លីនដុន ប៊ី ចនសុន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia លីនដុន ប៊ី ចនសុន (Lyndon B. Johnson) ដែលភាគច្រើនហៅកាត់ថា LBJ គឺជាប្រធានាធិបតីទី៣៦ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយបានកាន់តំណែងចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៦៣ ដល់ ១៩៦៩។ លោកបានឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីបន្ទាប់ពីការធ្វើឃាតប្រធានាធិបតី ចន អេហ្វ កេណ្ណឌី កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៦៣ ខណៈដែលលោកកាន់តំណែងជាអនុប្រធានាធិបតី។ មុនពេលក្លាយជាអនុប្រធានាធិបតី លោកបានបម្រើការជាសមាជិកសភាសហរដ្ឋអាមេរិកមកពីរដ្ឋតិចសាស់ ក្នុងនាមជាសមាជិកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ។

ក្នុងអំឡុងពេលកាន់តំណែង លោកត្រូវបានគេស្គាល់ទាំងសមិទ្ធផលក្នុងស្រុកធំៗ ដូចជាច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងកម្មវិធីសង្គមសុខមាលភាព និងទាំងការពង្រីកសង្គ្រាមនៅវៀតណាមដែលបង្កឱ្យមានភាពចម្រូងចម្រាសយ៉ាងខ្លាំង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia លោកចនសុនកើតនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩០៨ នៅជិតទីក្រុង Stonewall រដ្ឋតិចសាស់ ក្នុងគ្រួសារកសិករមួយ។ លោកជាកូនច្បងក្នុងចំណោមបងប្អូន ៥ នាក់។ ឪពុករបស់លោកជាកសិករនិងជាអ្នកនយោបាយក្រៅម៉ោង រីឯម្ដាយជាគ្រូបង្រៀន។ គ្រួសាររបស់លោកបានជួបការលំបាកផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។ លោកចនសុនបានរៀននៅសាលាមូលដ្ឋាន ហើយក្រោយមកបានបន្តការសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យគ្រូបង្រៀន Southwest Texas State ដោយធ្វើការងារដើម្បីរកប្រាក់បង់ថ្លៃសិក្សា។ បន្ទាប់ពីធ្វើជាគ្រូបង្រៀនមួយរយៈពេលខ្លី លោកក៏ចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយ ដោយមានបំណងជួយអ្នកក្រីក្រ និងនាំមកនូវការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចដល់តំបន់របស់លោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia អាជីពនយោបាយរបស់លោកចនសុនបានចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ ១៩៣៧ នៅពេលដែលលោកឈ្នះការបោះឆ្នោតជាសមាជិកសភាតំណាងរាស្ត្រសហរដ្ឋអាមេរិកមកពីរដ្ឋតិចសាស់។ ក្រោយមកលោកបានបម្រើការនៅព្រឹទ្ធសភា ដោយក្លាយជាមេដឹកនាំជនជាតិភាគតិចវ័យក្មេងបំផុត និងបន្ទាប់មកជាមេដឹកនាំភាគច្រើន ដែលលោកបានធ្វើឱ្យប៉ិនប្រសព្វក្នុងសិល្បៈនៃការចរចាផ្នែកនីតិប្បញ្ញត្តិ។ នៅឆ្នាំ ១៩៦០ លោកត្រូវបានជាប់ឆ្នោតជាអនុប្រធានាធិបតីក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកចន អេហ្វ កេណ្ណឌី។ ក្រោយពីការធ្វើឃាតលោកកេណ្ណឌីនៅថ្ងៃទី ២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៦៣ លោកចនសុនបានធ្វើសច្ចាប្រណិធានជាប្រធានាធិបតីនៅលើយន្តហោះ Air Force One។

