គណៈកម្មការប្រឆាំងអំពើពុករលួយម៉ាឡេស៊ី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia គណៈកម្មការប្រឆាំងអំពើពុករលួយម៉ាឡេស៊ី (Malaysian Anti-Corruption Commission) ដែលគេស្គាល់កាត់ថា MACC ឬ SPRM (Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia) គឺជាទីភ្នាក់ងារឯករាជ្យរបស់រដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ី បង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ២០០៩ ក្រោមច្បាប់ MACC Act 2009 ដើម្បីស៊ើបអង្កេត និងកាត់ទោសអំពើពុករលួយទាំងក្នុងវិស័យសាធារណៈ និងឯកជន។ MACC ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាស្ថាប័នប្រឆាំងអំពើពុករលួយដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការខាតបង់ថវិការដ្ឋរាប់ពាន់លានដុល្លារ។

ទីស្នាក់ការកណ្តាលស្ថិតនៅអគារ D6 ក្នុងបរិវេណរដ្ឋបាលសហព័ន្ធនៅពុត្រាជ័យ (Putrajaya) ដោយមានសាខានៅគ្រប់រដ្ឋទូទាំងប្រទេស។ MACC មានសិទ្ធិអំណាចពិសេសក្នុងការឆែកឆេរឯកសារ បង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ និងប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស៊ើបអង្កេតកម្រិតខ្ពស់។ បាវចនារបស់ខ្លួន "Bersama Membanteras Rasuah" មានន័យថា "រួមគ្នាប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ" ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

MACC មានវត្តមានភូមិសាស្ត្រគ្របដណ្តប់ទូទាំងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដោយមានបុគ្គលិកសរុបប្រមាណ ២,០០០ នាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៣)។ បុគ្គលិកទាំងនេះភាគច្រើនជានិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកច្បាប់ ឬគណនេយ្យ ហើយត្រូវឆ្លងកាត់វគ្គបណ្តុះបណ្តាលដ៏តឹងរឹងមុនចូលបម្រើការងារ។ ពួកគេត្រូវបានបែងចែកទៅជា ៣ នាយកដ្ឋានសំខាន់ៗ គឺ នាយកដ្ឋានស៊ើបអង្កេត នាយកដ្ឋានបង្ការ និងនាយកដ្ឋានអប់រំសហគមន៍។

ចំពោះថ្នាក់ដឹកនាំ នាយកស្នងការនាយករង (Chief Commissioner) ដែលបច្ចុប្បន្នគឺលោក តាន់ស្រី អាហ្សាម បាគី (Tan Sri Azam Baki) តាំងពីឆ្នាំ ២០២១ ជាអ្នកកាន់អំណាចប្រតិបត្តិកំពូល។ ដើម្បីធានាឯករាជ្យ MACC ស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់ក្រុមប្រឹក្សាខាងក្រៅចំនួន ៤ ដូចជាក្រុមប្រឹក្សាប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (Anti-Corruption Advisory Board) និងគណៈកម្មាធិការពិនិត្យប្រតិបត្តិការ (Operations Review Panel)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

មុន MACC ម៉ាឡេស៊ីពឹងផ្អែកលើទីភ្នាក់ងារប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (Anti-Corruption Agency - ACA) ដែលបង្កើតនៅឆ្នាំ ១៩៦៧។ យោងតាម Wikipedia ACA ត្រូវបានគេរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងថាខ្វះឯករាជ្យ ហើយករណីធំៗដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងឥស្សរជននយោបាយត្រូវបានរារាំង ឬបិទសំណុំរឿង ដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនបាត់បង់ទំនុកចិត្ត។

សម្ពាធសង្គម និងការជំរុញពីអង្គការសង្គមស៊ីវិលបានជំរុញឲ្យមានការធ្វើកំណែទម្រង់។ នៅឆ្នាំ ២០០៨ ច្បាប់ MACC Act 2009 ត្រូវបានអនុម័ត ហើយ MACC បានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការនៅថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩។ ច្បាប់នេះបានពង្រឹងអំណាចស៊ើបអង្កេតរបស់ MACC ឲ្យអាចធ្វើការដោយមិនចាំបាច់មានការយល់ព្រមពីរដ្ឋមន្ត្រី និងផ្តល់សិទ្ធិប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសស៊ើបអង្កេតទំនើប។

