ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមគេហទំព័រសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia កម្ចី គឺជាការផ្ដល់ប្រាក់ពីភាគីមួយទៅភាគីមួយទៀត ដោយមានកិច្ចព្រមព្រៀងថានឹងសងត្រឡប់មកវិញ។ ភាគីដែលទទួលប្រាក់ ហៅថា អ្នកខ្ចី (borrower) បង្កើតបានជាបំណុល ហើយជាធម្មតាត្រូវបង់ការប្រាក់ជាថ្នូរនឹងការប្រើប្រាស់ទឹកប្រាក់នោះ។ ភាគីដែលផ្ដល់ប្រាក់ ហៅថា អ្នកឱ្យខ្ចី (lender) ឬម្ចាស់បំណុល។

កម្ចីអាចត្រូវបានបែងចែកជាពីរប្រភេទធំៗ៖ កម្ចីមានទ្រព្យធានា (secured loan) ដែលតម្រូវឲ្យអ្នកខ្ចីដាក់ទ្រព្យមានតម្លៃជាការធានា និងកម្ចីគ្មានទ្រព្យធានា (unsecured loan) ដែលផ្អែកលើប្រវត្តិឥណទានរបស់អ្នកខ្ចី។ យោងតាម Wikipedia កម្ចីមានច្រើនទម្រង់ទៀត អាស្រ័យលើគោលបំណង ដូចជាកម្ចីទិញផ្ទះ (mortgage) កម្ចីអប់រំ កម្ចីអាជីវកម្ម និងកម្ចីផ្ទាល់ខ្លួន។ កត្តាសំខាន់ៗនៃកម្ចីរួមមាន ដើមទុន (principal) អត្រាការប្រាក់ (interest rate) រយៈពេលកម្ចី (maturity) និងកាលវិភាគទូទាត់ (repayment schedule)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

កម្ចីមិនត្រឹមតែជាឧបករណ៍ហិរញ្ញវត្ថុប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាកត្តាសង្គមដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ប្រជាជននៅគ្រប់ទីកន្លែង។ នៅប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចរីកចម្រើន ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក ឬប្រទេសនៅអឺរ៉ុប កម្ចីទិញផ្ទះ និងកម្ចីសិក្សាគឺជារឿងធម្មតា។ រីឯនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដូចជាកម្ពុជា កម្ចីខ្នាតតូច (microfinance) បានក្លាយជាមធ្យោបាយសំខាន់សម្រាប់ប្រជាជននៅជនបទ ដើម្បីផ្តើមអាជីវកម្ម ឬបង្កើនផលិតកម្មកសិកម្ម។

ដូចដែល KhmerPulse ធ្លាប់បានរាយការណ៍ កំណើននៃការប្រើប្រាស់ប្រាក់កម្ចីនៅកម្ពុជាបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍កន្លងមក ជាពិសេសតាមរយៈគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ និងធនាគារ។ មានការប៉ាន់ប្រមាណថា ប្រជាជនកម្ពុជារាប់លាននាក់បានទទួលកម្ចី ដែលធ្វើឲ្យប្រធានបទនេះមានសារសំខាន់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងសង្គមជាតិទាំងមូល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការផ្ដល់កម្ចីមានដើមកំណើតតាំងពីសម័យបុរាណកាល។ តាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលប្រមូលដោយ Wikipedia ការខ្ចីគ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងបសុសត្វត្រូវបានអនុវត្តនៅមេសូប៉ូតាមីប្រមាណ ៣០០០ ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ។ អ្នកផ្ដល់កម្ចីតែងតែកំណត់អត្រាការប្រាក់ ហើយក្រមច្បាប់ហាមមូរ៉ាប៊ីនៅបាប៊ីឡូនបានដាក់បទបញ្ញត្តិលើអត្រាការប្រាក់។

