ឧស្ម័នធម្មជាតិរាវ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ឧស្ម័នធម្មជាតិរាវ (LNG) គឺជាឧស្ម័នធម្មជាតិដែលមានមេតាន (CH4) ជាចម្បង ត្រូវបានធ្វើឲ្យត្រជាក់ដល់សីតុណ្ហភាពប្រហែល −១៦២ អង្សាសេ ដើម្បីប្រែក្លាយទៅជាអង្គធាតុរាវ។ យោងតាមវីគីភីឌា ការធ្វើឲ្យរាវបង្រួមបរិមាណឧស្ម័នប្រមាណ ៦០០ ដង ធ្វើឲ្យការស្តុកនិងការដឹកជញ្ជូនដោយគ្មានសម្ពាធមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ LNG ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាប្រភពថាមពលសម្រាប់ផលិតអគ្គិសនី កំដៅ ឧស្សាហកម្ម និងជាឥន្ធនៈជំនួសសម្រាប់នាវានិងយានយន្តធុនធំ។

ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ LNG ចាប់ផ្តើមពីការផលិតឧស្ម័នពីអណ្តូង ការបន្សុទ្ធយកជាតិពុល បន្ទាប់មកធ្វើឲ្យរាវនៅរោងចក្រធ្វើឲ្យរាវ (liquefaction) ដែលប្រើប្រព័ន្ធត្រជាក់ស្មុគ្រស្មាញ។ បន្ទាប់មក LNG ត្រូវបានដឹកតាមនាវាដឹក LNG ទៅកាន់ស្ថានីយទទួល ដែលវាត្រូវបានផ្ទុកក្នុងធុងការពារសីតុណ្ហភាព ហើយបំប្លែងត្រឡប់ជាឧស្ម័ន (regasification) សម្រាប់ចែកចាយទៅកាន់បណ្តាញឧស្ម័ន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia (ទិន្នន័យ EIA)

ទិន្នន័យរបស់ EIA សហរដ្ឋអាមេរិកដែលដកស្រង់ដោយវីគីភីឌាបង្ហាញថា ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម LNG បានកើនឡើងជាលំដាប់ ដោយមានប្រទេសនាំចេញសំខាន់ៗដូចជា កាតា អូស្ត្រាលី សហរដ្ឋ រុស្ស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី។ ប្រទេសនាំចូលធំជាងគេគឺ ជប៉ុន ចិន កូរ៉េខាងត្បូង និងឥណ្ឌា រីឯប្រទេសអឺរ៉ុបជាច្រើនក៏បានបង្កើនសមត្ថភាពនាំចូលផងដែរ។ សមាមាត្រនៃការនាំចូល LNG ធៀបនឹងការនាំចូលឧស្ម័នសរុបបានកើនឡើងដល់ប្រហែល ៥០% ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ តាមទិន្នន័យ EIA។ ស្ថានីយ LNG ធំៗមានទីតាំងនៅតាមតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រនៃប្រទេសទាំងនេះ ហើយក្រុមហ៊ុនថាមពលអន្តរជាតិដូចជា Shell, QatarEnergy និង Cheniere បានបណ្តាក់ទុនរាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងការសាងសង់និងប្រតិបត្តិការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ LNG។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិរបស់ LNG បានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយរោងចក្រផលិតរាវខ្នាតពាណិជ្ជកម្មដំបូងបានដំណើរការនៅឆ្នាំ ១៩៤១ ក្នុងទីក្រុង Cleveland។ ប៉ុន្តែ ឧបទ្ទវហេតុផ្ទុះនៅឆ្នាំ ១៩៤៤ បានបង្អាក់ការវិវត្តបន្ត។ ការដឹកជញ្ជូន LNG តាមសមុទ្រជាលើកដំបូងបានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៩ ដោយនាវា “Methane Pioneer” ដឹកពីរដ្ឋ Louisiana ទៅកាន់ចក្រភពអង់គ្លេស។ ពាណិជ្ជកម្ម LNG អន្តរជាតិបានចាប់ផ្តើមពេញលេញនៅឆ្នាំ ១៩៦៤ ជាមួយគម្រោងអាល់ហ្សេរី-អង់គ្លេស។

