ភាសាកុកងឺ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា (Wikipedia) ភាសាកុកងឺ (Mandarin Chinese) គឺជាសាខាធំជាងគេបំផុតនៃភាសាក្រុម Sinitic ដែលរួមមានភាសាចិនទាំងអស់។ ភាសាកុកងឺត្រូវបាននិយាយជាភាសាកំណើតដោយប្រជាជន ៧០ ភាគរយនៃអ្នកនិយាយភាសាចិនសរុប ដែលស្មើនឹងចំនួនអ្នកនិយាយជាង ៩០០ លាននាក់ (យោងតាមទិន្នន័យ Ethnologue ដែលដកស្រង់ដោយ Wikipedia)។ ភាសានេះមានវិសាលភាពភូមិសាស្ត្រយ៉ាងធំធេង គ្របដណ្តប់តំបន់ប៉ែកខាងជើង កណ្តាល និងនិរតីនៃប្រទេសចិន ដោយលាតសន្ធឹងពីខេត្តយូណាននៅនិរតី ដល់ស៊ីនជាំងនៅពាយ័ព្យ និងហីឡុងជាំងនៅភាគឦសាន។

ដោយហេតុថាភាសាកុកងឺមានដើមកំណើតនៅភាគខាងជើងនៃទន្លេយ៉ានហ្សេ ហើយគ្រាមភាសារបស់វាភាគច្រើនស្ថិតនៅតំបន់នោះ ក្រុមភាសានេះក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជាភាសាចិនខាងជើង (Northern Chinese) ផងដែរ។ ភាសាកុកងឺស្តង់ដារដែលផ្អែកលើគ្រាមភាសាប៉េកាំង គឺជាភាសាដែលមានបួនសូរសម្លេង (four tones) និងជាភាសាផ្លូវការមួយក្នុងចំណោមប្រាំមួយរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ សព្វថ្ងៃនេះ វាត្រូវបានចាត់ទុកថាជាក្រុមភាសាដែលមានអ្នកនិយាយដើមច្រើនជាងគេបំផុតក្នុងពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសៀវភៅ Language Atlas of China ដែលដកស្រង់ដោយ Wikipedia ភាសាកុកងឺអាចបែងចែកចេញជា ៨ ក្រុមរងធំៗដោយផ្អែកលើភាពខុសគ្នានៃសូរសព្ទ និងវេយ្យាករណ៍។ ក្រុមរងទាំងនោះរួមមាន៖ ភាគឦសាន ប៉េកាំង ជីលូ ជៀវលាវ វាលកណ្ដាល (Zhongyuan) ឡាន់យីន និរតី និងជាំងហ្វួ (Jianghuai)។ គេសង្កេតឃើញថា គ្រាមភាសានីមួយៗមានលក្ខណៈខុសគ្នាខ្លាំង ហើយអ្នកនិយាយគ្រាមភាសាខ្លះមិនអាចយល់គ្នាទៅវិញទៅមកបានទេ ជាពិសេសគ្រាមភាសានៅតំបន់និរតី និងនៅតំបន់ទន្លេយ៉ានហ្សេក្រោម ដែលពិបាកយល់ជាមួយគ្រាមភាសាប៉េកាំង ដែលជាមូលដ្ឋាននៃភាសាកុកងឺស្តង់ដារ។

កត្តាភូមិសាស្ត្របានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការរីករាលដាលនៃភាសាកុកងឺ។ Wikipedia បានបញ្ជាក់ថា វាលទំនាបភាគខាងជើង (North China Plain) មានភាពងាយស្រួលសម្រាប់ការធ្វើដំណើរជាងតំបន់ភ្នំនៅភាគខាងត្បូង ដែលនាំឲ្យមានការប្រសព្វគ្នានៃគ្រាមភាសា និងការរីករាលដាលនៃឥទ្ធិពលគ្រាមភាសាភាគខាងជើង។ បន្ថែមពីនេះ ការពង្រីកដែនដីទៅកាន់តំបន់ព្រំដែនក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានសតវត្សកន្លងមកក៏បាននាំយកភាសាកុកងឺទៅកាន់តំបន់ដាច់ស្រយាលដូចជាស៊ីនជាំង និងយូណានផងដែរ។ ទោះបីមានគ្រាមភាសាច្រើនយ៉ាងនេះក្តី កុកងឺស្តង់ដារបានដើរតួជាភាសាតភ្ជាប់រវាងអ្នកនិយាយគ្រាមភាសាខុសៗគ្នា ជាពិសេសក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំ និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ភាសាកុកងឺជាក្រុមភាសាដែលមានប្រវត្តិដ៏យូរលង់។ យោងតាម Wikipedia ភាសាកុកងឺបានវិវត្តន៍ចេញពីភាសាចិនកណ្តាល (Middle Chinese) និងត្រូវបានរងឥទ្ធិពលដោយភាសានៃប្រជាជនភាគខាងជើង។ នៅក្នុងសម័យរាជវង្សយាន (១២៧៩-១៣៦៨) ការប្រើប្រាស់ភាសានិយាយរួមមួយបានចាប់ផ្តើមមានសារៈសំខាន់ ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការគ្រប់គ្រងនៃអាណាចក្រដ៏ធំ។ ឯកសារដូចជា "ម៉េងហ្គូ ហ្ស៊ីយឿន" ដែលជាប្រភេទវចនានុក្រមសូរសព្ទ ត្រូវបានចងក្រងដើម្បីកំណត់ការបញ្ចេញសំឡេងតាមស្តង់ដារ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការអភិវឌ្ឍន៍ដំបូងនៃសូរសព្ទភាសាកុកងឺ។

