ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ម៉ាកដេប៊ួក (Magdeburg) គឺជាទីក្រុងរដ្ឋធានីនៃរដ្ឋ Saxony-Anhalt ក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅតាមដងទន្លេ Elbe និងជាទីក្រុងមួយដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រយូរលង់ ដោយការលើកឡើងដំបូងក្នុងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រមានឈ្មោះថា «Magadoburg» នៅក្នុង Capitulary of Diedenhofen របស់ព្រះចៅ Charlemagne ក្នុងឆ្នាំ ៨០៥ នៃគ.ស. តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាអតីតសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធ Hanseatic League ជាមជ្ឈមណ្ឌលសាសនាក្នុងសម័យកំណែទម្រង់ និងជាទីក្រុងដែលរួមបញ្ចូលនូវវិទ្យាសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងការអភិវឌ្ឍន៍ទំនើប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីក្រុងម៉ាកដេប៊ួកមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ចំកណ្តាលរវាងរដ្ឋធានី Berlin និងទីក្រុង Hanover ។ វាជាទីក្រុងកំពង់ផែទន្លេដ៏សំខាន់មួួយ និងជាចំណុចប្រសព្វដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវទឹក ផ្លូវដែក និងផ្លូវល្បឿនលឿន។ យោងតាមទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្រដែលបានរាយការណ៍ដោយ Wikipedia ប្រជាជននៅទីនេះមានចំនួនប្រហែល ២៣៦,០០០ នាក់ (ប៉ាន់ប្រមាណឆ្នាំ ២០២៣) ហើយពួកគេនិយាយភាសាអាល្លឺម៉ង់ ដោយមានគ្រាមភាសាក្នុងតំបន់តិចតួច។ ទីក្រុងគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីប្រមាណ ២០១,០០០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ទីតាំងនេះមានការតាំងទីលំនៅដំបូងដោយជនជាតិស្លាវនៅអំឡុងសតវត្សទី ៨ មុននឹងក្លាយជាបន្ទាយរបស់អាណាចក្រ Carolingian ក្នុងឆ្នាំ ៨០៥។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយគឺនៅឆ្នាំ ៩៦៨ នៅពេលដែលព្រះចៅអធិរាជ Otto I បានតម្លើងឋានៈទីក្រុងជាអាសនៈអាចារ្យ (Archbishopric of Magdeburg) ដែលធ្វើឱ្យទីនេះក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ និងសាសនាដ៏សំខាន់នៃចក្រភពរ៉ូមបរិសុទ្ធ (Holy Roman Empire)។

នៅសម័យកណ្តាល ម៉ាកដេប៊ួកជាសមាជិកដ៏រឹងមាំនៃសម្ព័ន្ធ Hanseatic League ជាពាណិជ្ជករផ្នែកគ្រឿងសំពៅ និងជាកន្លែងប្រកាសច្បាប់ទីក្រុងដ៏ល្បីឈ្មោះ (Magdeburg Rights)។ ទោះយ៉ាងណា ក្នុងសង្គ្រាមសាមសិបឆ្នាំ (Thirty Years' War) ឆ្នាំ ១៦៣១ កងទ័ពរ៉ូម៉ាំងកាតូលិកបានបណ្តេញ និងបំផ្លាញទីក្រុងស្ទើរតែទាំងស្រុង ដែលហៅថា «Sack of Magdeburg» សម្លាប់ប្រជាជនរាប់ពាន់នាក់។

ក្រោយមក នៅសតវត្សទី ១៧ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងជាចៅហ្វាយក្រុង Otto von Guericke បានធ្វើពិសោធន៍ដ៏ល្បីឈ្មោះ «Magdeburg hemispheres» ដើម្បីបញ្ជាក់ពីសម្ពាធបរិយាកាស ដែលជាស្នាដៃសំខាន់នៃវិទ្យាសាស្ត្រអឺរ៉ុប។ យោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្របន្ថែម នៅសតវត្សទី ១៩ ទីក្រុងបានរីកចម្រើនឧស្សាហកម្មផលិតម៉ាស៊ីន និងឡចំហាយ។

នៅអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ កងទ័ពអាកាសសម្ព័ន្ធមិត្តបានទម្លាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងខ្លាំងនៅថ្ងៃទី ១៦ មករា ១៩៤៥ បណ្តាលឱ្យកណ្តាលទីក្រុងចាស់ត្រូវបំផ្លាញអស់ប្រមាណ ៩០ ភាគរយ។ ក្រោយសង្គ្រាម ម៉ាកដេប៊ួកស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យអាល្លឺម៉ង់ (East Germany) ហើយត្រូវបានកសាងឡើងវិញតាមរចនាបថសង្គមនិយម។ បន្ទាប់ពីការបង្រួបង្រួមអាល្លឺម៉ង់ឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩០ ទីក្រុងបានឆ្លងកាត់ដំណើរការកែប្រែ និងអភិវឌ្ឍន៍ឡើងវិញយ៉ាងទូលំទូលាយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃ សេដ្ឋកិច្ចក្រុងម៉ាកដេប៊ួកផ្អែកលើវិស្វកម្មមេកានិក បច្ចេកវិទ្យាបរិស្ថាន ភស្តុភារកម្ម និងឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារ ដូចជាក្រុមហ៊ុន Röstfein ដែលជាអ្នកផលិតកាហ្វេដ៏ល្បី។ វិស័យស្រាវជ្រាវក៏រឹងមាំតាមរយៈសាកលវិទ្យាល័យ Otto-von-Guericke និងមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវឯកទេស។

ខាងវប្បធម៌ ទីក្រុងសម្បូរដោយប្រាសាទ និងសារមន្ទីរ រួមមានវិហារកាតូលិក Magdeburger Dom ដែលជាវិហារស្ថាបត្យកម្មកូធិក (Gothic) ទីមួយនៅអាល្លឺម៉ង់, អគារ Green Citadel ដោយស្ថាបត្យករអូទ្រីស Hundertwasser, សួន Elbauenpark និងប៉ម Jahrtausendturm ដែលជាសារមន្ទីរវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ផ្សារបុណ្យគ្រីស្តម៉ាស (Christmas Market) របស់ទីក្រុងក៏ជាទីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនផងដែរ។

ក្នុងវិស័យកីឡា ទីក្រុងមានក្លឹបដ៏ល្បីដូចជា 1. FC Magdeburg (បាល់ទាត់) និង SC Magdeburg (បាល់ហ្វឹត)។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ម៉ាកដេប៊ួកជាមជ្ឈមណ្ឌលសំខាន់មួយសម្រាប់ថាមពលបៃតង និងការច្នៃប្រឌិតនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ រដ្ឋសភានៃរដ្ឋ Saxony-Anhalt (Landtag) មានទីតាំងនៅទីនេះ ដែលបញ្ជាក់ពីតួនាទីរដ្ឋបាលប្រចាំតំបន់។ គម្រោងសាងសង់ និងជួសជុលឡើងវិញជាច្រើនបានធ្វើឱ្យទីក្រុងកាន់តែទាក់ទាញសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ ដែលមកទស្សនាស្ថាបត្យកម្មប្រវត្តិសាស្ត្រលាយឡំនឹងអគារទំនើបដូចជា Green Citadel ជាដើម។

ព្រឹត្តិការណ៍គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយបានកើតឡើងនៅអំឡុងខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៤ នៅពេលដែលផ្សារបុណ្យគ្រីស្តម៉ាសរបស់ទីក្រុងបានរងនូវហេតុការណ៍រថយន្តបុក យោងតាមការរាយការណ៍របស់ស្ថានីយព័ត៌មានអន្តរជាតិជាច្រើន ដោយបង្កឱ្យមានអ្នកស្លាប់ និងរបួស ហើយបានទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពិភពលោកមកទីក្រុងមួយនេះ។