ក្រោយវិបត្តិប្រេងឆ្នាំ ១៩៧៣ ជប៉ុនបានក្លាយជាអតិថិជន LNG ធំបំផុត។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២១ កាតាបានពង្រីកផលិតកម្មយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយប្រើប្រាស់ឧស្ម័នពីវាល North Field ដ៏ធំសម្បើម។ បដិវត្តឧស្ម័នថ្មសែល (shale gas) នៅសហរដ្ឋបានប្រែក្លាយប្រទេសនេះពីអ្នកនាំចូលទៅជាអ្នកនាំចេញដ៏ធំនៅឆ្នាំ ២០១៦ ផ្លាស់ប្តូរសន្ទុះទីផ្សារសកល។ នាវាដឹកអ្នកដំណើរ MS Viking Grace ដាក់ដំណើរការក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ជានាវាខ្នាតធំដំបូងដែលប្រើ LNG សម្គាល់ការឈានជើងចូលវិស័យដឹកជញ្ជូនស្អាត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia (ទិន្នន័យ EIA)

LNG គឺជាទំនិញសកលដែលមានទីផ្សារប្រកួតប្រជែង ដោយកិច្ចសន្យារយៈពេលវែង (១០-២០ ឆ្នាំ) នៅតែដើរតួនាទីស្នូល រួមជាមួយការជួញដូរប្រចាំថ្ងៃ (spot) ដែលកំពុងរីកចម្រើន។ តម្លៃ LNG ជារឿយៗភ្ជាប់ទៅនឹងសន្ទស្សន៍ Henry Hub នៅសហរដ្ឋ TTF នៅអឺរ៉ុប ឬ JKM នៅអាស៊ី។ គម្រោង LNG តម្រូវទុនវិនិយោគដ៏ធំ ដោយរោងចក្រធ្វើឲ្យរាវតែមួយអាចមានតម្លៃរហូតដល់ ២០ ពាន់លានដុល្លារ ប៉ុន្តែវាផ្តល់ផលប្រយោជន៍ខាងសន្តិសុខថាមពល ការបង្កើតការងារ និងការកាត់បន្ថយការបំពុលបើប្រៀបធៀបនឹងធ្យូងថ្ម។

តាមទស្សនៈវប្បធម៌ ការប្រើប្រាស់ LNG បានពង្រីកទៅក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូន ដូចជានាវាដឹកទំនិញ សាឡាង និងរថយន្តដឹកទំនិញ LNG ដែលឆ្លើយតបនឹងបទប្បញ្ញត្តិបរិស្ថានអន្តរជាតិ (វិសោធនកម្ម IMO ២០២០)។ ក៏ប៉ុន្តែ សកម្មជនបរិស្ថានព្រមានថា ការលេចធ្លាយមេតានពីហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ LNG អាចកាត់បន្ថយផលចំណេញអាកាសធាតុ បើទោះជាការដុត LNG បញ្ចេញ CO2 តិចជាងធ្យូងថ្មក៏ដោយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

វិបត្តិថាមពលពិភពលោកដែលបង្កឡើងដោយសង្គ្រាមអ៊ុយក្រែនក្នុងឆ្នាំ ២០២២ បានដាក់ LNG ជាចំណុចកណ្តាលនៃយុទ្ធសាស្ត្រថាមពលអឺរ៉ុប ដោយប្រទេសដូចជាអាល្លឺម៉ង់បានប្រញាប់សាងសង់រោងចក្រអណ្តែតទឹក (FSRUs) ដើម្បីនាំចូល LNG។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានក្លាយជាអ្នកនាំចេញ LNG ធំបំផុតក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នេះបើយោងតាមវីគីភីឌា។ នៅអាស៊ី តម្រូវការបន្តកើនឡើង ជាពិសេសនៅចិន ឥណ្ឌា និងប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលកំពុងសាងសង់ស្ថានីយទទួលថ្មីៗ។

ទោះបី IEA ព្យាករណ៍ថាកំណើន LNG អាចឈានដល់កំពូលក្នុងទសវត្សរ៍ ២០៣០ ក្រោមគោលដៅបរិស្ថានក្តី ក្នុងរយៈពេលខ្លី វិស័យនេះនៅតែទទួលបានការវិនិយោគធំៗ។ ប្រទេសជាច្រើននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍កំពុងពិចារណា LNG ជាផ្នែកមួយនៃល្បាយថាមពលជាតិ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើធ្យូងថ្មនិងប្រេង។