ប្រទេសម៉ាល់តា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ប្រទេសម៉ាល់តា ដែលមានឈ្មោះផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋម៉ាល់តា គឺជាប្រទេសកោះមួយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃទ្វីបអឺរ៉ុប ក្នុងតំបន់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ។ ប្រជុំកោះនេះស្ថិតនៅចន្លោះកោះស៊ីស៊ីលី (ប្រទេសអ៊ីតាលី) និងតំបន់អាហ្វ្រិកខាងជើង ដោយមានចម្ងាយប្រមាណ ៨០ គីឡូម៉ែត្រពីភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអ៊ីតាលី ២៨៤ គីឡូម៉ែត្រពីភាគខាងកើតនៃទុយនីស៊ី និង ៣៣៣ គីឡូម៉ែត្រពីភាគខាងជើងនៃលីប៊ី។ រាជធានីរបស់ប្រទេសនេះគឺទីក្រុង Valletta ដែលត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជារាជធានីតូចជាងគេបំផុតនៅក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប (EU) ទាំងផ្ទៃដី និងចំនួនប្រជាជន។ ប្រទេសនេះមានភាសាផ្លូវការពីរគឺភាសាម៉ាល់តា និងភាសាអង់គ្លេស ប៉ុន្តែភាសាម៉ាល់តាត្រូវបានចាត់ទុកជាភាសាជាតិវិញ។ ម៉ាល់តាមានប្រព័ន្ធនយោបាយជាសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ និងជាសមាជិកសកម្មរបស់អង្គការអន្តរជាតិជាច្រើន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ម៉ាល់តាគឺជាប្រជុំកោះដែលផ្សំឡើងពីកោះធំៗពីរគឺ កោះម៉ាល់តា និងកោះហ្គោហ្សូ (Gozo) រួមជាមួយកូនកោះតូចៗមួយចំនួនទៀត។ ប្រទេសនេះមានទំហំតូច ប៉ុន្តែមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់គួរសម។ អាកាសធាតុមានលក្ខណៈមេឌីទែរ៉ានេធម្មតា គឺរដូវក្តៅស្ងួត និងរដូវរងាស្រាល ដែលអំណោយផលដល់វិស័យទេសចរណ៍។ ភាសាម៉ាល់តា ដែលជាភាសាផ្លូវការ មានប្រភពដើមចេញពីក្រុមភាសាសេមីត (Semitic) តែបានទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីភាសាអ៊ីតាលី និងភាសាអង់គ្លេស។ រុក្ខជាតិជាតិរបស់ម៉ាល់តាគឺ Widnet il‑Baħar (Maltese centaury) ដែលបានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញាតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧១។ សាសនាកាតូលិក គឺជាសាសនាដែលប្រជាជនភាគច្រើនគោរព។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានចងក្រងដោយ Wikipedia ម៉ាល់តាមានប្រវត្តិយូរលង់ណាស់មកហើយ។ ដាននៃការតាំងទីលំនៅបុរាណបំផុតអាចត្រលប់ទៅសម័យបុរេប្រវត្តិ ដោយមានសំណង់ប្រាសាទថ្មយក្សដូចជា Ġgantija នៅលើកោះហ្គោហ្សូ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ៥៥៥ នៃគ.ស. ទឹកដីដែលជាម៉ាល់តាសព្វថ្ងៃគឺជាផ្នែកមួយនៃចក្រភព Byzantine (Byzantine Empire) ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបផែនទីសម័យ Justinian the Great។ បន្ទាប់មក កោះនេះបានឆ្លងកាត់ការគ្រប់គ្រងរបស់អរិយធម៌ផ្សេងៗរួមមាន ហ្វេនីស៊ី រ៉ូម៉ាំង និងអារ៉ាប់។

ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយគឺនៅសតវត្សរ៍ទី១៦ នៅពេលដែលក្រុមអ្នកជិះសេះនៃសន្តចន (Knights Hospitaller) បានត្រួតត្រាម៉ាល់តា។ ពួកគេបានទប់ទល់នឹងការវាយលុកដ៏ធំធេងរបស់ចក្រភពអូតូម៉ង់នៅក្នុង "ការឡោមព័ទ្ធធំ" (Great Siege) កាលពីឆ្នាំ ១៥៦៥ ដែលគេចងចាំថាជាជ័យជំនះដ៏អស្ចារ្យ។ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៧ កោះនេះត្រូវបានបង្ហាញក្នុងផែនទីលម្អិតដោយអ្នកគូរផែនទីជនជាតិហូឡង់ ដូចមានក្នុងរូបភាពពីឆ្នាំ ១៦៩០។

