ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ម៉ាឌ្រីដ គឺជារាជធានី និងជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេរបស់ប្រទេសអេស្ប៉ាញ។ តាមការរាយការណ៍របស់សព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនចំនួនជាង ៣,៤ លាននាក់នៅក្នុងតំបន់ក្រុង ហើយតំបន់ទីប្រជុំជនទាំងមូលមានប្រជាជនប្រមាណ ៦,៨ លាននាក់។ ម៉ាឌ្រីដគឺជាទីក្រុងធំជាងគេទីពីរនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប (EU) បន្ទាប់ពីទីក្រុងប៊ែឡាំង ហើយតំបន់ទីប្រជុំជនរបស់វាក៏ធំជាងគេទីពីរនៅក្នុង EU បន្ទាប់ពីតំបន់ប៉ារីសដែរ។ ក្រុងម៉ាឌ្រីដមានផ្ទៃដីសរុប ៦០៥,៧៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយស្ថិតនៅតាមដងទន្លេ Manzanares នៅកណ្តាលឧបទ្វីប Iberian ដោយមានរយៈកម្ពស់ប្រមាណ ៦៦០ ម៉ែត្រពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ ក្នុងនាមជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌របស់ប្រទេស ម៉ាឌ្រីដគឺជាទីតាំងនៃព្រះបរមរាជវាំង ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញ (Moncloa Palace) និងស្ថាប័នសំខាន់ៗជាច្រើនទៀត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ម៉ាឌ្រីដស្ថិតនៅលើខ្ពង់រាបកណ្តាល ក្បែរជួរភ្នំ Guadarrama ហើយមានអាកាសធាតុបែបមេឌីទែរ៉ាណេបែបទ្វីប ដែលបណ្តាលឱ្យមានរដូវក្តៅក្តៅខ្លាំង និងរដូវរងាត្រជាក់ ជាមួយនឹងព្រិលធ្លាក់ម្តងម្កាល ដូចជាព្រឹត្តិការណ៍ព្យុះ Filomena ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ២០២១ ដែលបានគ្របដណ្តប់ទីក្រុងដោយព្រិលយ៉ាងកម្រ។ ទន្លេ Manzanares ហូរកាត់ទីក្រុង ហើយមានផ្លូវរូងក្រោមដី M-30 សាងសង់ស្របនឹងទន្លេសម្រាប់ចរាចរណ៍។ ឧទ្យានធំៗដូចជា El Retiro ដែលជាសួនប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ស្រស់ស្អាត និង Casa de Campo ផ្តល់កន្លែងកម្សាន្តដល់អ្នករស់នៅ។ ទីក្រុងនេះក៏មានអគារសំខាន់ៗដូចជា Puerta de Alcalá ដែលជាច្រកទ្វារបុរាណ និង Torrespaña ដែលជាអគារទូរទស្សន៍ដ៏ខ្ពស់មួយនៅក្នុងទីក្រុង។

ចំពោះប្រជាជន វិគីភីឌាបានបញ្ជាក់ថា តំបន់ទីក្រុងមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ ខណៈដែលតំបន់ទីប្រជុំជនបានពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ ដោយទាក់ទាញជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីតំបន់ផ្សេងៗនៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ និងពីបរទេស ជាពិសេសពីអាមេរិកឡាទីន និងអឺរ៉ុបខាងកើត។ ប្រជាជនភាគច្រើននិយាយភាសាអេស្ប៉ាញ (Castilian) ហើយទីក្រុងនេះមានលក្ខណៈជាសកលនិយមយ៉ាងខ្លាំង ដោយមានវប្បធម៌ចម្រុះនិងការប្រារព្ធពិធីផ្សេងៗពីគ្រប់ទិសទី។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