នៅឆ្នាំ ១៩៦៤ លោកបានឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតសម្រាប់អាណត្តិពេញមួយ ហើយបានទទួលជ័យជម្នះដ៏ធំធេងលើគូប្រជែងមកពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋគឺលោក Barry Goldwater។ ក្នុងអាណត្តិនេះ លោកបានដាក់ចេញនូវទស្សនវិស័យ “Great Society” ដែលមានគោលដៅលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ និងភាពអយុត្តិធម៌ផ្នែកពូជសាសន៍។ តាម Wikipedia លោកបានជំរុញឱ្យមានច្បាប់សិទ្ធិពលរដ្ឋឆ្នាំ ១៩៦៤ និងច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិបោះឆ្នោតឆ្នាំ ១៩៦៥ ដែលបានបញ្ចប់ការបែងចែកពូជសាសន៍ និងការពារសិទ្ធិបោះឆ្នោតសម្រាប់ជនជាតិអាមេរិកអាហ្វ្រិក។ លោកក៏បានបង្កើតកម្មវិធី Medicare និង Medicaid ពង្រីកជំនួយដល់ការអប់រំ និងចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់អន្តោប្រវេសន៍ឆ្នាំ ១៩៦៥ ដែលបានបញ្ចប់ប្រព័ន្ធកូតាជាតិសាសន៍។ លើសពីនេះ លោកបានគាំទ្រកម្មវិធីអវកាស ដែលនាំទៅដល់ការចុះចតលើឋានព្រះច័ន្ទនៅឆ្នាំ ១៩៦៩។

ទោះយ៉ាងណា អាណត្តិប្រធានាធិបតីរបស់លោកចនសុនត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយសង្គ្រាមវៀតណាមកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ។ តាម Wikipedia លោកបានពង្រីកការចូលរួមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយបញ្ជូនទាហានជាង ៥០ ម៉ឺននាក់ និងបញ្ជាឱ្យមានយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងទូលំទូលាយ។ សង្គ្រាមនេះបានក្លាយជារឿងមិនពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំង ដោយបណ្តាលឱ្យមានការតវ៉ាប្រឆាំងសង្គ្រាមដ៏ធំ និងរួមចំណែកដល់ការសម្រេចចិត្តរបស់លោកមិនស្វែងរកការបោះឆ្នោតឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៦៨។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia កេរមរតករបស់លោកចនសុននៅតែមានភាពចម្រុះយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ នៅផ្នែកមួយ សមិទ្ធផលផ្នែកសិទ្ធិពលរដ្ឋរបស់លោកបានផ្លាស់ប្ដូរសង្គមអាមេរិក ហើយកម្មវិធី Great Society របស់លោកបន្តមានឥទ្ធិពលលើគោលនយោបាយសង្គមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិករហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែការពង្រីកសង្គ្រាមវៀតណាមរបស់លោកនៅតែជាប្រធានបទនៃការជជែកដេញដោលយ៉ាងក្ដៅគគុក ជាពិសេសក្នុងចំណោមអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រដែលរិះគន់ថា វាបានបណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំងនិងអស្ថិរភាពដល់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងប្រទេសជិតខាងដូចជាកម្ពុជាផងដែរ។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា សង្គ្រាមនេះបានជះឥទ្ធិពលដោយប្រយោលដល់ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ទោះបីជាការវិភាគពីទំនាក់ទំនងនេះមានភាពស្មុគស្មាញក៏ដោយ។

គោលនយោបាយក្នុងស្រុករបស់លោកចនសុនត្រូវបានចាត់ទុកជាគំរូសម្រាប់ច្បាប់រីកចម្រើន ខណៈដែលគោលនយោបាយការបរទេសរបស់លោកជាមេរៀនអំពីអន្តរាគមន៍យោធា។ បច្ចុប្បន្ន សាលាគោលនយោបាយសាធារណៈ Lyndon B. Johnson និងបណ្ណាល័យប្រធានាធិបតី LBJ នៅទីក្រុង Austin រដ្ឋតិចសាស់ បានរក្សាទុកបណ្ណសាររបស់លោក និងបន្តសិក្សាពីឥទ្ធិពលរបស់លោកទៅលើប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក និងពិភពលោក។