ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សាឡាត់ (Lactuca sativa) គឺជារុក្ខជាតិប្រចាំឆ្នាំ (annual plant) ក្នុងគ្រួសារ Asteraceae ដែលរួមមានផ្កាឈូករ័ត្ន និងផ្កាឌៃហ្ស៊ីជាដើម។ តាមវីគីភីឌាជាភាសាអង់គ្លេស Wikipedia សាឡាត់ត្រូវបានដាំដុះទូទាំងពិភពលោកសម្រាប់យកស្លឹកខ្ចីធ្វើជាអាហារ។ ស្លឹករបស់វាភាគច្រើនត្រូវបានគេបរិភោគឆៅក្នុងចានសាលាដ ប៉ុន្តែក៏អាចប្រើក្នុងនំសាំងវិច (sandwich) ក្រឡុក (wrap) ស៊ុប ហើយថែមទាំងអាចដុត ឬអាំងបរិភោគបានទៀតផង។ ក្រៅពីស្លឹក ដើម និងគ្រាប់របស់វាក៏មានប្រយោជន៍ដែរ។ ឧទាហរណ៍ ប្រភេទសែលធូស (celtuce) គឺជាពូជដែលគេដាំយកដើមមកបរិភោគ ទោះឆៅឬចម្អិនក៏បាន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត គ្រាប់សាឡាត់ក៏អាចយកទៅចម្រាញ់យកប្រេងបានដែរ ប៉ុន្តែមិនមែនជាទម្លាប់ទូទៅទេ។

លក្ខណៈពិសេសរបស់សាឡាត់ គឺវាដុះលូតលាស់បានល្អនៅអាកាសធាតុត្រជាក់ ហើយងាយនឹងបញ្ចេញទងផ្កា (ហៅថា bolting) នៅពេលសីតុណ្ហភាពឡើងខ្ពស់ ឬរដូវកាលប្រែប្រួល។ ពេលចេញផ្កា ស្លឹកនឹងប្រែជូរចត់ និងមិនសូវមានរសជាតិឆ្ងាញ់ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យកសិករច្រើនប្រមូលផលមុនពេលនេះកើតឡើង។ តាមរូបភាពនៅលើ Wikipedia ការប្រើគ្រាប់ពូជស្រោបដីឥដ្ឋ (pelleted seeds) គឺជាបច្ចេកទេសមួយក្នុងចំណោមបច្ចេកទេសដាំដុះទំនើប ដែលត្រូវបានអនុវត្តដើម្បីងាយស្រួលគ្រប់គ្រង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ទីផ្សារសាឡាត់ដើមឡើយមានមជ្ឈមណ្ឌលនៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិកខាងជើង ប៉ុន្តែចាប់ពីចុងសតវត្សរ៍ទី២០មក ការប្រើប្រាស់ និងការដាំដុះបានរីករាលដាលទៅទូទាំងពិភពលោក។ បច្ចុប្បន្ន សាឡាត់ត្រូវបានដាំនៅលើគ្រប់ទ្វីប ចាប់ពីតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់នៅអឺរ៉ុប រហូតដល់តំបន់ត្រូពិចក្នុងអាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។ ប្រទេសចិនក្លាយជាប្រទេសផលិតធំជាងគេ ប៉ុន្តែក៏មានការដាំដុះសំខាន់ៗនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ឥណ្ឌា និងបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួនដែរ។ រូបភាពកសិដ្ឋាននៅចក្រភពអង់គ្លេស បង្ហាញឲ្យឃើញអំពីការដាំដុះជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មលើផ្ទៃដីធំទូលាយ ដោយមានការរៀបចំជាជួរយ៉ាងមានប្រព័ន្ធ។ ដំណាំនេះក៏បានក្លាយជាប្រភពចំណូលសម្រាប់កសិករតូចនិងធំនៅតាមតំបន់ជនបទទូទាំងពិភពលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

