ប្រទេសឡេសូថូ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា, ឡេសូថូ (Lesotho) មានឈ្មោះផ្លូវការថាព្រះរាជាណាចក្រឡេសូថូ ហើយធ្លាប់ត្រូវបានគេស្គាល់ពីមុនថា Basutoland ។ ប្រទេសនេះគឺជាប្រទេសមួយដែលគ្មានច្រកចេញទៅកាន់សមុទ្រ ស្ថិតនៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង ។ វាត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធទាំងស្រុងដោយប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដែលធ្វើឱ្យវាជាប្រទេសអង់ក្លាវ (enclave) ដ៏ធំបំផុតក្នុងចំណោមប្រទេសអង់ក្លាវតែបីនៅលើពិភពលោក ។ ប្រទេសឡេសូថូមានផ្ទៃដីសរុបជាង ៣០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនប្រមាណ ២.៣ លាននាក់ (យោងតាមការប៉ាន់ប្រមាណរបស់ Wikipedia) ។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតរបស់វាគឺ ម៉ាសេរូ (Maseru) ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, ភូមិសាស្ត្រឡេសូថូមានលក្ខណៈពិសេសដោយសារវាស្ថិតនៅក្នុងជួរភ្នំម៉ាឡូទី (Maloti Mountains) ។ កំពូលភ្នំ Thabana Ntlenyana ដែលមានកម្ពស់ ៣,៤៨២ ម៉ែត្រ គឺជាចំណុចខ្ពស់បំផុតនៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង ។ អ្វីដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់គឺប្រទេសនេះជាប្រទេសតែមួយគត់ក្នុងពិភពលោកដែលទឹកដីទាំងមូលស្ថិតនៅរយៈកម្ពស់លើសពី ១,០០០ ម៉ែត្រពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ។ ដោយសារកម្ពស់នេះ អាកាសធាតុមានលក្ខណៈត្រជាក់ជាងប្រទេសជិតខាង ហើយក៏មានព្រិលធ្លាក់ក្នុងរដូវរងារ ដែលធ្វើឱ្យមានរមណីយដ្ឋានជិះស្គីដូចជា Afriski ជាដើម ។

ចំពោះប្រជាជនវិញ ភាគច្រើនជាជនជាតិបាសូថូ (Basotho) ។ ភាសាផ្លូវការមានពីរគឺភាសាសេសូថូ (Sesotho) និងភាសាអង់គ្លេស ។ តាម Wikipedia, សាសនាគ្រិស្តគឺជាសាសនាចម្បង ដែលមានអ្នកកាន់ប្រមាណ ៩០% នៃប្រជាជនសរុប ។ ប្រជាជនឡេសូថូមានអត្រាចេះអក្សរខ្ពស់សមរម្យសម្រាប់តំបន់ ដោយមានសាកលវិទ្យាល័យជាតិឡេសូថូ និងស្ថាប័នអប់រំផ្សេងទៀត ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា, ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃឡេសូថូចាប់ផ្តើមនៅដើមសតវត្សរ៍ទី ១៩ នៅពេលដែលព្រះបាទម៉ូស្ហូស្ហូទី ១ (Moshoeshoe I) បានបង្រួបបង្រួមកុលសម្ព័ន្ធសូថូនានា ដើម្បីបង្កើតនគរបាសូថូ ។ ទ្រង់បានដឹកនាំប្រជាជនគេចពីការឈ្លានពានរបស់ចក្រភពហ្សូលូ (Zulu) ក្រោមការដឹកនាំរបស់ស្តេចស្ហាកា (Shaka) និងក្រោយមកប្រឈមនឹងអ្នកតាំងទីលំនៅបូរ (Boers) មកពីអាណានិគម Cape ។

ដើម្បីរក្សាអធិបតេយ្យភាព ព្រះបាទម៉ូស្ហូស្ហូបានស្នើសុំការការពារពីចក្រភពអង់គ្លេស ហើយនៅឆ្នាំ ១៨៦៨ ទឹកដីនេះបានក្លាយជាអាណាព្យាបាលអង់គ្លេសឈ្មោះ Basutoland ។ ក្រោមការការពារនេះ ប្រជាជាតិបាសូថូបានរក្សាស្ថាប័នរបស់ខ្លួនខ្លះ រហូតដល់ទទួលបានឯករាជ្យពេញលេញនៅថ្ងៃទី ៤ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៦៦ ក្រោមឈ្មោះព្រះរាជាណាចក្រឡេសូថូ ។ បន្ទាប់មក ប្រទេសនេះបានឆ្លងកាត់រយៈពេលនៃភាពមិនស្ថិតស្ថេរខាងនយោបាយ រួមទាំងការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋាភិបាល និងរដ្ឋប្រហារយោធាមួយចំនួន ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះវាជារបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលព្រះមហាក្សត្រមានអំណាចតំណាង ខណៈនាយករដ្ឋមន្ត្រីជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចឡេសូថូពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ។ យោងតាម Wikipedia, វិស័យសំខាន់ៗរួមមានកសិកម្ម (ជាពិសេសការចិញ្ចឹមសត្វ) វាយនភណ្ឌ (ដែលទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពី AGOA សម្រាប់ការនាំចេញទៅសហរដ្ឋអាមេរិក) និងទឹក ។ គម្រោងទឹកឡេសូថូហាយឡែន វ័ធ (Lesotho Highlands Water Project) គឺជាគម្រោងធំមួយដែលនាំទឹកទៅកាន់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង ហើយផលិតថាមពលវារីអគ្គិសនីសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក ។ ទន្ទឹមនោះ ប្រាក់បញ្ជូនពីពលករឡេសូថូធ្វើការនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូងក៏ជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់ផងដែរ ។

ផ្នែកវប្បធម៌បាសូថូគឺសម្បូរបែប ហើយត្រូវបានសម្គាល់ដោយកន្សែងរោមសត្វទន់ៗ (Basotho blankets) ដែលពាក់ដោយប្រជាជនក្នុងពិធីប្រពៃណី និងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ។ ស្ត្រី និងបុរសពាក់កន្សែងទាំងនេះជាសញ្ញានៃអត្តសញ្ញាណជាតិ ។ តន្ត្រី របាំ និងសិប្បកម្មក៏បង្ហាញពីមរតកដ៏យូរអង្វែងនៃប្រជាជននេះ ។ តាម Wikipedia, សត្វពាហនៈដូចជាគោ មានតួនាទីសំខាន់មិនត្រឹមតែក្នុងសេដ្ឋកិច្ចនិយមទេ តែថែមទាំងក្នុងទំនៀមទម្លាប់សង្គម ដូចជាការដណ្តឹងស្ត្រីជាដើម (lobola) ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ឡេសូថូបាននិងកំពុងទាក់ទាញការវិនិយោគបរទេស ជាពិសេសពីចិន ដូចដែលឃើញតាមរយៈការសាងសង់អគារសភាថ្មីដោយជំនួយចិន ។ ការអភិវឌ្ឍនេះបង្ហាញពីនិន្នាការទូទៅនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលធ្វើឱ្យឡេសូថូជាករណីសិក្សាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ។ ក្នុងពេលដែលប្រឈមនឹងបញ្ហាភាពក្រីក្រ អត់ការងារធ្វើខ្ពស់ និងអត្រាឆ្លងជំងឺ HIV/AIDS ខ្ពស់ ប្រទេសនេះក៏កំពុងពង្រឹងទេសចរណ៍ និងស្វែងរកឱកាសពីសក្តានុពលថាមពលស្អាត ។ លើសពីនេះ ឡេសូថូគឺជាសមាជិកសកម្មនៃសហគមន៍អភិវឌ្ឍន៍អាហ្វ្រិកខាងត្បូង (SADC) និងសហភាពគយអាហ្វ្រិកខាងត្បូង (SACU) ដែលជួយពង្រីកសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចជាមួយប្រទេសជិតខាង ។