុខភាព និងបរិស្ថាននៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន។ ករណីអ៊ីតាលីត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមេរៀនដ៏សំខាន់មួយអំពីរបៀបដែលអំពើពុករលួយ និងឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំអាចបំផ្លាញបរិស្ថាន និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកបានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា រឿងនេះមានសារៈសំខាន់ដោយសារតែកម្ពុជាក៏កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាការនាំចូលកាកសំណល់ប្លាស្ទិក និងកាកសំណល់អេឡិចត្រូនិកពីក្រៅប្រទេស ដែលបានបង្កការព្រួយបារម្ភពីការបំពុលបរិស្ថាន និងសុខភាពសាធារណៈ។ តាមការរាយការណ៍របស់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុក មានករណីជាច្រើនដែលកាកសំណល់ត្រូវបានដុតចោល ឬកប់ដោយខុសច្បាប់នៅតាមតំបន់ជនបទ។ បទពិសោធន៍របស់ប្រទេសអ៊ីតាលីបានបង្ហាញថា ការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់មិនត្រឹមត្រូវអាចនាំឱ្យមានផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាន និងសង្គម ហើយជាការដាស់តឿនដល់រាជរដ្ឋាភិបាល និងពលរដ្ឋកម្ពុជាឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ចំពោះបញ្ហានេះ។