សាឡាត់មានប្រវត្តិដាំដុះដ៏យូរលង់ណាស់មកហើយ។ តាមការវិភាគរបស់ Wikipedia សាឡាត់រ៉ូម៉ែន (Romaine) ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាបន្តពូជនៃពូជដើមដំបូងដែលត្រូវបានដាំដុះ។ ក្រៅពីជាអាហារ សាឡាត់ក៏មានតម្លៃខាងសាសនា និងឱសថដែរ ដែលត្រូវបានគេកត់ត្រាទុកតាំងពីសម័យបុរាណ។ តាមរយៈការដាំដុះនិងការជ្រើសរើសពូជអស់ជាច្រើនសតវត្សរ៍ មនុស្សបានអភិវឌ្ឍប្រភេទសាឡាត់ជាច្រើនយ៉ាង ដោយខ្លះសម្រាប់អាកាសធាតុត្រជាក់ ខ្លះទៀតសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ។ សព្វថ្ងៃនេះ ប្រភេទដែលគេស្គាល់ទូទៅមាន Iceberg, Romaine, Butterhead និង Celtuce ជាដើម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទិន្នន័យឆ្នាំ២០២៣ ដែលបានយោងនៅក្នុង Wikipedia ផលិតកម្មសាឡាត់សកលមានចំនួន ២៨ លានតោន ដោយប្រទេសចិនមានចំណែករហូតដល់ ៥៣% នៃទិន្នផលសរុប។ តួលេខនេះបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំពីទីផ្សារប្រពៃណីនៅលោកខាងលិច មកកាន់តំបន់អាស៊ី។ សាឡាត់មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មរបស់ប្រទេសជាច្រើន ដោយវាជាដំណាំដែលមានតម្រូវការខ្ពស់ពីឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារ ភោជនីយដ្ឋាន និងគ្រួសារ។ នៅតាមផ្សារទំនើបក្នុងប្រទេសចិន សាឡាត់ត្រូវបានដាក់តាំងលក់យ៉ាងទូលំទូលាយ ដូចបានឃើញក្នុងរូបភាព។

ខាងវប្បធម៌ សាឡាត់បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃរបបអាហារសុខភាព និងភាពស្រស់ស្រាយ។ នៅបស្ចឹមប្រទេស សាលាដដែលមានសាឡាត់ជាគ្រឿងផ្សំស្នូល គឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃម្ហូបអាហារប្រចាំថ្ងៃ។ រីឯនៅអាស៊ីវិញ ការប្រើប្រាស់សាឡាត់កំពុងកើនឡើងជាលំដាប់ ដោយសារការទទួលឥទ្ធិពលពីម្ហូបអាហារអន្តរជាតិ និងទម្លាប់បរិភោគអាហារសុខភាព។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រភេទសាឡាត់ដើម (celtuce) ត្រូវបានគេនិយមក្នុងម្ហូបចិនបុរាណយូរឆ្នាំមកហើយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងសម័យកាលបច្ចុប្បន្ន សាឡាត់នៅតែជាដំណាំដែលមានសារៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ច សុខភាព និងសន្តិសុខស្បៀង។ តាម Wikipedia ផលិតកម្ម ២៨ លានតោនក្នុងឆ្នាំ២០២៣ បញ្ជាក់ច្បាស់ពីមាត្រដ្ឋានដ៏ធំនៃឧស្សាហកម្មនេះ។ ការដឹកនាំរបស់ចិន រួមជាមួយការប្រើបច្ចេកវិទ្យាដូចជាការស្រោបគ្រាប់ពូជ បានធ្វើឱ្យការផ្គត់ផ្គង់មានស្ថិរភាព។ ទន្ទឹមនឹងនេះ តម្រូវការសាឡាត់ស្រស់សម្រាប់របបអាហារសុខភាពនៅតែបន្តកើនឡើងជាលំដាប់។