ទិដ្ឋភាពទូទៅ

អគារផ្សារទំនើប (Shopping Mall) គឺជាសំណង់ពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំដែលប្រមូលផ្ដុំហាងទំនិញ ភោជនីយដ្ឋាន និងកន្លែងកម្សាន្ត។ ការដួលរលំនៃអគារបែបនេះអាចកើតឡើងនៅពេលដែលរចនាសម្ព័ន្ធអគារបរាជ័យ ដែលបណ្ដាលឱ្យមានការស្លាប់និងរបួសយ៉ាងច្រើន។ តាម Wikipedia មូលហេតុចម្បងរួមមានកំហុសក្នុងការរចនា ការប្រើសម្ភារៈមិនស្តង់ដារ ការផ្ទុកទម្ងន់លើសកម្រិត និងកង្វះការថែទាំ។ ក្រៅពីមូលហេតុបច្ចេកទេស គ្រោះធម្មជាតិដូចជារញ្ជួយដីក៏ជាកត្តារួមចំណែកផងដែរ។ ផ្សារទំនើបភាគច្រើនមានរចនាសម្ព័ន្ធស្មុគស្មាញ និងផ្ទុកមនុស្សក្នុងបរិមាណច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ដូច្នេះការរលំរបស់វាអាចបណ្ដាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ឧប្បត្តិហេតុល្បីៗជាច្រើនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របានជំរុញឱ្យមានការកែទម្រង់ច្បាប់សំណង់នៅទូទាំងពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ផ្សារទំនើបមានវត្តមានទូទាំងពិភពលោក ចាប់ពីទីក្រុងធំៗនៅអាស៊ី ដូចជាសេអ៊ូល និងដាកា រហូតដល់ទីក្រុងនៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិកខាងជើង។ តាម Wikipedia ឧប្បត្តិហេតុដួលរលំអាចកើតមានគ្រប់ទីកន្លែង ប៉ុន្តែជារឿយៗធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងតំបន់ដែលមានបទប្បញ្ញត្តិសំណង់ធូរស្រាល ឬការអនុវត្តមិនតឹងរ៉ឹង។ ឧទាហរណ៍ ការដួលរលំនៅ Sampoong កូរ៉េខាងត្បូង បានបង្ហាញថា សូម្បីតែនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ក៏មានហានិភ័យដែរ ប្រសិនបើពុំមានការត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវ។ ចំពោះជនរងគ្រោះ ពួកគេរួមមានមនុស្សគ្រប់វ័យនិងគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន ចាប់ពីអតិថិជន បុគ្គលិក រហូតដល់អ្នកដំណើរឆ្លងកាត់។ ដោយសារធម្មជាតិនៃផ្សារទំនើបជាទីសាធារណៈ ចំនួនអ្នកស្លាប់និងរបួសអាចឡើងខ្ពស់ខុសពីអគារឯកជន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ហាងទំនិញ Sampoong នៅទីក្រុងសេអ៊ូល បានដួលរលំនៅថ្ងៃទី ២៩ មិថុនា ១៩៩៥ ដែលជាឧប្បត្តិហេតុដ៏សាហាវបំផុតមួយ។ តាម Wikipedia ការដួលរលំកើតឡើងពីការកែប្រែរចនាសម្ព័ន្ធអគារដោយគ្មានសិទ្ធិអនុញ្ញាត ព្រមទាំងការប្រើប្រាស់សម្ភារសំណង់ដែលគ្មានគុណភាព។ អ្នកស្លាប់មានចំនួន ៥០២ នាក់ និងរងរបួសជាង ៩០០ នាក់។ ហេតុការណ៍នេះបានធ្វើឲ្យកូរ៉េខាងត្បូងពិនិត្យឡើងវិញនូវច្បាប់និងបទដ្ឋានសំណង់របស់ខ្លួន។