នៅយុគសម័យកណ្ដាលនៅអឺរ៉ុប ការយកការប្រាក់ត្រូវបានហាមឃាត់ដោយច្បាប់សាសនា (usury) ប៉ុន្តែគ្រួសារធនាគារដូចជាមេឌីស៊ីនៅប្ល័រិន (Florence) បានរកឃើញវិធីផ្ដល់កម្ចីតាមរយៈយន្តការផ្សេងៗ។ ការលេចចេញនូវធនាគារទំនើបនៅសតវត្សរ៍ទី១៧ ដូចជាធនាគារអង់គ្លេស (Bank of England) បានធ្វើឲ្យកម្ចីក្លាយជាឧបករណ៍ស្ដង់ដាសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្ម និងរដ្ឋាភិបាល។

នៅសតវត្សរ៍ទី២០ ការវិវត្តនៃទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុបាននាំមកនូវផលិតផលកម្ចីកាន់តែស្មុគស្មាញ ដូចជាការប្រមូលកញ្ចប់កម្ចីយកទៅលក់ជាមូលបត្រ (securitization)។ រូបភាពឯកសារកម្ចីពីធនាគារ Petrevene ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៦ គឺជាសាក្សីមួយនៃការផ្ដល់កម្ចីក្នុងសម័យនោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច កម្ចីជួយជំរុញសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដោយអនុញ្ញាតឲ្យមានការវិនិយោគ និងការប្រើប្រាស់ដែលលើសពីប្រាក់ចំណូលបច្ចុប្បន្ន។ ការផ្លាស់ប្តូរអត្រាការប្រាក់ដោយធនាគារកណ្ដាលគឺជាឧបករណ៍សំខាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងអតិផរណា និងជំរុញកំណើន។ យ៉ាងណាមិញ ការកើនឡើងលឿននៃកម្ចីក៏អាចបង្កឲ្យមានវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ ដូចករណីវិបត្តិកម្ចីទិញផ្ទះនៅសហរដ្ឋអាមេរិកឆ្នាំ២០០៨ (subprime mortgage crisis)។

វប្បធម៌នៃការខ្ចីប្រាក់មានភាពខុសប្លែកគ្នាទូទាំងពិភពលោក។ នៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម ការយកការប្រាក់ (riba) ត្រូវបានហាមឃាត់ ដែលនាំឲ្យមានការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធធនាគារអ៊ីស្លាមដែលប្រើភាពជាដៃគូ (partnership) ជំនួសការប្រាក់។ នៅកម្ពុជា ការខ្ចីប្រាក់ពីញាតិមិត្ត ឬមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុត្រូវបានទទួលយកក្នុងសង្គម ប៉ុន្តែការជំពាក់បំណុលច្រើនអាចបង្កបញ្ហាសង្គមផ្សេងៗ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទសកលលោក កម្រិតបំណុលបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ ជាមួយនឹងរដ្ឋាភិបាល ក្រុមហ៊ុន និងគ្រួសារដែលមានបំណុលខ្ពស់ជាងពេលមុនៗ។ តាមការរាយការណ៍ពីស្ថាប័នសារព័ត៌មានធំៗ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនកំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិបំណុល រីឯការកើនឡើងនៃប្រាក់កម្ចីឌីជីថល (digital lending) បានធ្វើឲ្យការទទួលបានកម្ចីមានភាពងាយស្រួល ប៉ុន្តែនាំមកនូវក្ដីបារម្ភពីការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងការកេងប្រវ័ញ្ច។

សម្រាប់កម្ពុជា បញ្ហាកម្ចីមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុនៅតែជាប្រធានបទក្ដៅ។ KhmerPulse បានរាយការណ៍ពីការព្រួយបារម្ភជុំវិញការធ្លាក់ចូលក្នុងអន្ទាក់បំណុលរបស់កសិករ និងគ្រួសារដែលមានប្រាក់ចំណូលទាប។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រាជរដ្ឋាភិបាល និងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាបានដាក់ចេញវិធានការមួយចំនួនដើម្បីគ្រប់គ្រងកំណើនឥណទាន និងការពារអតិថិជន។ អ្នកអានអាចតាមដានព័ត៌មានថ្មីៗអំពីប្រធានបទនេះនៅលើគេហទំព័រ KhmerPulse ជាប្រចាំ។