បន្ទាប់ពីសម័យអាណានិគមអង់គ្លេសដ៏យូរ ម៉ាល់តាបានប្រឈមមុខនឹងការទម្លាក់គ្រាប់បែកដ៏ដំណំនៅឆ្នាំ ១៩៤២ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដូចឃើញក្នុងរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ក្រោយសង្គ្រាម ប្រទេសនេះបានដើរលើមាគ៌ាឆ្ពោះទៅរកឯករាជ្យ ហើយក្រោយមកបានចូលរួមជាមួយសហភាពអឺរ៉ុបនៅឆ្នាំ ២០០៤។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia សេដ្ឋកិច្ចម៉ាល់តាសព្វថ្ងៃពឹងផ្អែកចម្បងលើវិស័យសេវាកម្ម រួមមានទេសចរណ៍ សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ និងកំពង់ផែដែលមានសារៈសំខាន់អន្តរជាតិ។ កំពង់ផែ Malta Freeport គឺជាកំពង់ផែដឹកជញ្ជូនកុងតឺន័រដ៏ធំមួយក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប ហើយអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិបម្រើការហោះហើរទៅកាន់គោលដៅសំខាន់ៗជាច្រើន។ ម៉ាល់តាក៏ជាទីតាំងអំណោយផលសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ដូចជា blockchain និងការផលិតភាពយន្តផងដែរ។ គួបផ្សំជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់រូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូ និងភាពបត់បែននៃប្រព័ន្ធធនាគារ វាបានទាក់ទាញការវិនិយោគពីបរទេសយ៉ាងច្រើន។

វប្បធម៌របស់ម៉ាល់តាគឺជាការលាយចំរុះគ្នានៃឥទ្ធិពលអឺរ៉ុប មេឌីទែរ៉ានេ និងអាហ្វ្រិកខាងជើង។ ភាសាម៉ាល់តាដែលជាភាសាសេមីតសរសេរដោយអក្សរឡាតាំង មានអត្ថបទចាស់បំផុតឈ្មោះ Il-Kantilena និពន្ធដោយ Pietru Caxaro ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៥។ ទីក្រុង Valletta ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក មានស្ថាបត្យកម្មសម័យ Baroque ដ៏អស្ចារ្យ ហើយសារមន្ទីរ St. John's Co-Cathedral កាន់កាប់ស្នាដៃដ៏ល្បីរបស់វិចិត្រករ Caravaggio ។ រោងមហោស្រព Manoel ដែលជារោងមហោស្រពធ្វើការចាស់ជាងគេទី៣នៅអឺរ៉ុប ក៏ជាផ្នែកមួយនៃកេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប។ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រពៃណីដូចជា Festa (ពិធីបុណ្យភូមិ) Carnival និងពិធី Holy Week ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងតាំងពីរាប់រយឆ្នាំមកហើយ។ ម្ហូបអាហារដូចជា pastizzi ក៏ជាផ្នែកមួយដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណជាតិដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ម៉ាល់តាគឺជាករណីសិក្សាដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ។ ក្នុងនាមជាប្រទេសកោះតូច ម៉ាល់តាបានប្រើប្រាស់ទីតាំងភូមិសាស្ត្រយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួន សាមគ្គីភាពសង្គម និងការបើកចំហចំពោះពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ដើម្បីកសាងសេដ្ឋកិច្ចដ៏រឹងមាំមួយ។ ភាពជាសមាជិក EU ក៏បានពង្រឹងជំហរអន្តរជាតិរបស់ខ្លួនផងដែរ។ ម៉្យាងទៀត ជាគោលដៅទេសចរណ៍ដែលមានភាសាអង់គ្លេសនិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយ ម៉ាល់តាក៏ជាជម្រើសដ៏ទាក់ទាញសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរខ្មែរដែលចង់ស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រអឺរ៉ុប និងទេសភាពធម្មជាតិដ៏ស្រស់ស្អាត។ ក្នុងបរិបទពិភពលោក ម៉ាល់តាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងកិច្ចពិភាក្សាស្តីពីអន្តោប្រវេសន៍មេឌីទែរ៉ានេ និងជាសំឡេងសកម្មក្នុងកិច្ចការអឺរ៉ុប និងពិភពលោក។