ក្នុងកំឡុងរាជវង្សមីង (១៣៦៨-១៦៤៤) និងឈីង (១៦៤៤-១៩១២) គ្រាមភាសាប៉េកាំងបានក្លាយទៅជាគ្រាមភាសាដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុត ហើយពាក្យ "គ័នហ៊ួ" (Guanhua) ដែលមានន័យថា "ភាសារបស់មន្ត្រី" ត្រូវបានប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើភាសានិយាយផ្លូវការ។ ពាក្យថា "Mandarin" ជាភាសាអង់គ្លេស គឺកើតចេញពីពាក្យព័រទុយហ្គាល់ "mandarim" ដែលខ្ចីពីភាសាសំស្ក្រឹតតាមរយៈភាសាម៉ាឡេ ហើយដើមឡើយសំដៅទៅលើមន្ត្រីរាជការចិន។ នៅសតវត្សទី ១៦ អ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាជនជាតិអឺរ៉ុបបានចាប់ផ្តើមសិក្សាភាសាគ័នហ៊ួយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ហើយស្នាដៃដូចជាវេយ្យាករណ៍របស់ Étienne Fourmont ក្នុងឆ្នាំ ១៧៤២ គឺជាឯកសារសំខាន់ដំបូងគេដែលណែនាំភាសានេះទៅកាន់ពិភពលោកបស្ចឹម។

ក្រោយឆ្នាំ ១៩១២ រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋចិនបានប្រកាសឲ្យប្រើភាសាកុកងឺស្តង់ដារជាភាសាជាតិ (Guoyu) ហើយបន្តបន្ទាប់មកសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនក៏បានអនុម័តវាជាភាសាសាមញ្ញ (Putonghua) នៅឆ្នាំ ១៩៥៥ ដោយមានប្រព័ន្ធសរសេរបន្ថែមគឺអក្សរឡាតាំង (Pinyin) ដើម្បីជួយការបង្រៀន។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ភាសាកុកងឺស្តង់ដារបានក្លាយជាភាសាសំខាន់សម្រាប់អប់រំ និងទំនាក់ទំនងនៅក្នុងប្រទេសចិនទាំងមូល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ភាសាកុកងឺស្តង់ដារដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ពិភពលោក។ យោងតាម Wikipedia ភាសាកុកងឺគឺជាភាសាផ្លូវការរបស់សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន និងតៃវ៉ាន់ ព្រមទាំងជាភាសាផ្លូវការមួយក្នុងចំណោមបួនរបស់ប្រទេសសិង្ហបុរី។ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាយានជំនិះសំខាន់ក្នុងវិស័យរដ្ឋាភិបាល ការអប់រំ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងពាណិជ្ជកម្ម។ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចដ៏លឿនរបស់ចិនបានធ្វើឲ្យភាសាកុកងឺក្លាយជាភាសាមួយដែលពេញនិយមសម្រាប់ការសិក្សានៅទូទាំងពិភពលោក ដោយមានស្ថាប័នវិទ្យាស្ថានខុងជឺ (Confucius Institutes) របស់ចិនដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការផ្សព្វផ្សាយភាសា និងវប្បធម៌។ ការយល់ដឹងអំពីភាសាកុកងឺត្រូវបានចាត់ទុកថាជាជំនាញដ៏មានតម្លៃសម្រាប់អាជីវកម្មអន្តរជាតិ និងទំនាក់ទំនងការទូត។

ផ្នែកវប្បធម៌ ភាសាកុកងឺគឺជាមូលដ្ឋាននៃអក្សរសិល្ប៍ចិនដ៏សម្បូរបែប តាំងពីកំណាព្យបុរាណរហូតដល់និពន្ធនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ឧស្សាហកម្មភាពយន្ត និងតន្ត្រីចិន (C-pop) ដែលប្រើប្រាស់ភាសាកុកងឺ ក៏កំពុងទទួលបានការពេញនិយមជាអន្តរជាតិផងដែរ។ អក្សរចិន (Hanzi) ដែលប្រើក្នុងការសរសេរភាសាកុកងឺ ក៏ជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ដែលមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំ ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយភាសាចិនផ្សេងទៀតដូចជា កាតាំង និងហុកគៀន ទោះបីការបញ្ចេញសំឡេងខុសគ្នាក៏ដោយ។ តាមរយៈប្រព័ន្ធអប់រំចិន កុមាររាប់លាននាក់បានរៀនសរសេរអក្សរចិនតាមស្តង់ដារកុកងឺ ដែលជួយរក្សាបាននូវការបន្តនៃអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌នេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

យោងតាម Wikipedia ការកើនឡើងនៃឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយរបស់ចិនបានធ្វើឲ្យភាសាកុកងឺក្លាយជាភាសាដែលមានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ។ សហគមន៍អន្តរជាតិកំពុងឃើញការកើនឡើងនៃចំនួនអ្នករៀនភាសានេះ ដោយមានកម្មវិធីអប់រំជាច្រើនផ្តោតលើការបង្រៀនភាសាកុកងឺជាភាសាទីពីរ រួមទាំងក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយចិន។ គំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ (Belt and Road Initiative) របស់ចិនបានពង្រឹងតួនាទីរបស់ភាសាកុកងឺជាឧបករណ៍សម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិបន្ថែមទៀត។

សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីភាសាកុកងឺ និងឥទ្ធិពលរបស់វាគឺមានប្រយោជន៍ក្នុងការតាមដានព័ត៌មានទាក់ទងនឹងចិន ដែលជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជា។ គេរំពឹងថា តម្រូវការសម្រាប់ជំនាញភាសាកុកងឺនឹងបន្តកើនឡើងនៅក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ សំណង់ និងពាណិជ្ជកម្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាឆ្នាំខាងមុខ។