សព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌាបានរៀបរាប់ថា តំបន់ម៉ាឌ្រីដមានដាននៃការតាំងទីលំនៅតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ ប៉ុន្តែការកើតឡើងជាទីក្រុងសំខាន់បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៥៦១ នៅពេលដែលស្តេច Felipe II បានផ្លាស់រាជធានីពី Toledo មកកាន់ទីនេះ។ រូបគំនូរពីឆ្នាំ ១៥៦២ ដោយ Anton van den Wyngaerde បង្ហាញពីទិដ្ឋភាពទីក្រុងនៅសម័យនោះ។ នៅសតវត្សទី ១៨ ម៉ាឌ្រីដបានពង្រីកយ៉ាងខ្លាំង ដោយមានការសាងសង់អគារសំខាន់ៗដូចជា ព្រះបរមរាជវាំង និងការរចនាផ្លូវថ្នល់ថ្មីៗដូចជា ផ្លូវ Alcalá ដែលត្រូវបានថតក្នុងរូបគំនូរឆ្នាំ ១៧៥០ ដោយ Antonio Joli ។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រម៉ាឌ្រីដគឺការបះបោរប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់របស់កងទ័ពណាប៉ូឡេអុងនៅថ្ងៃទី ២ ឧសភា ១៨០៨ ដែលត្រូវបានកត់ត្រាក្នុងរូបគំនូរដ៏ល្បីរបស់ Francisco de Goya (ដូចរូបភាព)។ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ១៩ ទីក្រុងបានអនុម័តផែនការពង្រីក "Ensanche" ដូចបង្ហាញក្នុងផែនទីឆ្នាំ ១៨៦១។ បន្តមកសតវត្សទី ២០ ម៉ាឌ្រីដបានរងគ្រោះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលអេស្ប៉ាញ (១៩៣៦-១៩៣៩) ដោយទទួលការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីកងកម្លាំងរបស់មេដឹកនាំផ្តាច់ការ Francisco Franco ដែលបានបង្ខំឱ្យកុមារត្រូវជ្រកកោននៅក្នុងស្ថានីយ៍រថភ្លើងក្រោមដី (ដូចរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រមួយបង្ហាញ)។

បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ Franco និងការស្តារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ ម៉ាឌ្រីដបានប្រែក្លាយទៅជាទីក្រុងទំនើប និងរស់រវើក។ រូបថតផ្លូវ Bravo Murillo នៅឆ្នាំ ១៩៧៨ បង្ហាញពីសម័យកាលនៃការផ្លាស់ប្តូរ។ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០១០ ទីក្រុងបានឃើញការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងវិធានការសន្សំសំចៃដ៏ធំនៅទីលាន Puerta del Sol ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ដែលបានក្លាយជាចលនាសង្គមដ៏សំខាន់ និងបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ពីអន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ម៉ាឌ្រីដគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយនៅអឺរ៉ុប។ ទីក្រុងនេះជាទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ធនាគារកណ្តាលអេស្ប៉ាញ (Bank of Spain) និងក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍យក្ស Telefónica ព្រមទាំងជាទីតាំងនៃផ្សារមូលបត្រម៉ាឌ្រីដ (Bolsa de Madrid) ដែលជាទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុដ៏ធំមួយនៅភាគខាងត្បូងអឺរ៉ុប។ វិស័យឧស្សាហកម្មក៏មានរោងចក្ររថយន្ត PSA Peugeot Citroën នៅសង្កាត់ Villaverde និងទីផ្សារលក់ដុំអាហារ Mercamadrid ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលចែកចាយដ៏សំខាន់សម្រាប់តំបន់ទាំងមូល។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូនក៏ទំនើបផងដែរ ដោយមានអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Madrid–Barajas (អគារទី ៤ ដ៏ធំទូលាយ) និងសេវារថភ្លើងល្បឿនលឿន AVE ដែលតភ្ជាប់ទៅកាន់ទីក្រុងធំៗនានារបស់អេស្ប៉ាញ និងអឺរ៉ុប។ គម្រោងអគារថ្មីដូចជា Caleido (សាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨) បង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍជាបន្តបន្ទាប់។