ករណីប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់បំផុតគឺការស៊ើបអង្កេតរឿងអាស្រូវ 1MDB ដែលផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ ២០១៥។ តាមរយៈការសហការជាមួយ FBI និងភ្នាក់ងារច្បាប់អន្តរជាតិ MACC បានរកឃើញការបាត់បង់ថវិកាប្រមាណ ៤,៥ ពាន់លានដុល្លារ ហើយបានដាក់បទចោទប្រឆាំងនឹងអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ណាជីប រ៉ាហ្សាក់ (Najib Razak) និងសហការី។ ក្រៅពីនេះ MACC ក៏បានស៊ើបអង្កេតករណីកេងប្រវ័ញ្ចថវិកាក្នុងក្រសួងទឹកដីសាបាហ៍ (Sabah Water Department) និងការសូកប៉ាន់ក្នុងវិស័យឈើ ដែលបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយគ្រប់ទម្រង់។ នៅឆ្នាំ ២០២០ តុលាការបានសម្រេចផ្តន្ទាទោសលោក ណាជីប រ៉ាហ្សាក់ ឲ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ១២ ឆ្នាំ ដែលជាលទ្ធផលផ្ទាល់ពីការស៊ើបអង្កេតរបស់ MACC។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

អំពើពុករលួយបានធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចម៉ាឡេស៊ីខាតបង់ជាច្រើន។ យោងតាមអង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ (Transparency International) ការសូកប៉ាន់ និងការកេងប្រវ័ញ្ចបានរារាំងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ហើយ MACC បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការទប់ស្កាត់ និងទាញយកមូលនិធិដែលបាត់បង់មកវិញ។ ក្នុងករណី 1MDB តែឯង MACC បានជួយរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិជាង ១ ពាន់លានដុល្លារ ដែលត្រូវបានប្រគល់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលវិញ។ ទោះយ៉ាងណា MACC នៅតែប្រឈមនឹងការរិះគន់ថា ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយនៅមានភាពគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយ ដោយសារតែវិសាលភាពដ៏ធំធេងនៃបញ្ហា។

ទន្ទឹមនឹងការបង្ក្រាប MACC ក៏បានវិនិយោគក្នុងការបណ្តុះវប្បធម៌សុចរិតភាព។ កម្មវិធី "កិច្ចព្រមព្រៀងសុចរិតភាព" (Integrity Pact) ដែលតម្រូវឲ្យអ្នកម៉ៅការរដ្ឋាភិបាលចុះហត្ថលេខាប្រកាសប្រឆាំងការសូកប៉ាន់ បានក្លាយជាគំរូល្អ។ ជាងនេះទៅទៀត MACC បានបណ្តុះបណ្តាលសិស្ស និងមន្ត្រីរាជការរាប់ម៉ឺននាក់ ហើយបានចូលរួមក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិ ដូចជាកិច្ចប្រជុំអនុសញ្ញាអ.ស.ប. ប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (UNCAC) ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍ និងពង្រឹងកិច្ចសហការអន្តរជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅឆ្នាំ ២០២៦ MACC នៅតែជាក្បាលម៉ាស៊ីនដ៏សំខាន់ក្នុងយុទ្ធនាការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់ម៉ាឡេស៊ី។ ការស៊ើបអង្កេតថ្មីៗផ្តោតលើការកេងប្រវ័ញ្ចក្នុងគម្រោងសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការលាងលុយកខ្វក់ឆ្លងដែន ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មុគស្មាញនៃឧក្រិដ្ឋកម្មសម័យទំនើប។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ មានការពិភាក្សាអំពីតម្រូវការកែទម្រង់ច្បាប់ MACC ដើម្បីធានាការតែងតាំងថ្នាក់ដឹកនាំដោយគ្មានការជ្រៀតជ្រែកនយោបាយ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរភីលស៍ MACC គឺជាគំរូសិក្សាដ៏មានតម្លៃ។ កម្ពុជាដែលមានអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) អាចទាញយកមេរៀនពីភាពជោគជ័យ និងបញ្ហាប្រឈមរបស់ MACC ជាពិសេសក្នុងការកសាងឯករាជ្យ ការចូលរួមពីសាធារណៈជន និងការប្រើប្រាស់យន្តការត្រួតពិនិត្យខាងក្រៅ។ បទពិសោធន៍របស់ MACC ក៏បង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃកិច្ចសហការអន្តរជាតិក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ដែលអាចជាគំរូសម្រាប់ការបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្ររួមនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន។