ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ម៉ាហាធីរ មហាម៉ាត់ គឺជាអ្នកនយោបាយ គ្រូពេទ្យ និងអ្នកនិពន្ធម៉ាឡេស៊ី ដែលបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី ៤ និងទី ៧ របស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ពីឆ្នាំ ១៩៨១ ដល់ ២០០៣ និងមួយអាណត្តិទៀតពីឆ្នាំ ២០១៨ ដល់ ២០២០។ យោងតាមវិគីភីឌា លោកជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលកាន់អំណាចយូរជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រម៉ាឡេស៊ី ដោយមានរយៈពេលសរុប ២៤ ឆ្នាំ។ អាជីពនយោបាយរបស់លោកបានលាតសន្ធឹងជាង ៧៥ ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីការចូលរួមតវ៉ាប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយសញ្ជាតិសម្រាប់អ្នកមិនមែនម៉ាឡេ នៅសហភាពម៉ាឡាយ៉ា ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៤០ រហូតដល់ការបង្កើតសម្ព័ន្ធ Gerakan Tanah Air ក្នុងឆ្នាំ ២០២២។ ក្នុងអំឡុងពេលកាន់អំណាច លោកទទួលបានងារជា "បិតានៃទំនើបកម្ម" ដោយសារតួនាទីសំខាន់របស់លោកក្នុងការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេស។ បច្ចុប្បន្ន លោកមានអាយុ ១០១ ឆ្នាំ និងជាអតីតមេដឹកនាំរដ្ឋដែលមានវ័យចំណាស់ជាងគេទី ២ នៅលើពិភពលោក និងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ីដំបូងគេដែលឈានដល់អាយុនេះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា លោកម៉ាហាធីរ មហាម៉ាត់ កើតនៅថ្ងៃទី ១០ កក្កដា ១៩២៥ នៅក្រុងអាឡូសេតារ រដ្ឋកេដា ប្រទេសម៉ាឡាយ៉ា (បច្ចុប្បន្នប្រទេសម៉ាឡេស៊ី)។ លោកជាកូនប្រុសរបស់លោកមហាម៉ាត់ អ៊ីស្កាន់ដា ដែលជានាយកសាលានៅមហាវិទ្យាល័យស្តេចអាប់ឌុលហាមីដ (Sultan Abdul Hamid College) និងអ្នកស្រីវ៉ាន់ តេមប៉ាវ៉ាន់។ លោកមានដើមកំណើតជាជនជាតិម៉ាឡេ និងមានសញ្ជាតិម៉ាឡេស៊ី។ លោកបានទទួលការអប់រំនៅសាលាភាសាអង់គ្លេស និងបន្តសិក្សាផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យម៉ាឡាយ៉ា (បច្ចុប្បន្នសាកលវិទ្យាល័យជាតិសិង្ហបុរី) ជាកន្លែងដែលលោកបានជួបជាមួយភរិយាគឺលោកស្រីស៊ីធី ហាស្មា។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សានៅឆ្នាំ ១៩៥៣ លោកបានចាប់ផ្តើមអាជីពជាគ្រូពេទ្យនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលម៉ាឡេស៊ី មុននឹងឈានជើងចូលក្នុងឆាកនយោបាយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា លោកម៉ាហាធីរ បានចាប់ផ្តើមចូលរួមនយោបាយតាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៤០ ដោយបានចូលជាសមាជិកអង្គការជាតិម៉ាឡេរួបរួម (UMNO)។ លោកជាប់ឆ្នោតជាសមាជិកសភាជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៦៤ ហើយបានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីក្នុងរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកតុងគូ អាប់ឌុលរ៉ាម៉ាន់ និងលោកអាប់ឌុល រ៉ាហ្សាក់។ លោកឡើងធ្វើជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅឆ្នាំ ១៩៧៦ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកហ៊ូសេន អនន។ នៅថ្ងៃទី ១៦ កក្កដា ១៩៨១ លោកបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី ៤ ហើយបានដឹកនាំប្រទេសអស់រយៈពេល ២២ ឆ្នាំជាប់គ្នា។

ក្នុងអំឡុងពេលកាន់អំណាច លោកបានដាក់ចេញគោលនយោបាយឧស្សាហូបនីយកម្ម និងទំនើបកម្មសេដ្ឋកិច្ច ដែលធ្វើឲ្យម៉ាឡេស៊ីផ្លាស់ប្តូរពីប្រទេសដែលពឹងលើកសិកម្មទៅជាប្រទេសឧស្សាហកម្ម។ វិគីភីឌា រាយការណ៍ថា លោកបានលើកកម្ពស់គម្រោងធំៗ ដូចជា ក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តជាតិ Proton ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៣ ការសាងសង់ប៉មភ្លោះ Petronas និងគោលនយោបាយ "មើលទៅទិសខាងកើត" (Look East Policy) ដែលសិក្សាគំរូអភិវឌ្ឍន៍ពីជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង។ លោកក៏បានធ្វើកំណែទម្រង់រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅឆ្នាំ ១៩៨៨ ដែលបណ្តាលឲ្យមានវិបត្តិនយោបាយផងដែរ។ ក្នុងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ ១៩៩៧ លោកបានបដិសេធជំនួយពី IMF ហើយអនុវត្តវិធានការត្រួតពិនិត្យមូលធន ដែលជាវិធីដ៏ចម្រូងចម្រាស់។ លោកក៏មានជម្លោះជាមួយឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីអាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម ដែលនាំទៅដល់ការបណ្តេញចេញ និងការចោទប្រកាន់នៅឆ្នាំ ១៩៩៨។

នៅឆ្នាំ ២០០៣ លោកម៉ាហាធីរ បានចុះចេញពីតំណែង ហើយប្រគល់អំណាចឲ្យលោកអាប់ឌុលឡា អាដហ្មាដ បាដាវី។ ប៉ុន្តែលោកនៅតែមានឥទ្ធិពលក្នុងឆាកនយោបាយ និងបានរិះគន់រដ្ឋាភិបាលជាបន្តបន្ទាប់។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ លោកបានចាកចេញពី UMNO ហើយបង្កើតគណបក្សថ្មី រួចចូលរួមជាមួយសម្ព័ន្ធប្រឆាំង Pakatan Harapan។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ ២០១៨ ក្នុងអាយុ ៩២ ឆ្នាំ លោកបានដឹកនាំសម្ព័ន្ធនេះទទួលជ័យជម្នះ ដោយយកឈ្នះគណបក្សកាន់អំណាច Barisan Nasional ដែលគ្រប់គ្រងតាំងពីទទួលឯករាជ្យ។ លោកបានស្បថចូលកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទី ៧ នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៨។ យ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកបានដួលរលំនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២០ ដោយសារវិបត្តិនយោបាយផ្ទៃក្នុង ហើយលោកក៏បានលាលែងពីតំណែង។ ក្រោយមក លោកបានបង្កើតសម្ព័ន្ធ Gerakan Tanah Air នៅឆ្នាំ ២០២២ ប៉ុន្តែមិនទទួលបានជោគជ័យក្នុងការបោះឆ្នោត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន លោកម៉ាហាធីរ នៅតែជាតួអង្គនយោបាយដែលមានឥទ្ធិពល និងទទួលបានការគោរពពីសំណាក់មជ្ឈដ្ឋានអន្តរជាតិ។ ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៥ លោកបានជួបជាមួយលោក Muhammad Yunus មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលបណ្តោះអាសន្នបង់ក្លាដែស និងជាម្ចាស់រង្វាន់ណូបែល នៅទីក្រុងតូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន ដើម្បីពិភាក្សាពីកិច្ចការសកល។ ដូចគ្នានេះដែរ នៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៥ លោកបានចូលរួមពិធីបុណ្យសពរដ្ឋរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីអាប់ឌុលឡា អាដហ្មាដ បាដាវី។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីមរតករបស់លោកម៉ាហាធីរ គឺពាក់ព័ន្ធដោយសារតួនាទីដ៏សំខាន់របស់ម៉ាឡេស៊ីនៅក្នុងអាស៊ាន និងទំនាក់ទំនងដ៏យូរអង្វែងជាមួយប្រទេសកម្ពុជា។ លោកម៉ាហាធីរ ធ្លាប់បានសម្តែងការគាំទ្រដល់កិច្ចការអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជា ហើយម៉ាឡេស៊ីជាដៃគូពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគដ៏សំខាន់មួយ។ ជាមួយនឹងអាយុ ១០១ ឆ្នាំ (គិតត្រឹមថ្ងៃទី ១០ កក្កដា ២០២៦) លោកបន្តជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពធន់ និងការដឹកនាំប្រកបដោយចក្ខុវិស័យក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។