ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា វិបត្តិរដ្ឋាភិបាលចក្រភពអង់គ្លេសឆ្នាំ ២០២៤ គឺជាវិបត្តិនយោបាយដែលកើតចេញពីការបាត់បង់ទំនុកចិត្តរបស់សាធារណជន និងសមាជិកសភាលើរដ្ឋាភិបាលគណបក្សអភិរក្ស ក្រោមការដឹកនាំរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី រីឈី ស៊ូណាក់ (Rishi Sunak)។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC វិបត្តិនេះបានឈានដល់កម្រិតខ្ពស់នៅដើមឆ្នាំ ២០២៤ ដែលបង្ខំឱ្យលោកស៊ូណាក់ប្រកាសបោះឆ្នោតសកលមុនកាលកំណត់នៅថ្ងៃទី ៤ កក្តដា ឆ្នាំ ២០២៤។ លទ្ធផលបោះឆ្នោតបានបង្ហាញពីការបរាជ័យដ៏ធំធេងរបស់គណបក្សអភិរក្ស និងការទទួលជ័យជម្នះរបស់គណបក្សការងារ ដែលដឹកនាំដោយលោក គាស្តាម៉ឺ (Keir Starmer)។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបញ្ចប់មួយទសវត្សរ៍កន្លះនៃការគ្រប់គ្រងរបស់គណបក្សអភិរក្ស ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយដ៏សំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រចក្រភពអង់គ្លេសសម័យទំនើប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា ចក្រភពអង់គ្លេសជាប្រទេសកោះមួយស្ថិតនៅទ្វីបអឺរ៉ុបភាគពាយព្យ មានផ្ទៃដីសរុបប្រហែល ២៤៣.០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនជាង ៦៧ លាននាក់ (តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០២១)។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអង់គ្លេស ហើយរដ្ឋធានីគឺទីក្រុងឡុងដ៍។ របបនយោបាយគឺរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដោយព្រះមហាក្សត្រ Charles III ជាប្រមុខរដ្ឋ និងមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល។ នៅក្នុងវិបត្តិឆ្នាំ ២០២៤ បុគ្គលសំខាន់ៗរួមមាន លោក Rishi Sunak មេដឹកនាំគណបក្សអភិរក្ស លោក Keir Starmer មេដឹកនាំគណបក្សការងារ និងព្រះមហាក្សត្រ Charles III ដែលមានតួនាទីតែងតាំងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីក្រោយការបោះឆ្នោត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមកំណត់ត្រាពីវិគីភីឌា ឫសគល់នៃវិបត្តិឆ្នាំ ២០២៤ អាចតាមដានបានតាំងពីឆ្នាំ ២០១០ នៅពេលគណបក្សអភិរក្សឡើងកាន់អំណាចក្រោមលោក David Cameron។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ការបោះឆ្នោតប្រជាមតិស្តីពីការចាកចេញពីសហភាពអឺរ៉ុប (Brexit) បានបង្កើតការបែកបាក់យ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងសង្គម និងក្នុងគណបក្សនយោបាយ។ លោក Cameron បានលាលែងក្រោយលទ្ធផលប្រជាមតិ ហើយលោកស្រី Theresa May បានស្នងតំណែង ប៉ុន្តែមិនអាចសម្រេចកិច្ចព្រមព្រៀងចាកចេញជាមួយ EU បាន ទើបលោកស្រីលាលែងនៅឆ្នាំ ២០១៩។

លោក Boris Johnson បានឡើងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៩ ដោយសន្យានឹង "ធ្វើឲ្យ Brexit សម្រេច"។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់គាត់ ចក្រភពអង់គ្លេសបានចាកចេញពី EU ជាផ្លូវការនៅខែមករា ឆ្នាំ ២០២០។ ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក Johnson ត្រូវបានរងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការរៀបចំពិធីជប់លៀងនៅដើមដំបូងនៃជំងឺរាតត្បាត COVID-19 (ហៅថា "Partygate") និងអាស្រូវនយោបាយផ្សេងៗ ដែលនាំឱ្យគាត់ប្រកាសលាលែងនៅខែកក្តដា ឆ្នាំ ២០២២។

នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២២ លោកស្រី Liz Truss បានឈ្នះការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសមេដឹកនាំគណបក្សអភិរក្ស ហើយក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ គោលនយោបាយកាត់បន្ថយពន្ធដ៏ធំរបស់គាត់ដោយមិនមានប្រភពចំណូលគ្រប់គ្រាន់ បានបង្កឱ្យមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនៃតម្លៃផោន និងវិបត្តិទីផ្សារមូលបត្រ រហូតដល់គាត់ត្រូវបានបង្ខំឱ្យលាលែងក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ៤៩ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ដែលជារយៈពេលកាន់តំណែងខ្លីបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនាយករដ្ឋមន្ត្រីចក្រភពអង់គ្លេស។

