ឡេវ៉ាន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា តំបន់ឡេវ៉ានគឺជាតំបន់រងមួយនៃតំបន់អាស៊ីខាងលិច ដែលស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត និងជាផ្នែកមួយនៃតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ ពាក្យ «ឡេវ៉ាន» ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាញឹកញាប់នៅក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ ជាពិសេសតាំងពីសម័យអាណានិគមអ៊ឺរ៉ុបមក។

រូបភាពកាតប៉ុស្តាល់ឆ្នាំ១៩០៩ ដែលបង្ហាញនៅខាងលើ បានបញ្ជាក់អំពីការប្រើប្រាស់ពាក្យ «Levant» ដោយប្រព័ន្ធប្រៃសណីយ៍បារាំងនៅក្នុងទីក្រុង Constantinople របស់អាណាចក្រអូតូម៉ង់។ វាបង្ហាញថាតំបន់នេះត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយថាជាផ្នែកមួយនៃពិភពលោកដែលតភ្ជាប់ទ្វីបអាស៊ី អឺរ៉ុប និងអាហ្វ្រិក ហើយជាកន្លែងប្រជុំនៃវប្បធម៌ សាសនា និងផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយៈរូបភាពផ្កាយរណបនេះ តំបន់ឡេវ៉ានគ្របដណ្ដប់លើទឹកដីដ៏ធំទូលាយ រួមមានប្រទេសនិងទឹកដីដូចជា៖ កោះស៊ីប (Cyprus) សាធារណរដ្ឋអារ៉ាប់ស៊ីរី សាធារណរដ្ឋលីបង់ រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល ដែនដីប៉ាឡេស្ទីន ព្រះរាជាណាចក្រហ្សកដានី ខេត្តហាតាយ (Hatay) របស់ប្រទេសតួកគី និងភាគខាងជើងនៃឧបទ្វីបស៊ីណៃ (ប្រទេសអេហ្ស៊ីប)។ រូបភាពនេះក៏បង្ហាញពីភាពចម្រុះនៃភូមិសាស្ត្រ ដូចជាវាលទំនាបឆ្នេរ តំបន់ភ្នំខ្ពស់ៗដែលគ្របដណ្ដប់ដោយព្រិល (ដូចឃើញនៅប្រទេសលីបង់) និងតំបន់វាលខ្សាច់។

តំបន់ឡេវ៉ានមានប្រជាជនចម្រុះជាតិសាសន៍ សាសនា និងភាសាជាច្រើន ដែលជាលទ្ធផលនៃប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរលង់របស់វាជាចំណុចប្រសព្វនៃអរិយធម៌។ បច្ចុប្បន្ន ប្រជាជនភាគច្រើននិយាយភាសាអារ៉ាប់ រីឯសាសនាធំៗរួមមានឥស្លាម គ្រិស្តសាសនា និងយូដាយសាសនា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃតំបន់ឡេវ៉ានមានភាពស្មុគស្មាញ និងសម្បូរបែប។ នៅដើមសតវត្សទី២០ តំបន់នេះស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាចក្រអូតូម៉ង់ ដែលមានរដ្ឋធានីនៅទីក្រុង Constantinople (ឥស្តង់ប៊ុលបច្ចុប្បន្ន)។ រូបភាពកាតប៉ុស្តាល់ឆ្នាំ១៩០៩ បង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ពាក្យ «Levant» ដោយបារាំង ដែលជាមហាអំណាចមួយមានផលប្រយោជន៍នៅតំបន់នេះ។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ អាណាចក្រអូតូម៉ង់ត្រូវដួលរលំ ហើយមហាអំណាចអ៊ឺរ៉ុប ជាពិសេសបារាំងនិងចក្រភពអង់គ្លេស បានចូលមកកាន់កាប់និងបែងចែកទឹកដីនេះតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀង Sykes-Picot (១៩១៦) និងប្រព័ន្ធអាណត្តិរបស់សម្ព័ន្ធប្រជាជាតិ។ បារាំងទទួលបានអាណត្តិលើស៊ីរីនិងលីបង់ ចំណែកចក្រភពអង់គ្លេសគ្រប់គ្រងប៉ាឡេស្ទីននិងហ្សកដានី។ មេដាយបារាំងដែលបង្ហាញនៅទីនេះ ជាភស្តុតាងនៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធដែលបានផ្ទុះឡើងរវាងកងទ័ពបារាំងនិងចលនាជាតិនិយមតួកគីនៅតំបន់ស៊ីលីស៊ី (Cilicia) ក្នុងឆ្នាំ១៩២០។ សង្គ្រាមនេះបានបន្សល់ទុកនូវផលប៉ះពាល់ដល់ទំនាក់ទំនងក្នុងតំបន់។

ចាប់តាំងពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី២០ ប្រទេសជាច្រើនក្នុងតំបន់ឡេវ៉ានបានទទួលឯករាជ្យបន្តិចម្ដងៗ ប៉ុន្តែជម្លោះព្រំដែន និងជម្លោះជាតិសាសន៍បានបន្តកើតមាន រួមទាំងសង្គ្រាមអ៊ីស្រាអែល-អារ៉ាប់ សង្គ្រាមស៊ីវិលលីបង់ និងជម្លោះប៉ាឡេស្ទីន។ ប្រវត្តិសាស្ត្រកន្លងមកនេះនៅតែជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃបញ្ហានយោបាយនិងសន្តិសុខនៅឡេវ៉ានរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចនៃតំបន់ឡេវ៉ានមានលក្ខណៈចម្រុះ ដោយប្រទេសខ្លះពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្ម និងខ្លះទៀតមានវិស័យបច្ចេកវិទ្យានិងសេវាកម្មរីកចម្រើន។ ទោះយ៉ាងណា ជម្លោះនិងអស្ថិរភាពនយោបាយបានរារាំងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ទាំងមូលអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ។

ខាងវប្បធម៌វិញ តំបន់ឡេវ៉ានមានកេរដំណែលដ៏សម្បូរបែប ដែលរួមមានអរិយធម៌បុរាណ សាសនាធំៗ និងម្ហូបអាហារល្បីៗដូចជា hummus និង falafel ជាដើម។ ការសិក្សាផ្នែកពន្ធុវិទ្យាថ្មីៗ ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ បានរកឃើញ «សមាសភាពពូជពង្សឡេវ៉ាន» ដែលជាសញ្ញាសម្គាល់ហ្សែនដ៏ពិសេស ឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពបន្តនៃប្រជាជនដើមនៅក្នុងតំបន់នេះរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ ការរកឃើញនេះបញ្ជាក់ពីជម្រៅនៃឫសគល់វប្បធម៌ និងពូជពង្សរបស់ជនជាតិឡេវ៉ាន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅសម័យបច្ចុប្បន្ន តំបន់ឡេវ៉ានជាប្រភពនៃព័ត៌មានអន្តរជាតិសំខាន់ៗជាប្រចាំ។ ជម្លោះរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីន សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅស៊ីរី វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនៅលីបង់ និងវិបត្តិជនភៀសខ្លួនដែលបានជះឥទ្ធិពលដល់អឺរ៉ុបនិងតំបន់ជិតខាង សុទ្ធតែជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីឡេវ៉ានមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះព្រឹត្តិការណ៍នៅទីនេះតែងតែជះឥទ្ធិពលដល់ស្ថានភាពសន្តិសុខនិងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដូចជាការប្រែប្រួលតម្លៃប្រេង និងចលនាជនភៀសខ្លួនជាដើម។ លើសពីនេះ ប្រទេសកម្ពុជាមានទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយប្រទេសជាច្រើនក្នុងតំបន់ ហើយក៏បានចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការរក្សាសន្តិភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាផងដែរ។ ដូច្នេះ ការតាមដានព្រឹត្តិការណ៍នៅឡេវ៉ានគឺជាផ្នែកមួយនៃការយល់ដឹងអំពីពិភពលោកដែលយើងរស់នៅ។