ទំនិញប្រណីត

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ទំនិញប្រណីត គឺជាផលិតផល ឬសេវាកម្មមួយប្រភេទ ដែលតម្រូវការទីផ្សារកើនឡើងក្នុងអត្រាមួយខ្ពស់ជាងសមាមាត្រនៃការកើនឡើងប្រាក់ចំណូលរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ចំណែកនៃការចំណាយលើទំនិញទាំងនេះ ក្លាយជាសមាមាត្រធំជាងមុននៃការចំណាយសរុប នៅពេលប្រាក់ចំណូលកើនឡើង។ បាតុភូតនេះផ្ទុយពីទំនិញចាំបាច់ (necessity goods) ដែលតម្រូវការកើនឡើងក្នុងអត្រាទាបជាងការកើនឡើងប្រាក់ចំណូល។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia មនុស្សប្រើប្រាស់ទំនិញប្រណីតមិនត្រឹមតែសម្រាប់គុណភាពខាងក្នុងរបស់ពួកវាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងដើម្បីបង្ហាញទ្រព្យសម្បត្តិ និងបញ្ជាក់ឋានៈសង្គមរបស់ខ្លួនផងដែរ។ ពាក្យថា “superior goods” ត្រូវបានប្រើជាញឹកញាប់ជាសទិសន័យជាមួយទំនិញប្រណីតក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ច។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ផលិតកម្មទំនិញប្រណីតមានទំនោរប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសដែលមានប្រពៃណីជំនាញសិប្បកម្មយូរលង់ ដូចជា បារាំង អ៊ីតាលី និងស្វីស។ ឧស្សាហកម្មម៉ូដ គ្រឿងអលង្ការ និងនាឡិកាប្រណីតជាច្រើននៅតែផលិតដោយដៃដោយសិប្បករជំនាញ ដែលរក្សាតម្លៃខ្ពស់និងភាពផ្តាច់មុខ។ ចំណែកអ្នកប្រើប្រាស់ទំនិញប្រណីតភាគច្រើនគឺជាបុគ្គលដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ឬអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ (high-net-worth individuals) ដែលច្រើនរស់នៅក្នុងទីក្រុងធំៗនៃប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ និងកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ទីផ្សារទំនិញប្រណីតបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅអាស៊ី ជាពិសេសនៅប្រទេសចិន ដែលវណ្ណៈកណ្តាលកំពុងកើនឡើង និងចំណង់ចំណូលចិត្តប្រើប្រាស់ម៉ាកប្រណីតកាន់តែខ្លាំង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គំនិតនៃការប្រើប្រាស់វត្ថុប្រណីតមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។ តាំងពីសម័យបុរាណ អរិយធម៌អេហ្ស៊ីប ក្រិក និងរ៉ូម បានផលិតគ្រឿងអលង្ការមាស សូត្រ និងស្រាថ្លៃៗ សម្រាប់វណ្ណៈគ្រប់គ្រងដើម្បីបង្ហាញអំណាចនិងភាពថ្លៃថ្នូរ។ នៅយុគសម័យកណ្តាល និងសម័យរស់ឡើងវិញ (Renaissance) ទំនិញប្រណីតដូចជាក្រណាត់វល្លិ៍ កញ្ចក់ និងស្នាដៃសិល្បៈ ច្រើនតែត្រូវបាននាំចូលពីចម្ងាយ ហើយក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃឋានៈសង្គមនិងវប្បធម៌។ រូបគំនូរ 'Allegory of luxury' ដោយវិចិត្រករហ្វ្លេមីស Jan Cossiers ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៧ បង្ហាញពីទស្សនៈសិល្បៈស្តីពីភាពប្រណីតនាសម័យនោះ។ ការចាប់ផ្តើមនៃមូលធននិយម និងបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មបានផ្លាស់ប្តូរផលិតកម្ម ដោយធ្វើឲ្យទំនិញមួយចំនួនដែលធ្លាប់តែជាប្រណីត ក្លាយជាទំនិញប្រើប្រាស់ទូទៅ (ដូចជាក្រណាត់កប្បាស) ខណៈដែលទំនិញដែលផលិតដោយដៃ ឬមានកម្រិតនៅតែរក្សាឋានៈជាទំនិញប្រណីតរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ច ទំនិញប្រណីតមានភាពយឺតនៃតម្រូវការចំពោះប្រាក់ចំណូល (income elasticity of demand) ធំជាង ១ មានន័យថា រាល់ការកើនឡើង ១% នៃប្រាក់ចំណូល តម្រូវការសម្រាប់ទំនិញទាំងនេះនឹងកើនឡើងលើសពី ១%។ ទំនិញប្រណីតខ្លះក៏ជាទំនិញ Veblen (Veblen goods) ដែលតម្រូវការកើនឡើងនៅពេលតម្លៃកើនឡើង ព្រោះតែកត្តាស្ថានភាពសង្គម និងការប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្ហាញភាពថ្លៃថ្នូរ (conspicuous consumption)។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការប្រើប្រាស់ទំនិញប្រណីតបម្រើទាំងតម្រូវការខាងគុណភាព និងតម្រូវការខាងសង្គម។ ក្នុងលក្ខណៈវប្បធម៌ ការកាន់កាប់ទំនិញបែបនេះអាចជាការបង្ហាញភាពជោគជ័យ ឬក៏ជាមធ្យោបាយបំបែកខ្លួនចេញពីថ្នាក់សង្គមទាប។ ទោះយ៉ាងណា ទ្រឹស្តីខ្លះក៏រិះគន់ការប្រើប្រាស់ទំនិញប្រណីតថាជាការខ្ជះខ្ជាយ ឬជាការបង្កើតវិសមភាពសង្គម។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយគឺការបង្កើតនាឡិការ៉េតថោក ដែលបានធ្វើឲ្យនាឡិកាមេកានិចក្លាយជាទំនិញប្រណីតជាចម្បង ព្រោះវាមិនអាចប្រកួតប្រជែងខាងមុខងារជាមូលដ្ឋានបាន ប៉ុន្តែបានផ្តោតទៅលើសិល្បៈហត្ថកម្ម និងការប្រមូលផ្តុំតម្លៃនិមិត្តសញ្ញា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងយុគសម័យសកលភាវូបនីយកម្ម ទីផ្សារទំនិញប្រណីតបានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនទៅកាន់បណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ ការកើនឡើងនៃវណ្ណៈកណ្តាលថ្មី ការរីកចម្រើននៃវិស័យទេសចរណ៍ និងការវិនិយោគលើអចលនទ្រព្យប្រណីត បានរួមចំណែកធ្វើឲ្យម៉ាកទំនិញប្រណីតកាន់តែមានវត្តមាននៅក្នុងទីក្រុងធំៗដូចជាភ្នំពេញ និងសៀមរាប។ យោងតាមរបាយការណ៍នានា អ្នកប្រើប្រាស់ខ្មែរកំពុងស្វែងរកទំនិញប្រណីតកាន់តែច្រើន ជាសញ្ញានៃការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ចំណាយ និងការកើនឡើងនៃឥទ្ធិពលវប្បធម៌បរទេស។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា ការព្រួយបារម្ភអំពីនិរន្តរភាព និងក្រមសីលធម៌ក្នុងឧស្សាហកម្មប្រណីត (ដូចជាប្រភពនៃត្បូង និងការផលិតស្បែកសត្វ) ក៏បានក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងការសន្ទនាសកលផងដែរ។