ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមវីគីភីឌា (Wikipedia) អក្សរកាត់ LGBTQ សំដៅទៅលើក្រុមមនុស្សដែលរួមមានអ្នកស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា (lesbian និង gay) អ្នកស្រឡាញ់ទាំងពីរភេទ (bisexual) អ្នកប្តូរភេទ (transgender) និងអ្នកដែលមានអត្តសញ្ញាណយេនឌ័រមិនស្របតាមបទដ្ឋាន (queer)។ ពាក្យនេះក៏អាចរាប់បញ្ចូលក្រុមអ្នកដទៃផងដែរ ដូចជាអ្នកកំពុងស្វែងយល់ពីអត្តសញ្ញាណ (questioning) អ្នកមានលក្ខណៈផ្លូវភេទមិនច្បាស់លាស់ (intersex) អ្នកមិនមានអារម្មណ៍ផ្លូវភេទ (asexual) អ្នកមិនមានអារម្មណ៍ស្នេហា (aromantic) និងអ្នកគ្មានយេនឌ័រ (agender)។ ក្រុម LGBTQ ទាំងមូលត្រូវបានចាត់ទុកថាគ្របដណ្តប់បុគ្គលដែលជាជនជាតិភាគតិចផ្លូវភេទឬយេនឌ័រ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

មនុស្ស LGBTQ មានវត្តមាននៅគ្រប់ប្រទេសនិងគ្រប់វប្បធម៌។ តាមការប៉ាន់ប្រមាណដែលដកស្រង់ដោយ Wikipedia ចំនួនប្រជាជនដែលចាត់ទុកខ្លួនជាផ្នែកនៃក្រុមនេះអាចមានចន្លោះពី ៣ ទៅ ១០ ភាគរយនៃប្រជាជនសរុប ប៉ុន្តែការប្រមូលទិន្នន័យពិតប្រាកដនៅមានការលំបាកដោយសារការមាក់ងាយសង្គម។ នៅតាមទីក្រុងធំៗ សហគមន៍ទាំងនេះបានបង្កើតជាតំបន់រស់នៅនិងវប្បធម៌ផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជាតំបន់ Greenwich Village ក្នុងទីក្រុង New York សហរដ្ឋអាមេរិក និងតំបន់ Church-Wellesley ក្នុងទីក្រុង Toronto ប្រទេសកាណាដា។ រូបសំណាក Alexander Wood ក្នុងតំបន់នេះបានក្លាយជាសញ្ញាសម្គាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រនិងអត្តសញ្ញាណរបស់សហគមន៍ LGBTQ នៅកាណាដា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃចលនាសិទ្ធិ LGBTQ សម័យទំនើបបានចាប់ផ្តើមយ៉ាងខ្លាំងក្លាជាមួយ កុបកម្ម Stonewall នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦៩ ក្នុងទីក្រុង New York។ តាម Wikipedia ក្លឹបរាត្រី Stonewall Inn ដែលជាកន្លែងជួបជុំរបស់មនុស្ស LGBTQ បានរងការឆ្មក់ចូលពីប៉ូលីស បណ្តាលឱ្យមានការតវ៉ានិងការប៉ះទង្គិចជាច្រើនថ្ងៃ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានក្លាយជាកាតាលីករសម្រាប់ការបង្កើតក្បួនដង្ហែ Pride លើកដំបូងនៅឆ្នាំ១៩៧០ និងជំរុញឱ្យមានការបង្កើតអង្គការតស៊ូមតិដើម្បីសមភាព។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប្រទេសជាច្រើនបានកែទម្រង់ច្បាប់។ ប្រទេសហូឡង់បានក្លាយជាប្រទេសដំបូងដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានអាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នានៅឆ្នាំ២០០១ ហើយបច្ចុប្បន្នមានប្រទេសជាង ៣០ បានទទួលស្គាល់សិទ្ធិនេះ។ ទោះយ៉ាងណា ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើហឹង្សានិងការរើសអើងនៅតែបន្តនៅតំបន់ជាច្រើនក្នុងពិភពលោក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សហគមន៍ LGBTQ មានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ជាពិសេសតាមរយៈអំណាចទិញដែលគេហៅថា "លុយពណ៌ផ្កាឈូក" (pink money)។ តាម Wikipedia ការទទួលស្គាល់សិទ្ធិ LGBTQ មានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានជាមួយកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ដោយសារវាជួយទាក់ទាញទេសចរណ៍និងទេពកោសល្យ។ ព្រឹត្តិការណ៍ Pride ប្រចាំឆ្នាំ ដូចជានៅទីក្រុង Cologne ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ បានទាក់ទាញអ្នកចូលរួមយ៉ាងច្រើន និងបង្កើតប្រាក់ចំណូលសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។

ខាងវប្បធម៌ សហគមន៍នេះបានសាងអត្តសញ្ញាណដាច់ដោយឡែក តាមរយៈទង់ឥន្ទធនូ ក្បួនដង្ហែមោទនភាព និងស្នាដៃក្នុងវិស័យភាពយន្ត អក្សរសិល្ប៍ និងតន្ត្រី។ តួអង្គសិល្បៈនិងនយោបាយដែលបើកចំហរអំពីអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួនបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរយល់ឃើញសាធារណៈ និងជំរុញសមភាពសង្គម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បញ្ហាសិទ្ធិ LGBTQ នៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុកលើឆាកនយោបាយនិងសង្គមសព្វថ្ងៃ។ តាម Wikipedia ទោះបីជាមានការរីកចម្រើន ការប្រឆាំងពីក្រុមអភិរក្សនិយមនិងស្ថាប័នសាសនានៅតែជាឧបសគ្គធំ។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក សមភាពអាពាហ៍ពិពាហ៍បានក្លាយជាច្បាប់សហព័ន្ធនៅឆ្នាំ២០១៥ ប៉ុន្តែការពិភាក្សាអំពីសិទ្ធិអ្នកប្តូរភេទនៅតែមានភាពចម្រូងចម្រាស់។ នៅអាស៊ី ប្រទេសដូចជាថៃ វៀតណាម និងកម្ពុជា បានបង្ហាញកម្រិតនៃការអត់ឱនមួយកម្រិត ប៉ុន្តែកង្វះក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ការពារពិសេសធ្វើឱ្យសមាជិក LGBTQ ងាយរងការរើសអើង។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីស្ថានភាពទាំងនេះអាចជួយជំរុញការសន្ទនាសាធារណៈ និងរួមចំណែកកសាងសង្គមដែលគោរពសិទ្ធិមនុស្សគ្រប់រូប។