ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការបោសសម្អាតគ្រាប់មីន (Demining) គឺជាដំណើរការដកយកគ្រាប់មីនចេញពីតំបន់ណាមួយ ដើម្បីឲ្យដីនោះមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការប្រើប្រាស់របស់មនុស្ស។ យោងតាមវិគីភីឌា ការដោះមីនចែកចេញជាពីរប្រភេទសំខាន់ៗ គឺការដោះមីនបែបយោធា និងការដោះមីនបែបមនុស្សធម៌។ ការដោះមីនយោធា មានគោលដៅបោសសម្អាតផ្លូវឲ្យបានឆាប់រហ័សសម្រាប់ឲ្យកងទាហានអាចឆ្លងកាត់ ដោយប្រើឧបករណ៍ដូចជា ត្រាក់ទ័ររុញមីន (mine plows) និងរលកបំផ្ទុះ (blast waves)។ ផ្ទុយមកវិញ ការដោះមីនមនុស្សធម៌គឺយកគ្រាប់មីនទាំងអស់ចេញពីដីរហូតដល់ជម្រៅជាក់លាក់ ដើម្បីឲ្យប្រជាជនអាចត្រឡប់មករស់នៅ ធ្វើកសិកម្ម និងសាងសង់ដោយសុវត្ថិភាព។ ដំណើរការនេះតម្រូវឲ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ហើយត្រូវធ្វើឡើងយឺតៗ ព្រោះគ្រាប់មីនអាចផ្ទុះនៅពេលណាក៏បាន។ ប្រទេសជាច្រើននៅតែរងគ្រោះដោយសារគ្រាប់មីនដែលកប់ចោលតាំងពីសម័យសង្គ្រាម ហើយការងារបោសសម្អាតនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមសកល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វាលមីនត្រូវបានរកឃើញនៅគ្រប់តំបន់នៃពិភពលោក ជាពិសេសនៅប្រទេសដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់សង្គ្រាមយូរអង្វែង ដូចជាកម្ពុជា អាហ្វហ្គានីស្ថាន អង់ហ្គោឡា អ៊ីរ៉ាក់ និងឡាវជាដើម។ តាមវិគីភីឌា អ្នកដោះមីនរួមមានទាហានវិស្វកម្ម អ្នកជំនាញមនុស្សធម៌ និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្តដែលបានទទួលការហ្វឹកហាត់ពិសេស។ ពួកគេប្រើឧបករណ៍ច្រើនប្រភេទ ចាប់ពីឧបករណ៍ស្វែងរកលោហៈ ដល់សត្វឆ្កែដែលត្រូវបានបង្វឹកឲ្យស្គាល់ក្លិនសារធាតុផ្ទុះ។ សត្វឆ្កែទាំងនេះអាចជួយបង្រួមតំបន់ស្វែងរក និងផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតំបន់នោះបានស្អាតហើយ។ ក្រៅពីនោះ គ្រឿងយន្តដូចជាម៉ាស៊ីនវាយមីន (flails) និងគ្រឿងជីក (excavators) ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ផងដែរ ទោះបីជាវាអាចធ្វើឲ្យខូចខាតដល់ដី និងបរិស្ថានក៏ដោយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការដោះមីនបានលេចធ្លោឡើងក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ យោងតាមវិគីភីឌា នៅសមរភូមិន័រម៉ង់ឌីឆ្នាំ ១៩៤៤ កងទាហានវិស្វកម្មអង់គ្លេស (Royal Engineers) បានប្រើឧបករណ៍ស្វែងរកដែកដើម្បីកំណត់ទីតាំងគ្រាប់មីននៅតាមឆ្នេរ។ ក្រោយមក រថក្រោះដែលបំពាក់ដោយច្រវាក់វាយមីន ដូចជាម៉ូដែល M4 Sherman Crab បានអនុញ្ញាតឲ្យកងទាហានបោសសម្អាតផ្លូវកាន់តែមានសុវត្ថិភាព និងឆាប់រហ័ស។ នៅផ្នែកខាងសូវៀត ទាហានវិស្វកម្មក៏បានធ្វើការដកមីននៅជួរមុខ ហើយរូបថតឃោសនាជាច្រើនបានកត់ត្រាសកម្មភាពទាំងនេះនៅឆ្នាំ ១៩៤២។ ក្រោយសង្គ្រាម គ្រាប់មីនរាប់លានគ្រាប់នៅតែបន្សល់ទុកនៅអឺរ៉ុប អាហ្វ្រិក និងអាស៊ី ដែលជំរុញឲ្យមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងបោសសម្អាតរយៈពេលវែង។ បច្ចេកវិទ្យាបានបន្តអភិវឌ្ឍ ដោយមានការណែនាំឧបករណ៍ដូចជាឧបករណ៍រកនឺត្រុង និងរុក្ខជាតិកែច្នៃហ្សែនដែលអាចផ្លាស់ប្តូរពណ៌នៅពេលមានសារធាតុផ្ទុះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