បន្ទាប់ពីការលាលែងរបស់លោកស្រី Truss លោក Rishi Sunak អតីតរដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅខែតុលា ឆ្នាំ ២០២២។ តាមវិគីភីឌា លោក Sunak បានព្យាយាមស្តារស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែប្រឈមនឹងអតិផរណាខ្ពស់ ការធ្លាក់ចុះសេដ្ឋកិច្ច បញ្ហាសេវាសុខភាពជាតិ (NHS) និងការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងគណបក្ស។ ការធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់នៃប្រជាប្រិយភាពក្នុងការស្ទង់មតិបានជំរុញឱ្យលោកសម្រេចប្រកាសបោះឆ្នោតសកលនៅឆ្នាំ ២០២៤។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមរបាយការណ៍ពីវិគីភីឌា និង BBC វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចគឺជាមូលហេតុចម្បងដែលបង្កើតឱ្យមានវិបត្តិនយោបាយឆ្នាំ ២០២៤។ អតិផរណានៅចក្រភពអង់គ្លេសបានកើនឡើងដល់ជាង ១១% នៅឆ្នាំ ២០២២ ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេល ៤០ ឆ្នាំ ដោយសារតម្លៃថាមពលឡើងថ្លៃក្រោយការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែន។ តម្លៃម្ហូបអាហារ ឥន្ធនៈ និងថ្លៃជួលផ្ទះក៏បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ដែលបណ្តាលឱ្យប្រជាជនរាប់លាននាក់ជួបវិបត្តិជីវភាព។ លើសពីនេះ ផលប៉ះពាល់ក្រោយ Brexit បានធ្វើឱ្យពាណិជ្ជកម្មជួបការលំបាក និងបង្កើតការខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងវិស័យមួយចំនួន។

ផ្នែកវប្បធម៌ សង្គមចក្រភពអង់គ្លេសបានបង្ហាញពីការមិនសប្បាយចិត្តតាមរយៈកូដកម្មធំៗជាបន្តបន្ទាប់ពីសំណាក់កម្មករផ្នែកដឹកជញ្ជូន សុខាភិបាល និងអប់រំ។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC កូដកម្មទាំងនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីកំហឹងសាធារណៈចំពោះរដ្ឋាភិបាលអភិរក្សដែលត្រូវបានមើលឃើញថាមិនយកចិត្តទុកដាក់គ្រប់គ្រាន់ចំពោះបញ្ហាប្រជាជន។ ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ ២០២៤ បានផ្តល់ឱកាសឱ្យប្រជាជនបញ្ចេញមតិ ហើយលទ្ធផលដែលគណបក្សការងារទទួលបាន ៤១១ អាសនៈ ធៀបនឹង ១២១ អាសនៈរបស់គណបក្សអភិរក្ស (ក្នុងសភាសរុប ៦៥០ អាសនៈ) គឺជាការបរាជ័យដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតសម្រាប់គណបក្សអភិរក្សក្នុងរយៈពេលជាង ១០០ ឆ្នាំ យោងតាមវិគីភីឌា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

វិបត្តិរដ្ឋាភិបាលចក្រភពអង់គ្លេសឆ្នាំ ២០២៤ មានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ពីព្រោះចក្រភពអង់គ្លេសជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្ររបស់កម្ពុជាក្នុងវិស័យអភិវឌ្ឍន៍ និងពាណិជ្ជកម្ម។ យោងតាមវិគីភីឌា ចក្រភពអង់គ្លេសបានផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុនិងបច្ចេកទេសជាច្រើនដល់កម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការអប់រំ សុខាភិបាល និងការបោសសម្អាតមីន។ ការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋាភិបាលនៅទីក្រុងឡុងដ៍អាចនាំទៅរកការកែសម្រួលគោលនយោបាយជំនួយ និងអាទិភាពការបរទេស ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់កម្មវិធីសហប្រតិបត្តិការនានារវាងប្រទេសទាំងពីរ។

ម្យ៉ាងវិញទៀត វិបត្តិនេះផ្តល់ជាមេរៀនសំខាន់អំពីដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ និងការទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋាភិបាលចំពោះប្រជាជន។ តាមការរាយការណ៍របស់ BBC រដ្ឋាភិបាលថ្មីក្រោមលោក Keir Starmer បានសន្យាថានឹងស្តារសេដ្ឋកិច្ច បង្កើនការវិនិយោគលើសេវាសាធារណៈ និងកសាងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិឡើងវិញ។ អ្នកអាន KhmerPulse គួរតាមដានការវិវត្តន៍ជាបន្តអំពីផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានចំពោះកម្ពុជា។