ផ្នែកវប្បធម៌ ម៉ាឌ្រីដសម្បូរទៅដោយសារមន្ទីរលំដាប់ពិភពលោក។ សារមន្ទីរ Prado មានបណ្តុំស្នាដៃសិល្បៈអឺរ៉ុបដ៏មានតម្លៃ រួមទាំងរូបគំនូរ "Las Meninas" ដោយ Diego Velázquez និងស្នាដៃរបស់ Francisco de Goya ។ សារមន្ទីរ Reina Sofía ដាក់តាំងគំនូរ "Guernica" ដ៏ល្បីរបស់ Pablo Picasso ខណៈដែលសារមន្ទីរបុរាណវិទ្យាជាតិ (MAN) និងសារមន្ទីរ Museo de América បង្ហាញពីប្រវត្តិសាស្ត្រឧបទ្វីប Iberian និងអាណានិគមអេស្ប៉ាញ។ បណ្ណាល័យជាតិអេស្ប៉ាញ និងមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ Círculo de Bellas Artes ក៏ជាកន្លែងសំខាន់សម្រាប់សិល្បៈ និងអក្សរសាស្ត្រផងដែរ។

សម្រាប់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ម៉ាឌ្រីដល្បីល្បាញខាងម្ហូបអាហារ tapas ដូចជា bocadillo de calamares (នំបុ័ងមឹកបំពង) និង patatas bravas (ដំឡូងបំពងជាមួយទឹកជ្រលក់ហឹរ)។ សង្កាត់ Centro និង Malasaña មានភាពរស់រវើកនៅពេលយប់ ដោយមានហាងស្រា និងក្លឹបរាត្រីជាច្រើន។ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រចាំឆ្នាំដូចជា ពិធីបុណ្យ San Isidro Labrador (ជាមួយការស្លៀកពាក់ប្រពៃណី) ពិធីបុណ្យ Carnival និងព្រឹត្តិការណ៍ WorldPride ឆ្នាំ ២០១៧ (ជាមួយការប្រណាំងស្បែកជើងកែងខ្ពស់) បានទាក់ទាញអ្នកចូលរួមរាប់លាននាក់។ ទីលានប្រកួតគោ Las Ventas ក៏ជាកន្លែងទាក់ទាញដ៏ចម្រូងចម្រាស់មួយសម្រាប់វប្បធម៌ប្រពៃណីអេស្ប៉ាញផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ម៉ាឌ្រីដបន្តទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីសកលលោក រួមទាំងពីប្រជាជនកម្ពុជាផងដែរ។ ក្លឹបបាល់ទាត់ Real Madrid ដែលឈរជើងក្នុងកីឡដ្ឋាន Santiago Bernabéu គឺជាក្រុមដែលមានអ្នកគាំទ្រយ៉ាងច្រើននៅកម្ពុជា ហើយការទស្សនាការប្រកួត Madrid Derby ឬព្រឹត្តិការណ៍កីឡាដូចជា Madrid Open (កីឡាវាយកូនបាល់) និងការប្រកួតបាល់បោះពិភពលោក FIBA ឆ្នាំ ២០១៤ អាចជាក្តីស្រមៃរបស់អ្នកគាំទ្រជាច្រើន។

ម៉ាឌ្រីដក៏ជាគោលដៅដ៏ពេញនិយមសម្រាប់ការសិក្សាបន្ត។ សាកលវិទ្យាល័យ Complutense (ដែលជាសាកលវិទ្យាល័យចំណាស់មួយនៅអឺរ៉ុប) សាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកទេសម៉ាឌ្រីដ (សាលារ៉ែ) និងសាលាធុរកិច្ច IE Business School សុទ្ធតែទាក់ទាញនិស្សិតអន្តរជាតិ រួមទាំងនិស្សិតមកពីតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ លើសពីនេះ ពិព័រណ៍ទេសចរណ៍អន្តរជាតិ Fitur ដែលធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌល Ifema ក៏ជាវេទិកាដ៏សំខាន់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍សកល ដែលកម្ពុជាក៏អាចចូលរួមផងដែរ។

នៅកម្រិតប្រឈម ម៉ាឌ្រីដបានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ដូចជាព្យុះព្រិល Filomena និងរលកកំដៅកាន់តែខ្លាំងនៅរដូវក្តៅ ដែលរំឭកយើងពីតម្រូវការនៃការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ ទោះជាយ៉ាងណា ក្នុងនាមជាទីក្រុងមួយដែលពោរពេញដោយថាមពល និងការច្នៃប្រឌិត ម៉ាឌ្រីដនៅតែជាគំរូដ៏ទាក់ទាញសម្រាប់អ្នកសិក្សា អ្នកវិនិយោគ និងអ្នកដំណើរមកពីទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងពីប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។