ថ្ងៃទី ២៤ មេសា ២០១៣ អគារ Rana Plaza ដែលមាន ៨ ជាន់ និងស្ថិតនៅជាយក្រុងដាកា ប្រទេសបង់ក្លាដែស បានដួលរលំបណ្ដាលឲ្យមនុស្សស្លាប់ ១១៣៤ នាក់ និងរបួសជាង ២៥០០ នាក់។ យោងតាម Wikipedia មូលហេតុគឺការសាងសង់ជាន់បន្ថែមដោយគ្មានការអនុញ្ញាត និងគ្រឹះមិនអាចទ្រទម្ងន់បាន។ អគារនេះមានហាងទំនិញ ធនាគារ និងរោងចក្រ ដែលជាករណីដួលរលំអគារពាណិជ្ជកម្មធ្ងន់ធ្ងរបំផុតក្នុងយុគសម័យទំនើប។

នៅថ្ងៃទី ២៣ មិថុនា ២០១២ ផ្នែកដំបូលចំណតរថយន្តនៃអគារ Algo Centre Mall នៅ Elliot Lake ប្រទេសកាណាដា បានដួលរលំ បណ្ដាលឲ្យស្លាប់ ២ នាក់ និងរបួស ២០ នាក់។ ការខូចខាតរចនាសម្ព័ន្ធបណ្ដាលមកពីការលេចធ្លាយទឹកជាច្រើនឆ្នាំ ដែលរលួយដែកទ្រនិច។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការដួលរលំនៃផ្សារទំនើបបណ្ដាលឲ្យមានការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង ទាំងការខូចខាតអគារ ការបាត់បង់អាជីវកម្ម និងការជួសជុលសង្គ្រោះ។ តាម Wikipedia ក្រោយឧប្បត្តិហេតុ Sampoong ក្រុមហ៊ុននិងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនត្រូវបានកាត់ទោស ហើយការផ្តល់សំណងដល់ជនរងគ្រោះមានតម្លៃរាប់លានដុល្លារ។ ឧប្បត្តិហេតុ Rana Plaza ក៏បានជំរុញឲ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិស្តីពីសុវត្ថិភាពអគារ ដែលប៉ះពាល់ដល់ឧស្សាហកម្មសម្លៀកបំពាក់ទូទាំងពិភពលោក។

ក្នុងវិស័យវប្បធម៌ ផ្សារទំនើបមិនមែនគ្រាន់តែជាកន្លែងពាណិជ្ជកម្មទេ ប៉ុន្តែជាមជ្ឈមណ្ឌលសហគមន៍ដែលប្រជាជនមកជួបជុំ បរិភោគអាហារ និងចូលរួមសកម្មភាពកម្សាន្ត។ ការបាត់បង់អគារបែបនេះអាចបង្កឲ្យមានរបួសផ្លូវចិត្ត និងការបែកបាក់សហគមន៍។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ឧប្បត្តិហេតុទាំងនោះបានធ្វើឲ្យសាធារណមតិកាន់តែទាមទារឲ្យមានតម្លាភាពនិងគណនេយ្យភាពពីអ្នកអភិវឌ្ឍ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅប្រទេសកម្ពុជា វិស័យសាងសង់ ជាពិសេសផ្សារទំនើបនិងអគារខ្ពស់ៗ កំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាពិសេសនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ មជ្ឈមណ្ឌលដូចជា អ៊ីអន ម៉ល (Aeon Mall) និង ឈីប ម៉ុង មេហ្គាម៉ល (Chip Mong Megamall) បានក្លាយជាកន្លែងដ៏ពេញនិយមសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ។ ការកើនឡើងនេះនាំមកនូវសំណួរអំពីសុវត្ថិភាពសំណង់ និងការគ្រប់គ្រងហានិភ័យនៃការដួលរលំ។ ការស្វែងយល់ពីមូលហេតុ និងមេរៀនពីឧប្បត្តិហេតុកន្លងមក អាចជួយឲ្យអ្នកពាក់ព័ន្ធចាត់វិធានការបង្ការបានទាន់ពេល ដើម្បីការពារសុវត្ថិភាពសាធារណៈ។