គ្រាប់មីនមិនត្រឹមតែគំរាមកំហែងអាយុជីវិតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាឧបសគ្គដ៏ធំមួយដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ។ តាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ការបោសសម្អាតគ្រាប់មីនត្រូវការថវិកាដ៏ច្រើន ហើយដីដែលមានមីនមិនអាចយកមកប្រើប្រាស់សម្រាប់កសិកម្ម ឬសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបានឡើយ។ នៅកម្ពុជា កសិករជាច្រើនបាត់បង់ឱកាសដាំដុះ ដោយសារការភ័យខ្លាចគ្រាប់មីន។ ផ្នែកវប្បធម៌ យុទ្ធនាការអប់រំអំពីគ្រោះថ្នាក់មីនត្រូវបានរៀបចំជាប្រចាំតាមសាលារៀន និងសហគមន៍ជនបទ។ សិល្បៈពីគ្រាប់មីនដែលដកចេញក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីរៃអង្គាសថវិកា និងលើកការយល់ដឹង។ នៅថ្នាក់អន្តរជាតិ សន្ធិសញ្ញាអូតាវ៉ា (Ottawa Treaty) ដែលបានចូលជាធរមាននៅឆ្នាំ ១៩៩៩ បានហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ ការផលិត និងការស្តុកគ្រាប់មីនប្រឆាំងមនុស្ស ហើយប្រទេសចំនួន ១៦៤ បានចូលជាសមាជិក ប៉ុន្តែប្រទេសមហាអំណាចមួយចំនួននៅមិនទាន់បានចុះហត្ថលេខានៅឡើយទេ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា បញ្ហាគ្រាប់មីននៅតែជារឿងប្រចាំថ្ងៃ។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់អាជ្ញាធរកម្ចាត់មីនកម្ពុជា (CMAC) គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៦ កម្ពុជានៅមានគ្រាប់មីនរាប់លានគ្រាប់កប់ក្នុងដី ជាពិសេសនៅតាមខេត្តជាប់ព្រំដែនថៃ ដូចជាខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងប៉ៃលិន ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិ។ គោលដៅធ្វើឲ្យកម្ពុជាគ្មានមីនត្រឹមឆ្នាំ ២០២៥ ត្រូវបានពន្យារពេលដល់ឆ្នាំ ២០៣០ ដោយសារកង្វះថវិកា និងបញ្ហាដីស្មុគស្មាញ។ ការបន្តរកឃើញគ្រាប់មីននៅតំបន់ទេសចរណ៍ដូចជាខេត្តសៀមរាប នៅតែបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត និងប៉ះពាល់ដល់វិស័យទេសចរណ៍។ ទន្ទឹមនេះ នៅលើឆាកអន្តរជាតិ សង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែនបាននាំឲ្យមានការបំពុលដោយគ្រាប់មីនយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយមានការប៉ាន់ប្រមាណថាតំបន់ជាង ២៥ ភាគរយនៃប្រទេសអាចមានមីន។ អង្គការអន្តរជាតិដូចជា HALO Trust កំពុងធ្វើការយ៉ាងសកម្មនៅទីនោះ ហើយឆ្កែស្វែងរកមីនឈ្មោះផាត្រុន (Patron) បានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូ ដែលទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពិភពលោក។